نمونه سوال علوم هشتم با جواب

محلول‌ها مخلوط‌های همگن‌اند و می‌توانند جامد، مایع یا گاز باشند. آلیاژها نمونهٔ محلول‌های جامد در جامد هستند؛ بنابراین جامد بودن آلیاژ با همگن بودن آن منافاتی ندارد. هوای پاک نیز مخلوطی از چند گاز است، نه مادهٔ خالص. در تعلیقه، ذرات جامد در مایع پراکنده‌اند و در آب‌نمک نیز نمک ویژگی شوری خود را حفظ می‌کند. (صفحهٔ ۲–۵) پاسخ: گزینهٔ ۲

برای بررسی اثر دما، در فعالیت کتاب حجم آب ظرف‌ها یکسان در نظر گرفته شده است تا تغییر مقدار مادهٔ حل‌شده با تغییر دما مقایسه شود. در آزمایش این سؤال، هم دما و هم حجم آب افزایش یافته‌اند؛ بنابراین مشاهدهٔ حل شدن نمک بیشتر، سهم هر عامل را به‌تنهایی مشخص نمی‌کند. رسیدن هر ظرف به وضعیتی که نمک بیشتری در آن حل نشود نیز این اشکال را برطرف نمی‌کند. همچنین رفتار همهٔ مواد در برابر افزایش دما یکسان نیست: مقدار حل شدن پتاسیم نیترات بیشتر، ولی مقدار حل شدن اکسیژن کمتر می‌شود. (صفحهٔ ۵–۶) پاسخ: گزینهٔ ۱

در سوختن شمع، پارافین و اکسیژن واکنش‌دهنده‌اند و کربن دی‌اکسید و بخار آب تولید می‌شوند (صفحهٔ ۱۶). در بدن نیز گلوکز در حضور آنزیم با اکسیژن ترکیب می‌شود و ضمن آزاد کردن انرژی، کربن دی‌اکسید و بخار آب به وجود می‌آورد. این فرایند به شعله یا جرقه نیاز ندارد و آنزیم‌ها تغییرهای شیمیایی بدن را سریع‌تر می‌کنند؛ نه اینکه جای اکسیژن را بگیرند (صفحه‌های ۱۷–۱۸). پس اشتراک دو تغییر، مصرف اکسیژن و تولید کربن دی‌اکسید است. پاسخ: گزینهٔ ۱

طبق کتاب، اکسیژن $21\%$ حجم هوا را تشکیل می‌دهد (صفحهٔ ۱۵). حجم هوای ظرف بزرگ‌تر برابر است با $3000-1000=2000$ میلی‌لیتر. بنابراین اختلاف حجم هوای دو ظرف $2000-1000=1000$ میلی‌لیتر است و اختلاف حجم اکسیژن آنها از رابطهٔ $1000\times\frac{21}{100}=210$ میلی‌لیتر به دست می‌آید. پاسخ: گزینهٔ ۳

دانشمندان برای شناخت ساختار اتم از آزمایش‌ها و شواهد غیرمستقیم استفاده کرده‌اند، نه مشاهدهٔ مستقیم درون اتم. همچنین هسته نسبت به کل اتم بسیار کوچک است؛ تشبیه اتم به ورزشگاه و هسته به توپ، همین تفاوت اندازه را نشان می‌دهد (صفحهٔ ۲۳–۲۴). در مدل بور نیز الکترون‌ها در مدارهایی پیرامون هسته حرکت می‌کنند، نه پروتون‌ها (صفحهٔ ۲۴–۲۵). بنابراین تنها توصیف سوم هر سه ویژگی را درست بیان می‌کند. پاسخ: گزینهٔ ۳

عدد اتمی کربن برابر $6$ است؛ پس این اتم $6$ پروتون دارد. چون اتم خنثی است، تعداد الکترون‌های آن نیز $6$ خواهد بود (صفحهٔ ۲۱–۲۲). بنابراین تعداد نوترون‌ها برابر است با $n=20-6-6=8$. عدد جرمی، مجموع تعداد پروتون‌ها و نوترون‌هاست، پس $A=6+8=14$ (صفحهٔ ۲۵–۲۶). همچنین می‌توان مستقیماً نوشت: $A=20-6=14$، زیرا با حذف الکترون‌ها از مجموع ذره‌ها، فقط ذره‌های هسته باقی می‌مانند. پاسخ: گزینهٔ ۱

طبق اطلاعات کتاب، از مجموع $43$ جفت عصب متصل به دستگاه عصبی مرکزی، $31$ جفت از نخاع و $12$ جفت از مغز منشأ می‌گیرند (صفحهٔ ۳۲). اختلاف تعداد جفت‌ها برابر است با $31-12=19$. چون هر جفت شامل دو عصب است، اختلاف تعداد عصب‌های منفرد برابر می‌شود با $19\times2=38$ عصب. پاسخ: گزینهٔ ۳

انتخاب آگاهانهٔ حرکت، فعالیتی ارادی است و مخ در دریافت اطلاعات و صدور فرمان‌های مربوط به چنین فعالیت‌هایی نقش دارد (صفحهٔ ۲۹ و ۳۰). مخچه با بررسی اطلاعات دریافتی و فرستادن پیام به ماهیچه‌ها به حفظ تعادل کمک می‌کند. مرکز کنترل فعالیت‌هایی مانند ضربان قلب نیز در بصل‌النخاع قرار دارد (صفحهٔ ۳۱). بنابراین ترتیب مورد نظر، مخ، مخچه و بصل‌النخاع است. پاسخ: گزینهٔ ۱

با انقباض یاخته‌های ماهیچه‌ای، ماهیچه کوتاه‌تر و ضخیم‌تر می‌شود. اتصال زردپی به استخوان سبب می‌شود این انقباض بتواند استخوان را جابه‌جا کند. بااین‌حال، استراحت همان ماهیچه برای بازگرداندن استخوان کافی نیست؛ حرکت برگشت به انقباض ماهیچه‌ای در سمت دیگر استخوان نیاز دارد. بنابراین ماهیچهٔ «ب» می‌تواند حرکت مخالف را ایجاد کند (صفحهٔ ۴۵–۴۶). رباط نیز اتصال‌دهندهٔ استخوان‌ها در مفصل متحرک است و نباید با ماهیچه یا زردپی اشتباه گرفته شود (صفحهٔ ۴۳–۴۴). پاسخ: گزینهٔ ۴

پیام‌های گیرنده‌های نوری از راه عصب بینایی به مرکز بینایی در بخش پس‌سری قشر مخ می‌رسند (صفحهٔ ۳۶–۳۷). پیام‌های شنوایی در مرکز شنواییِ بخش گیجگاهی قشر مخ دریافت می‌شوند (صفحهٔ ۳۸). مرکز بویایی نیز در جلوی نیمکره‌های مخ قرار گرفته است (صفحهٔ ۳۹–۴۰). بنابراین ترتیب درست برای بینایی، شنوایی و بویایی، به‌ترتیب پس‌سری، گیجگاهی و جلوی نیمکره‌هاست. پاسخ: گزینهٔ ۲

طبق محدودهٔ ارائه‌شده در کتاب، قند خون ناشتا از $75$ تا $100\,\mathrm{mg/dL}$ طبیعی است و هر دسی‌لیتر با $100\,\mathrm{cm^3}$ برابر است (صفحهٔ ۵۱–۵۳). بنابراین حجم نمونه برابر است با $V=200/100=2\,\mathrm{dL}$. غلظت گلوکز از رابطهٔ $C=m/V$ به دست می‌آید؛ پس $C=180/2=90\,\mathrm{mg/dL}$. این مقدار در بازهٔ طبیعی قرار دارد. پاسخ: گزینهٔ ۱

هورمون رشدِ ترشح‌شده از هیپوفیز، علاوه بر نقش در رشد قد، جذب کلسیم در استخوان را افزایش می‌دهد (صفحهٔ ۴۸–۴۹). در مقابل، هورمون پاراتیروئید با اثر بر استخوان، آزاد شدن کلسیم به خون را بیشتر می‌کند. این هورمون همچنین جذب کلسیم در روده و بازجذب آن در کلیه را افزایش می‌دهد (صفحهٔ ۵۱–۵۳). بنابراین استخوان می‌تواند از هر دو هورمون تأثیر بپذیرد، ولی اثر بیان‌شدهٔ آنها بر جابه‌جایی کلسیم یکسان نیست. پاسخ: گزینهٔ ۳