نمونه سوال فصل ۱۱ مطالعات اجتماعی هشتم با جواب

برای ارزیابی حمل‌ونقل آبی باید هم مسیر رود و هم محل ارتباط با دریا را بررسی کرد. در افریقا، شکستگی‌های زمین در مسیر بعضی رودها موجب ایجاد آبشار و نامناسب شدن آن بخش‌ها برای کشتیرانی می‌شوند. بنابراین، پرآبی به‌تنهایی کافی نیست. از سوی دیگر، کمبود بریدگی‌های ساحلی نیز برای پهلوگیری کشتی و ایجاد بندر محدودیت ایجاد می‌کند. کم‌ارتفاع بودن بخش بزرگی از قاره هم به معنای نبود اختلاف ارتفاع در تمام مسیر رودها نیست. (صفحه‌های ۱۴۴ تا ۱۴۷) پاسخ: گزینهٔ ۳

قدرت صنعتی یک منطقه لزوماً به معنای کافی بودن منابع زیرزمینی آن نیست. اروپا کالاها و تجهیزات صنعتی صادر می‌کند، اما برای تأمین نیاز صنایع خود به واردات موادی مانند نفت وابسته است. (صفحه‌های ۱۴۱ و ۱۴۲) همچنین، تراکم بالای جمعیت اروپا با کاهش زاد و ولد آن منافاتی ندارد. (صفحه‌های ۱۳۹ و ۱۴۰) افریقا نیز با وجود برخورداری از منابع فراوان، در بیشتر کشورهای خود با فقر روبه‌روست؛ پس نمی‌توان از فراوانی منابع، پیشرفت اقتصادی را نتیجه گرفت. (صفحه‌های ۱۳۷ و ۱۳۸) پاسخ: گزینهٔ ۴

ارتفاع کلیمانجارو و کنیا به‌ترتیب $5900\ \text{متر}$ و $5200\ \text{متر}$ است؛ پس اختلاف ارتفاع آنها برابر است با: $5900-5200=700\ \text{متر}$. (صفحه‌های ۱۴۴ تا ۱۴۶) ارتفاع مون‌بلان نیز $4808\ \text{متر}$ است؛ بنابراین اختلاف ارتفاع کنیا و مون‌بلان برابر است با: $5200-4808=392\ \text{متر}$. (صفحه‌های ۱۳۸ و ۱۳۹) اکنون دو اختلاف را مقایسه می‌کنیم: $700-392=308\ \text{متر}$. پاسخ: گزینهٔ ۱

در بخش شمالی اروپا، اثر طولانی فرسایش به صورت کوه‌های کوتاه‌تر، قله‌های گنبدی و دره‌های باز دیده می‌شود؛ این بخش اروپای پیر نام دارد. در مقابل، آلپ در جنوب و در محدودهٔ اروپای جوان قرار گرفته و با کوه‌های بلند و دامنه‌های پرشیب شناخته می‌شود (صفحهٔ ۱۳۸–۱۳۹). کتاب همچنین ورزش‌های زمستانی در آلپ را از جاذبه‌های طبیعی گردشگری اروپا معرفی می‌کند (صفحهٔ ۱۴۳–۱۴۴). بنابراین، گزارش سوم هر دو بخش سفر را درست توصیف می‌کند. پاسخ: گزینهٔ ۳

کتاب وسعت صحرا را حدود $8.5\ \text{میلیون کیلومتر مربع}$ و تقریباً پنج برابر وسعت ایران معرفی می‌کند (صفحهٔ ۱۴۶–۱۴۷). بنابراین، با پذیرفتن این تقریب داریم: $\text{وسعت ایران}=\frac{8.5}{5}=1.7\ \text{میلیون کیلومتر مربع}$. پاسخ: گزینهٔ ۱

کتاب استعمار اروپاییان، غارت منابع و دخالت قدرت‌های بزرگ در بحران‌های افریقا را در گروه عوامل خارجی قرار می‌دهد. در مقابل، شرایط سخت طبیعی، بیماری، بی‌سوادی، جنگ داخلی و حکومت‌های وابسته و استبدادی را از عوامل داخلی می‌داند (صفحهٔ ۱۴۹–۱۵۰). بنابراین، وابستگی حکومت‌ها با وجود ارتباطش با بیرون، در تقسیم‌بندی کتاب داخلی است؛ همچنین غارت منابع به دست استعمارگران، به دلیل نقش عامل بیرونی، خارجی محسوب می‌شود. تنها دسته‌بندی چهارم در هر دو بخش درست است. پاسخ: گزینهٔ ۴

برای بررسی گزارش باید سه عامل را از هم جدا کرد: جریان گرم گلف‌استریم به ملایم شدن زمستان در سواحل اطلس، از جمله ایرلند، کمک می‌کند؛ جنوب ایتالیا در محدودهٔ مدیترانه‌ای قرار دارد که تابستان گرم و خشک و زمستان معتدل و مرطوب دارد؛ مرکز و شرق اروپا نیز به علت فاصله از دریاها دارای آب‌وهوای قاره‌ای و بارندگی کمترند. بنابراین تنها گزارش نخست هر سه ویژگی را به‌درستی توضیح می‌دهد. (صفحه‌های ۱۳۹ و ۱۴۰) پاسخ: گزینهٔ 1

در کاربرد جغرافیایی، اسکاندیناوی شامل سوئد، نروژ و فنلاند است؛ در کاربرد فرهنگی، سوئد، نروژ و دانمارک در این گروه قرار می‌گیرند. بنابراین، فنلاند فقط در فهرست جغرافیایی و دانمارک فقط در فهرست فرهنگی آمده است. شمال روسیه نیز بخشی از لاپلند است و نباید این دو نام را یکسان دانست. (صفحهٔ ۱۵۲) پاسخ: گزینهٔ 3

کتاب بیان می‌کند که دمای روز در سایهٔ بیابان صحرا می‌تواند به $57\,^{\circ}\mathrm{C}$ برسد و دمای شب به کمتر از صفر کاهش یابد. در وضعیت فرض‌شده، دمای شب $-3\,^{\circ}\mathrm{C}$ است؛ بنابراین میزان کاهش دما برابر است با $57-(-3)=60\,^{\circ}\mathrm{C}$. به بیان دیگر، دما ابتدا تا صفر و سپس به اندازهٔ $3\,^{\circ}\mathrm{C}$ دیگر کاهش یافته است. (صفحه‌های ۱۴۶ و ۱۴۷) پاسخ: گزینهٔ 4

در تقسیم‌بندی زبانی کتاب، آلمانی و انگلیسی هر دو در گروه زبان‌های ژرمنی قرار می‌گیرند؛ ایتالیایی و اسپانیایی لاتین‌اند و روسی و لهستانی اسلاو هستند. همچنین مذهب کاتولیک با پیروی از پاپ، رهبر مذهبی ساکن واتیکان، مشخص می‌شود. پس تنها ترکیب آلمانی و انگلیسی با مذهب کاتولیک، هر دو شرط سؤال را دارد. (صفحهٔ ۱۴۰–۱۴۱) پاسخ: گزینهٔ ۲

آب‌وهوای مدیترانه‌ای در جنوب اروپا، تابستان گرم و خشک و زمستان معتدل و مرطوب دارد. (صفحهٔ ۱۳۹–۱۴۰) زیتون، انگور و مرکبات از محصولات شاخص این ناحیه‌اند. همچنین دام‌پروری در اروپا به روش صنعتی انجام می‌شود و دانمارک و هلند در تولید و صادرات فرآورده‌های گوشتی و لبنی جایگاه مهمی دارند. (صفحهٔ ۱۴۱–۱۴۲) در مقابل، کاکائو و کائوچو در متن به کشاورزی گرمسیری و استوایی افریقا مربوط‌اند. (صفحهٔ ۱۴۹–۱۵۰) بنابراین فقط گزارش آخر هر دو ارتباط را درست بیان می‌کند. پاسخ: گزینهٔ ۴