نمونه سوال فصل ۱ مطالعات اجتماعی هشتم با جواب

در ارزیابی تعاون، باید هدف همکاری و نقش هر فرد را در انجام آن بررسی کرد. بر اساس توضیح کتاب، همکاری نکردن در گناه فقط به معنای انجام ندادن مستقیم آن نیست؛ نباید مقدمات انجام آن را نیز فراهم کرد (صفحهٔ ۴). همچنین مراقبت از دارایی‌های عمومی از نمونه‌های همکاری مطلوب در محله است (صفحهٔ ۶). بنابراین کسی که با اطلاع از هدف گروه، وسیلهٔ تخریب را در اختیار آنان می‌گذارد، زمینهٔ کار ناپسند را فراهم کرده است؛ حتی اگر هنگام تخریب حاضر نباشد. پاسخ: گزینهٔ ۳

در صندوق خانوادگی، پرداخت‌های ماهانهٔ اعضا ذخیره می‌شود و وام‌گیرندگان نیز اقساط خود را به صندوق بازمی‌گردانند؛ در مقابل، پرداخت وام از موجودی صندوق می‌کاهد (صفحهٔ ۵). مجموع پرداخت اعضا برابر است با $10\times200{{,}}000=2{{,}}000{{,}}000\ \text{تومان}$. بنابراین موجودی پایان ماه از رابطهٔ $4{{,}}000{{,}}000+2{{,}}000{{,}}000+1{{,}}000{{,}}000-3{{,}}000{{,}}000=4{{,}}000{{,}}000\ \text{تومان}$ به دست می‌آید. پاسخ: گزینهٔ ۱

انفاق در کتاب به بخشش دارایی مادی محدود نشده است؛ افراد می‌توانند با در اختیار گذاشتن دانش، توانایی و وقت خود نیز به نیازمندان یاری برسانند (صفحه‌های ۷ و ۸). در این موقعیت، آموزگار بدون دریافت دستمزد از دانش و زمان خود برای رفع نیاز آموزشی کودکان استفاده می‌کند؛ پس رفتار او می‌تواند مصداق انفاق باشد و به هدیهٔ مالی یا عضویت در مؤسسهٔ خیریه وابسته نیست. پاسخ: گزینهٔ ۴

در ماجرای کتاب، فروش زباله‌های قابل بازیافت راهی برای تأمین هزینهٔ کیسه‌هایی بود که در اختیار خانواده‌ها قرار می‌گرفت. (صفحهٔ ۳) در وضعیت سؤال، پول قابل استفاده برای خرید فعلی برابر است با $600{{,}}000-120{{,}}000=480{{,}}000\ \text{تومان}$. هزینهٔ تهیهٔ کیسه برای هر خانواده نیز $2\times10{{,}}000=20{{,}}000\ \text{تومان}$ است. بنابراین تعداد خانواده‌ها برابر خواهد بود با $480{{,}}000\div20{{,}}000=24$. پاسخ: گزینهٔ ۴

خدمات خیّرین مدرسه‌ساز، علاوه بر احداث مدرسه، تعمیر، نوسازی و فراهم کردن تجهیزات را نیز شامل می‌شود. مدرسه‌های آنان به‌رایگان در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار می‌گیرد. انتخاب نام مدرسه نیز این شرط را تغییر نمی‌دهد. از سوی دیگر، مؤسسات خیریه برای فعالیت به مجوز وزارت کشور نیاز دارند؛ پس غیرانتفاعی بودن، جایگزین مجوز نیست. (صفحهٔ ۸) پاسخ: گزینهٔ ۲

برای بررسی این موقعیت باید دو حکم را از هم جدا کرد. نخست، افرادی که به‌تنهایی توان مالی کافی ندارند، می‌توانند با مشارکت یکدیگر وقف انجام دهند؛ بنابراین شیوهٔ تهیه و وقف کارگاه درست است. دوم، وقف می‌تواند به این صورت باشد که درآمد یک مکان، مانند کارگاه، به نیازمندان اختصاص یابد. پس لازم نیست مردم مستقیماً از خود بنا استفاده کنند. بااین‌حال، موقوفه باید همواره مطابق خواست واقف استفاده شود؛ در نتیجه نیکوکارانه بودن هدف تازه، مجوز تغییر مصرف تعیین‌شدهٔ درآمد نیست. (صفحهٔ ۱۰) پاسخ: گزینهٔ ۱

تعاونی قطعه‌سازان خودرو و تعاونی بافندگان فرش دست‌باف، کالا تولید می‌کنند و در گروه تعاونی‌های تولیدی‌اند. تعاونی مصرف کارکنان اداره نمونه‌ای از تعاونی توزیعی است و تعاونی دندان‌پزشکان در گروه خدماتی قرار می‌گیرد. پس ترتیب درست، «تولیدی، توزیعی، خدماتی، تولیدی» است. (صفحه‌های ۱۱ و ۱۲) پاسخ: گزینهٔ ۴

کتاب، وقف را به بناهای عمومی قدیمی محدود نمی‌کند و توضیح می‌دهد که امروزه بخشی از هزینه‌های پژوهش در بعضی دانشگاه‌های برجستهٔ ایران و جهان از سرمایه‌های وقفی تأمین می‌شود. از سوی دیگر، موقوفات باید همواره مطابق آنچه واقف تعیین کرده است استفاده شوند؛ بنابراین گستردگی کاربردهای وقف به معنای مجاز بودن تغییر دلخواه مصرف یک موقوفه نیست. برداشتی درست است که هم نقش علمی وقف را بپذیرد و هم رعایت خواست واقف را ضروری بداند. (صفحه‌های ۱۰ و ۱۱) پاسخ: گزینهٔ ۱

برای تشخیص سازمان مردم‌نهاد، باید چند ویژگی را هم‌زمان در نظر گرفت: افراد برای حل مسئله‌ای اجتماعی گرد هم می‌آیند، فعالیتشان داوطلبانه و غیردولتی است و هدف سودآوری ندارند. حفاظت از محیط‌زیست نیز از زمینه‌های فعالیت این سازمان‌هاست. تنها جمع توصیف‌شده در گزینهٔ چهارم همهٔ این ویژگی‌ها را دارد؛ سه گروه دیگر به‌ترتیب با دولتی بودن، هدف سودآوری و عضویت اجباری از این تعریف فاصله می‌گیرند. (صفحه‌های ۱۱ و ۱۲) پاسخ: گزینهٔ ۴

واقف، شخصی است که مالی را وقف می‌کند و به دارایی وقف‌شده، موقوفه می‌گویند؛ بنابراین در این موقعیت، اهداکننده واقف است و کتاب‌ها جزو موقوفات هستند. نمونهٔ وقف کتاب در فعالیت درس نیز نشان می‌دهد که وقف به ساختمان محدود نیست. همچنین، مسئولیت ادارهٔ موقوفات هر منطقه با سازمان اوقاف و امور خیریه است. (صفحه‌های ۱۰ تا ۱۲) پاسخ: گزینهٔ ۲

ملاک تعاون خانوادگی صرفاً انجام شدن کارها نیست. در خانوادهٔ نخست، بار کارها بر دوش یک نفر مانده است؛ اما در خانوادهٔ دوم، اعضا در مسئولیت‌ها سهیم شده‌اند. بر اساس درس، این مشارکت به اعضا احساس مفید بودن می‌دهد، از تحمیل همهٔ کارها به یک نفر جلوگیری می‌کند و همکاری و همدلی حاصل از آن می‌تواند محبت و صمیمیت را افزایش دهد. بنابراین یکسان بودن نتیجهٔ ظاهری کارها، به معنای یکسان بودن شیوهٔ همکاری و پیامدهای آن نیست. (صفحهٔ ۵) پاسخ: گزینهٔ ۱