نمونه سوال فصل ۵ مطالعات اجتماعی هفتم با جواب

طبق روش استفاده از مقیاس، باید نسبت فاصلهٔ واقعی به فاصلهٔ روی نقشه را تعیین کنیم (صفحه‌های ۴۷ و ۴۸). وقتی $3\ \text{سانتی‌متر}$ روی نقشه برابر با $600\ \text{متر}$ روی زمین است، هر $1\ \text{سانتی‌متر}$ نمایندهٔ $600\div3=200\ \text{متر}$ است. بنابراین فاصلهٔ واقعی دو مکان برابر است با $4.5\times200=900\ \text{متر}$. پاسخ: گزینهٔ ۳

برای بررسی رابطهٔ طبیعت و زندگی انسان باید علت‌های طبیعی را از فعالیت‌های انسانی جدا کنیم. در سامان، آب مناسب و زمین حاصل‌خیز به گسترش کشاورزی و باغداری کمک کرده‌اند؛ بنابراین، شرایط طبیعی زمینه‌ساز رونق فعالیت اقتصادی شده‌اند (صفحهٔ ۴۵). در منطقهٔ سمنان، بارندگی اندک، نبود رود دائمی و زمین‌های نمکی، کشاورزی را محدود کرده‌اند؛ همچنین، گسترش کارخانه‌های سیمان و گچ با فراوانی معادن ارتباط دارد، نه کمبود بارندگی (صفحهٔ ۴۴). باغداری نیز از ویژگی‌های انسانی است، نه طبیعی (صفحهٔ ۴۶). پس تنها گزینهٔ نخست رابطهٔ علت و معلولی دو منطقه را درست بیان می‌کند. پاسخ: گزینهٔ ۱

برای ساختن بنا باید از شهرداری پروانه گرفت تا ساخت‌وساز مطابق مقررات انجام شود (صفحهٔ ۵۶). شهرداری بخشی از درآمدش را از پرداخت‌های مردم، مانند عوارض نوسازی، و بخشی را از بودجهٔ عمومی کشور دریافت می‌کند؛ پس پرداخت‌های مردم تنها منبع درآمد آن نیست (صفحه‌های ۵۱ و ۵۲). استانداری ادارهٔ استان را بر عهده دارد و متن، رأی مستقیم مردم را برای انتخاب اعضای شورای شهر بیان می‌کند، نه شهردار (صفحه‌های ۵۰ و ۵۱). پاسخ: گزینهٔ ۴

دامنه‌های شمالی البرز رو به دریای خزر هستند و رطوبت بیشتری دریافت می‌کنند. بخار آب خزر با بالارفتن در امتداد کوه‌ها سرد می‌شود و بارش پدید می‌آورد؛ در مقابل، دامنه‌های جنوبی کم‌رطوبت‌ترند. بنابراین در مسیر نخست، بارش کاهش می‌یابد. در زاگرس نیز بخش شمال غربی پربارش‌تر است و با حرکت به‌سوی جنوب، مقدار بارش کمتر می‌شود. پس هر دو مسیر با کاهش بارش همراه‌اند، اما توضیح موقعیت آن‌ها یکسان نیست (صفحهٔ ۵۳–۵۴). پاسخ: گزینهٔ ۴

برای دیدن شکل واقعی بخش‌های گوناگون زمین، کرهٔ جغرافیایی مناسب است؛ زیرا مدلی کوچک از زمین است. تصویر ماهواره‌ای نیز با ماهواره تهیه و به زمین ارسال می‌شود (صفحهٔ ۴۸–۴۹). کتابی که نقشه‌ها را در خود گرد آورده باشد، اطلس نام دارد (صفحهٔ ۵۶). بنابراین ترتیب خواسته‌شده «کرهٔ جغرافیایی، اطلس، تصویر ماهواره‌ای» است. پاسخ: گزینهٔ ۲

ادارهٔ استان بر عهدهٔ استانداری است (صفحهٔ ۵۰–۵۱). توسعه و نظارت بر حمل‌ونقل عمومی شهر از وظایف شهرداری به شمار می‌رود. شورای اسلامی روستا نیز برای شناسایی نیازهای روستا و جلب مشارکت اهالی در آبادانی آن تصمیم‌گیری می‌کند (صفحهٔ ۵۱–۵۲). بنابراین ترتیب نهادها «استانداری، شهرداری، شورای اسلامی روستا» است. پاسخ: گزینهٔ ۱

برای بازسازی توضیح کتاب باید ترتیب علت‌ها و پیامدها حفظ شود. انرژی خورشید باعث تبخیر آب خزر می‌شود؛ بخار در امتداد البرز بالا می‌رود، در ارتفاعات سرد می‌شود و به صورت باران به زمین بازمی‌گردد. همچنین کتاب، بارش فراوان دامنه‌های رو به دریا را در ارتباط با جنگل‌های انبوه این دامنه‌ها بیان می‌کند (صفحه‌های ۵۳ و ۵۴). پس نه سردشدن عامل آغاز تبخیر است، نه بارش پیش از سردشدن بخار قرار می‌گیرد و نه جنگل نقطهٔ آغاز این توضیح است. پاسخ: گزینهٔ ۴

در معرفی سمنان، جمعیت شهر حدود $126000$ نفر و میزان باسوادی حدود $۹۵\٪$ بیان شده است (صفحهٔ ۴۴). بنابراین، سهم افرادی که باسواد محسوب نمی‌شوند برابر است با $۱۰۰\٪-۹۵\٪=۵\٪$. شمار تقریبی این افراد از رابطهٔ $126000\times\frac{5}{100}=6300$ به دست می‌آید. چون داده‌های متن تقریبی‌اند، نتیجه نیز تقریبی است. پاسخ: گزینهٔ ۲

کتاب، عکس‌های گرفته‌شده با دوربین‌های نصب‌شده بر هواپیما را از منابع تهیهٔ نقشه معرفی می‌کند و آن‌ها را از تصاویر تهیه‌شده به‌وسیلهٔ ماهواره‌ها متمایز می‌داند. همچنین اینترنت می‌تواند متن، تصویر، نقشه و فیلم ارائه کند؛ بنابراین دریافت نقشه از اینترنت، نوع آن را به فیلم تغییر نمی‌دهد (صفحه‌های ۴۸ و ۴۹). در تنظیم گزارش محیط زندگی نیز رود و ناهمواری در گروه ویژگی‌های طبیعی و جمعیت، زبان و فعالیت اقتصادی در گروه ویژگی‌های انسانی قرار می‌گیرند (صفحهٔ ۵۶). تنها یک گزینه هر دو موضوع را درست بیان کرده است. پاسخ: گزینهٔ ۱

برای ادارهٔ کشور، استان‌ها در نظر گرفته شده‌اند و هر استان نیز چند شهرستان دارد؛ شهرها و روستاها در محدودهٔ شهرستان‌ها قرار می‌گیرند. همچنین ادارهٔ شهر با شورای اسلامی شهر و شهردار است و مردم هر شهر، اعضای شورای همان شهر را انتخاب می‌کنند. بنابراین، گزارشی درست است که هم جایگاه شهر در شهرستان را رعایت کند و هم انتخاب اعضای شورای شهر را به مردم همان شهر نسبت دهد. (صفحهٔ ۵۰ و ۵۱) پاسخ: گزینهٔ ۲

در معرفی سمنان، جمعیت این شهر حدود $126000$ نفر و در معرفی روستای سامان، جمعیت آن حدود $700$ نفر بیان شده است. برای مقایسهٔ جمعیت‌ها داریم: $\frac{126000}{700}=\frac{1260}{7}=180$. بنابراین، بر پایهٔ اعداد تقریبی کتاب، جمعیت سمنان حدود $180$ برابر جمعیت سامان است. (صفحهٔ ۴۴ و ۴۵) پاسخ: گزینهٔ ۴

کوه‌های آذربایجان در بخش شمال غربی ایران و کوه‌های خراسان در بخش شمال شرقی کشور قرار گرفته‌اند. همچنین ناحیه‌ای که میان شیب تند کوه و دشت واقع می‌شود، کوه‌پایه نام دارد. پس نام‌های مناسب برای مکان‌های توصیف‌شده، به‌ترتیب کوه‌های آذربایجان، کوه‌های خراسان و کوه‌پایه است. (صفحهٔ ۵۳ و ۵۴) پاسخ: گزینهٔ ۱