۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۳۹ ریاضی یازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۲ تمرین صفحهٔ ۱۳۹ کتاب ریاضی ۲.

  • ریاضی ۲
  • فصل ۶: حد و پیوستگی
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس

کدام‌یک از توابع زیر با ضابطه‌های داده شده در x=1x=1 ناپیوسته اند؟

الف) f(x)=(x−3)2f(x)=(x-3)^2
ب) g(x)=∣x−1∣x−1g(x)=\frac{|x-1|}{x-1}
پ) h(x)={xx>12x=1−x+2x<1h(x)=\begin{cases} x & x>1 \\ 2 & x=1 \\ -x+2 & x<1 \end{cases}

[شکل: سه نمودار مربوط به توابع فوق]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: تابع در x=1x=1 پیوسته است، هرگاه lim⁡x→1f(x)=f(1)\lim_{x\to1}f(x)=f(1) باشد. یعنی حد و مقدار تابع هر دو موجود و برابر باشند. هر تابع را با همین شرط می‌سنجیم.

گام ۲ (الف): ff چندجمله‌ای است و در x=1x=1 حد دارد:

lim⁡x→1(x−3)2=4,f(1)=(1−3)2=4\lim_{x\to1}(x-3)^2=4,\qquad f(1)=(1-3)^2=4

حد و مقدار تابع برابرند، پس ff در x=1x=1 پیوسته است.

گام ۳ (ب): g(1)g(1) تعریف نشده است، چون مخرج صفر می‌شود. حدهای یک‌طرفه را حساب می‌کنیم:

  • برای x>1x>1 داریم ∣x−1∣=x−1|x-1|=x-1، پس g(x)=1g(x)=1 و حد راست برابر 11 است.
  • برای x<1x<1 داریم ∣x−1∣=−(x−1)|x-1|=-(x-1)، پس g(x)=−1g(x)=-1 و حد چپ برابر −1-1 است.

حد راست و چپ برابر نیستند، پس lim⁡x→1g(x)\lim_{x\to1}g(x) وجود ندارد. با این‌که g(1)g(1) هم تعریف نشده، gg در x=1x=1 ناپیوسته است.

گام ۴ (پ): حدهای یک‌طرفه hh در x=1x=1 را حساب می‌کنیم:

lim⁡x→1+x=1,lim⁡x→1−(−x+2)=1\lim_{x\to1^+}x=1,\qquad \lim_{x\to1^-}(-x+2)=1

پس lim⁡x→1h(x)=1\lim_{x\to1}h(x)=1 وجود دارد. ولی h(1)=2h(1)=2 و 1≠21\neq2، پس hh در x=1x=1 ناپیوسته است.

جواب نهایی

الف) ff پیوسته است (حد =4=f(1)=4=f(1)).
ب) gg ناپیوسته است (حد وجود ندارد و g(1)g(1) تعریف نشده است).
پ) hh ناپیوسته است (حد =1≠h(1)=2=1\neq h(1)=2).

فعالیت

تابع f(x)=x−2f(x)=\sqrt{x-2} با نمودار زیر را در نظر بگیرید.

[شکل: نمودار تابع f(x)=x−2f(x)=\sqrt{x-2}]

الف) کدام‌یک از حدهای lim⁡x→2+f(x)\lim_{x \to 2^+} f(x) و lim⁡x→2−f(x)\lim_{x \to 2^-} f(x) موجودند؟
ب) آیا lim⁡x→2f(x)\lim_{x \to 2} f(x) موجود است؟
پ) آیا تابع ff در x=2x=2 پیوسته است؟
در این فعالیت lim⁡x→2+f(x)=f(2)\lim_{x \to 2^+} f(x)=f(2)، گوییم ff از طرف راست در نقطهٔ ۲ پیوسته است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: دامنهٔ تابع f(x)=x−2f(x)=\sqrt{x-2} برابر x≥2x\ge 2 است و f(2)=0=0f(2)=\sqrt{0}=0 تعریف شده است.

گام ۲ (الف): وقتی xx از سمت راست به ۲ نزدیک می‌شود، x−2x-2 مثبت و به صفر نزدیک می‌شود. پس

lim⁡x→2+x−2=0\lim_{x\to 2^+}\sqrt{x-2}=0

این حد موجود است. برای x<2x<2 عبارت x−2x-2 منفی است و تابع تعریف نشده است، یعنی در سمت چپ ۲ نمودار وجود ندارد. بنابراین lim⁡x→2−f(x)\lim_{x\to 2^-}f(x) موجود نیست.

گام ۳ (ب): حد در یک نقطه وقتی موجود است که حد چپ و حد راست هر دو موجود و برابر باشند. چون حد چپ وجود ندارد، lim⁡x→2f(x)\lim_{x\to 2}f(x) موجود نیست.

گام ۴ (پ): پیوستگی در x=2x=2 یعنی lim⁡x→2f(x)=f(2)\lim_{x\to 2}f(x)=f(2). چون حد وجود ندارد، ff در x=2x=2 پیوسته نیست. با این حال lim⁡x→2+f(x)=0=f(2)\lim_{x\to 2^+}f(x)=0=f(2) است، پس ff در ۲ پیوستگی راست دارد.

جواب نهایی

الف) حد راست موجود و برابر ۰ است؛ حد چپ موجود نیست.
ب) خیر، lim⁡x→2f(x)\lim_{x\to 2}f(x) موجود نیست.
پ) خیر، ff در x=2x=2 پیوسته نیست (فقط از راست پیوسته است).

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۳۹ ریاضی یازدهم تجربی