۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۰۲ ریاضی یازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۵ تمرین صفحهٔ ۱۰۲ کتاب ریاضی ۲.

  • ریاضی ۲
  • فصل ۵: توابع نمایی و لگاریتمی
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس، سؤال ۱

نمودار توابع با ضابطه‌های y=2xy=2^x و y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x را در نظر بگیرید.

[شکل: نمودار دو تابع y=2xy=2^x و y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x روی دستگاه مختصات]

نمودارهای این دو تابع نسبت به کدام محور مختصات قرینه‌اند؟ ........................

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: دو نمودار y=2xy=2^x و y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x را مقایسه می‌کنیم. نقطه‌ای مانند (1,2)(1,2) روی نمودار y=2xy=2^x قرار دارد.

گام ۲: نقطهٔ (−1,2)\left(-1,2\right) روی نمودار y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x قرار دارد، زیرا (12)−1=2\left(\frac{1}{2}\right)^{-1}=2. به‌طور کلی نقطهٔ (a,b)(a,b) روی نمودار اول و نقطهٔ (−a,b)(-a,b) روی نمودار دوم است، چون (12)−a=2a\left(\frac{1}{2}\right)^{-a}=2^a.

گام ۳: نقاط (a,b)(a,b) و (−a,b)(-a,b) عرض یکسان و طول‌های قرینه دارند، پس نسبت به محور yyها قرینه‌اند. بنابراین دو نمودار نسبت به محور yyها قرینه‌اند. (این با نکتهٔ کتاب دربارهٔ y=axy=a^x و y=a−xy=a^{-x} هم سازگار است.)

جواب نهایی

نسبت به محور yyها (محور عرض‌ها)

کار در کلاس، سؤال ۲

با جایگذاری −x-x به جای xx در تابع با ضابطهٔ y=2xy=2^x به تابع با ضابطهٔ .................... =y=y یا همان ............... =y=y دست می‌یابیم.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: تابع مورد نظر y=2xy=2^x است. طبق صورت تمرین باید به جای xx مقدار −x-x را قرار دهیم.

گام ۲: با جایگذاری داریم:

y=2−xy=2^{-x}

گام ۳: طبق قاعدهٔ توان‌های منفی، 2−x=(2−1)x2^{-x}=\left(2^{-1}\right)^x و چون 2−1=122^{-1}=\frac{1}{2} است:

y=2−x=(12)xy=2^{-x}=\left(\frac{1}{2}\right)^x

گام ۴: این همان ضابطهٔ تابع دوم است؛ پس نمودار y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x قرینهٔ نمودار y=2xy=2^x نسبت به محور yyها است.

جواب نهایی

2) y=2−xy=2^{-x} یا همان y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x

کار در کلاس، سؤال ۳

دامنه و برد این دو تابع چه رابطه‌ای با هم دارند؟ .......................................

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: دامنهٔ تابع y=2xy=2^x را پیدا می‌کنیم: توان xx می‌تواند هر عدد حقیقی باشد، پس دامنه R\mathbb{R} است. برد آن چون 2x2^x همواره مثبت است، (0,+∞)(0,+\infty) است.

گام ۲: برای y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x نیز xx هر عدد حقیقی می‌تواند باشد، پس دامنه R\mathbb{R} است. چون (12)x\left(\frac{1}{2}\right)^x همواره مثبت است و هر مقدار مثبتی را می‌گیرد، برد آن (0,+∞)(0,+\infty) است.

گام ۳: مقایسه: دامنهٔ هر دو تابع برابر R\mathbb{R} و برد هر دو برابر (0,+∞)(0,+\infty) است؛ یعنی دامنه و برد این دو تابع با هم برابرند.

جواب نهایی

دامنه و برد این دو تابع با هم برابرند: دامنهٔ هر دو R\mathbb{R} و برد هر دو (0,+∞)(0,+\infty) است.

کار در کلاس، سؤال ۴

دو تابع نمایی دیگری که نسبت به محور yyها قرینه‌اند، مثال بزنید. .....................
.............................................................................................

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طبق قاعدهٔ درس، نمودار توابع y=axy=a^x و y=a−xy=a^{-x} (با a>0a>0 و a≠1a\neq 1) نسبت به محور yyها قرینه‌اند. پس کافی است یک عدد aa انتخاب کنیم.

گام ۲: مثلاً a=3a=3 را برمی‌گزینیم. تابع دوم می‌شود:

y=3−x=(13)xy=3^{-x}=\left(\frac{1}{3}\right)^x

گام ۳: بررسی: اگر در y=3xy=3^x به جای xx مقدار −x-x قرار دهیم، به y=3−xy=3^{-x} می‌رسیم. بنابراین نقطهٔ (x,y)(x,y) روی نمودار اولی است اگر و فقط اگر نقطهٔ (−x,y)(-x,y) روی نمودار دومی باشد. مثلاً (1,3)(1,3) روی اولی و (−1,3)\left(-1,3\right) روی دومی است.

گام ۴: مثال دیگر: y=5xy=5^x و y=(15)xy=\left(\frac{1}{5}\right)^x نیز نسبت به محور yyها قرینه‌اند. پاسخ‌های دیگر هم ممکن است.

جواب نهایی

مثلاً y=3xy=3^x و y=(13)xy=\left(\frac{1}{3}\right)^x (یا y=5xy=5^x و y=(15)xy=\left(\frac{1}{5}\right)^x)؛ پاسخ‌های دیگر نیز پذیرفته است.

کار در کلاس

نمودار تابع با ضابطهٔ y=(13)xy=\left(\frac{1}{3}\right)^x را رسم کنید.

[شکل: دستگاه مختصات برای رسم نمودار]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: چند مقدار برای xx انتخاب می‌کنیم و y=(13)xy=\left(\frac{1}{3}\right)^x را حساب می‌کنیم:

xx−2-2−1-1001122
yy99331113\frac{1}{3}19\frac{1}{9}

گام ۲: نقاط (−2,9)(-2,9)، (−1,3)(-1,3)، (0,1)(0,1)، (1,13)\left(1,\frac{1}{3}\right) و (2,19)\left(2,\frac{1}{9}\right) را روی دستگاه مختصات مشخص می‌کنیم.

گام ۳: نقاط را با یک منحنی هموار به هم وصل می‌کنیم. چون 0<13<10<\frac{1}{3}<1، تابع اکیداً نزولی است. منحنی از سمت چپ بالا می‌آید، از نقطهٔ (0,1)(0,1) روی محور yyها می‌گذرد و در سمت راست به محور xxها نزدیک می‌شود، ولی هرگز آن را قطع نمی‌کند. نمودار همیشه بالای محور xxهاست.

گام ۴: دامنهٔ تابع R\mathbb{R} و برد آن (0,+∞)(0,+\infty) است. نمودار تقریباً شبیه نمودار y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x است، اما تندتر کاهش می‌یابد. همچنین قرینهٔ نمودار y=3xy=3^x نسبت به محور yyهاست، چون (13)x=3−x\left(\frac{1}{3}\right)^x=3^{-x}.

جواب نهایی

نمودار منحنی نزولی‌ای است که از نقاط (−2,9)(-2,9)، (−1,3)(-1,3)، (0,1)(0,1)، (1,13)\left(1,\frac{1}{3}\right) و (2,19)\left(2,\frac{1}{9}\right) می‌گذرد. این منحنی بالای محور xxها قرار دارد، به آن نزدیک می‌شود ولی آن را قطع نمی‌کند و محور yyها را در (0,1)(0,1) قطع می‌کند.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۰۲ ریاضی یازدهم تجربی