۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۰۱ ریاضی یازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۶ تمرین صفحهٔ ۱۰۱ کتاب ریاضی ۲.

  • ریاضی ۲
  • فصل ۵: توابع نمایی و لگاریتمی
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت، سؤال ۱

با استفاده از جدول زیر، نمودار تابع با ضابطهٔ y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x را رسم کنید.

xx−3-3−2-2......∘\circ11......33
y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x............2\sqrt{2}11......14\frac{1}{4}1Λ\frac{1}{\Lambda}

[شکل: دستگاه مختصات با نقاط مشخص شده برای رسم تابع]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مقدارهای xx که در جدول خالی‌اند را از روی yy های داده‌شده پیدا می‌کنیم. در ستون سوم y=2y=\sqrt2 است، پس (12)x=2−x=212\left(\frac12\right)^x=2^{-x}=2^{\frac12} و x=−12x=-\frac12. در ستون ششم y=14y=\frac14 است، پس x=2x=2.

گام ۲: بقیهٔ مقدارها را حساب می‌کنیم:

(12)−3=23=8,(12)−2=22=4,(12)1=12\left(\tfrac12\right)^{-3}=2^3=8,\qquad \left(\tfrac12\right)^{-2}=2^2=4,\qquad \left(\tfrac12\right)^{1}=\tfrac12

گام ۳: جدول کامل می‌شود:

xx−3-3−2-2−12-\frac1200112233
y=(12)xy=\left(\frac12\right)^x88442\sqrt21112\frac1214\frac1418\frac18

گام ۴: نقطه‌های (−3,8)(-3,8)، (−2,4)(-2,4)، (−12,2)\left(-\frac12,\sqrt2\right)، (0,1)(0,1)، (1,12)\left(1,\frac12\right)، (2,14)\left(2,\frac14\right) و (3,18)\left(3,\frac18\right) را در دستگاه مختصات مشخص می‌کنیم و با یک منحنی هموار به هم وصل می‌کنیم. نمودار از بالا و سمت چپ شروع می‌شود، از نقطهٔ (0,1)(0,1) می‌گذرد و در سمت راست به محور xxها نزدیک می‌شود، بدون اینکه آن را قطع کند. این نمودار نزولی است و همیشه بالای محور xxها قرار دارد. (رسم نمودار است؛ ظاهر دقیق آن به مقیاس دستگاه بستگی دارد.)

جواب نهایی

1) جدول: y=8, 4, 2, 1, 12, 14, 18y=8,\ 4,\ \sqrt2,\ 1,\ \frac12,\ \frac14,\ \frac18 به ازای x=−3, −2, −12, 0, 1, 2, 3x=-3,\ -2,\ -\frac12,\ 0,\ 1,\ 2,\ 3؛ نمودار منحنی نزولی گذرنده از (0,1)(0,1) و بالای محور xxها است.

فعالیت، سؤال ۲

محل تقاطع نمودار این تابع با محور yyها چه نقطه‌ای است؟
...................................................................

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: محل تقاطع نمودار با محور yyها نقطه‌ای است که در آن x=0x=0 باشد؛ پس x=0x=0 را در ضابطهٔ تابع قرار می‌دهیم.

گام ۲: مقدار تابع را حساب می‌کنیم:

y=(12)0=1y=\left(\frac{1}{2}\right)^0=1

گام ۳: این نتیجه با جدول هم سازگار است، زیرا به ازای x=0x=0 مقدار yy برابر 11 نوشته شده است. پس نمودار محور yyها را در نقطهٔ (0,1)(0,1) قطع می‌کند. (برای هر تابع نمایی y=axy=a^x با a>0a>0 این نقطه همین است.)

جواب نهایی

نمودار محور yyها را در نقطهٔ (0,1)(0,1) قطع می‌کند.

فعالیت، سؤال ۳

دامنه و برد این تابع را بنویسید.
...................................................................

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: تابع y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x یک تابع نمایی با پایهٔ 12\frac{1}{2} است. توان xx می‌تواند هر عدد حقیقی باشد (مثلاً −3-3، 00، 2\sqrt{2} و ...) و همیشه عدد (12)x\left(\frac{1}{2}\right)^x تعریف شده است. پس دامنه همهٔ اعداد حقیقی است.

گام ۲: مقدار (12)x\left(\frac{1}{2}\right)^x همواره مثبت است و هیچ‌گاه صفر یا منفی نمی‌شود. با کاهش xx مقدار yy بسیار بزرگ می‌شود و با افزایش xx به صفر نزدیک می‌شود (بدون آنکه صفر شود). در نمودار نیز تمام نمودار بالای محور xxها قرار دارد. پس برد همهٔ اعداد حقیقی مثبت است.

Df=R,Rf=(0,+∞)D_f=\mathbb{R},\qquad R_f=(0,+\infty)

جواب نهایی

دامنه: R\mathbb{R} (همهٔ اعداد حقیقی)؛ برد: (0,+∞)(0,+\infty) (همهٔ اعداد حقیقی مثبت)

فعالیت، سؤال ۴

آیا این تابع یک‌به‌یک است؟ چرا؟
...................................................................
...................................................................

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: تابع y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x را در نظر می‌گیریم. نمودار آن با نقاطی مانند (−1,2)(-1,2)، (0,1)(0,1) و (1,12)(1,\frac12) رسم می‌شود و پیوسته و نزولی است.

گام ۲: تابع یک‌به‌یک است اگر هر خط افقی نمودار را حداکثر در یک نقطه قطع کند، یا به‌طور معادل: از x1≠x2x_1\neq x_2 نتیجه شود y1≠y2y_1\neq y_2.

گام ۳: این تابع اکیداً نزولی است: اگر x1<x2x_1<x_2 باشد، آنگاه (12)x1>(12)x2\left(\frac12\right)^{x_1}>\left(\frac12\right)^{x_2}. پس به ازای دو ورودی متفاوت، خروجی‌ها هرگز برابر نمی‌شوند. مثلاً (12)−1=2\left(\frac12\right)^{-1}=2 و (12)1=12\left(\frac12\right)^{1}=\frac12 و ... همگی متفاوت‌اند.

گام ۴: از نظر نمودار نیز هر خط افقی y=cy=c با c>0c>0 نمودار را دقیقاً در یک نقطه قطع می‌کند (و برای c≤0c\le 0 قطع نمی‌کند). پس تابع یک‌به‌یک است.

جواب نهایی

بله، تابع یک‌به‌یک است؛ زیرا اکیداً نزولی است و هر خط افقی نمودار را حداکثر در یک نقطه قطع می‌کند.

فعالیت، سؤال ۵

با استفاده از نمودار فوق، در جاهای خالی علامت مناسب قرار دهید.
الف) (12)1/5◯(12)0/5\left(\frac{1}{2}\right)^{1/5} \bigcirc \left(\frac{1}{2}\right)^{0/5}
ب) (12)4◯(12)2\left(\frac{1}{2}\right)^4 \bigcirc \left(\frac{1}{2}\right)^{\sqrt{2}}
پ) (12)3◯(12)4\left(\frac{1}{2}\right)^3 \bigcirc \left(\frac{1}{2}\right)^4

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: نمودار y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x نزولی است، چون پایه بین ۰ و ۱ است. هر چه xx بزرگ‌تر شود، yy کوچک‌تر می‌شود.

گام ۲ (الف): 1/5>0/51/5 > 0/5 است، پس مقدار تابع در 1/51/5 کمتر است:

(12)1/5<(12)0/5\left(\frac{1}{2}\right)^{1/5} < \left(\frac{1}{2}\right)^{0/5}

گام ۳ (ب): 2≈1/41\sqrt{2}\approx 1/41 و 4>24 > \sqrt{2} است. پس:

(12)4<(12)2\left(\frac{1}{2}\right)^{4} < \left(\frac{1}{2}\right)^{\sqrt{2}}

گام ۴ (پ): 3<43 < 4 است، پس مقدار تابع در 33 بیشتر است:

(12)3>(12)4\left(\frac{1}{2}\right)^{3} > \left(\frac{1}{2}\right)^{4}

بررسی عددی: (12)3=18\left(\frac{1}{2}\right)^3=\frac{1}{8} و (12)4=116\left(\frac{1}{2}\right)^4=\frac{1}{16} است و 18>116\frac{1}{8}>\frac{1}{16}.

جواب نهایی

الف) <<
ب) <<
پ) >>

فعالیت، سؤال ۶

با استفاده از نمودار، اگر x>yx > y، چه رابطه‌ای بین (12)x\left(\frac{1}{2}\right)^x و (12)y\left(\frac{1}{2}\right)^y وجود دارد؟ ..................................................

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: نمودار y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x را در نظر می‌گیریم. از جدول و نمودار پیداست که با بزرگ‌تر شدن xx، مقدار yy کوچک‌تر می‌شود؛ مثلاً x=−2x=-2 به y=4y=4 و x=0x=0 به y=1y=1 و x=3x=3 به y=18y=\frac{1}{8} می‌رسد. پس تابع نزولی است.

گام ۲: اگر x>yx>y باشد، نقطهٔ مربوط به xx در نمودار سمت راست نقطهٔ مربوط به yy قرار دارد و ارتفاع آن کمتر است. بنابراین مقدار تابع در xx از مقدار تابع در yy کوچک‌تر است.

گام ۳: برای مثال 3>23>2 و (12)3=18<14=(12)2\left(\frac{1}{2}\right)^3=\frac{1}{8}<\frac{1}{4}=\left(\frac{1}{2}\right)^2 که درستی نتیجه را نشان می‌دهد.

جواب نهایی

اگر x>yx>y آنگاه (12)x<(12)y\left(\frac{1}{2}\right)^x<\left(\frac{1}{2}\right)^y (تابع نزولی است).

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۰۱ ریاضی یازدهم تجربی