۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۷ ریاضی و آمار یازدهم

جواب گام‌به‌گام ۸ تمرین صفحهٔ ۷ کتاب ریاضی و آمار ۲.

  • ریاضی و آمار ۲
  • فصل ۱: آشنایی با منطق و استدلال ریاضی
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت

جدول زیر را کامل کنید:

ردیفگزارهدرستنادرست
۱اگر ۷ زوج است، آنگاه ۲۵ مربع کامل است.
۲اگر ۹ مربع کامل است، آنگاه 9\sqrt{9} مربع کامل است.
۳اگر ۲۹ اول است، آنگاه ۲ زوج است.
۴اگر .............. آنگاه ..............✓
۵اگر .............. آنگاه ..............✓
۶اگر ۷ فرد است، آنگاه ۲۵ مربع کامل است.
۷اگر .............. آنگاه ۹۹ اول است.✓

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: ردیف ۱: مقدم «۷ زوج است» نادرست است، پس گزارهٔ شرطی به انتفای مقدم درست است.

گام ۲: ردیف ۲: مقدم «۹ مربع کامل است» درست است. تالی «9=3\sqrt{9}=3 مربع کامل است» نادرست است، زیرا ۳ مربع کامل نیست. از مقدم درست به تالی نادرست رسیده‌ایم، پس گزاره نادرست است.

گام ۳: ردیف ۳: مقدم «۲۹ اول است» درست و تالی «۲ زوج است» نیز درست است، پس گزاره درست است.

گام ۴: ردیف ۶: مقدم «۷ فرد است» درست و تالی «۲۵ مربع کامل است» نیز درست است، پس گزاره درست است.

گام ۵: ردیف ۴ (نادرست): مقدم باید درست و تالی نادرست باشد. مثلاً «اگر ۱۷ اول است، آنگاه ۱۸ اول است».
ردیف ۵ (درست): مثلاً «اگر ۸ فرد است، آنگاه 4<24<2» که به انتفای مقدم درست است. گزینهٔ دیگر «اگر ۲ زوج است، آنگاه ۴ مربع کامل است» است.

گام ۶: ردیف ۷: تالی «۹۹ اول است» نادرست است (۹۹ بر ۳ بخش‌پذیر است). برای درست بودن گزاره، مقدم باید نادرست باشد. مثلاً «اگر ۹ اول است، آنگاه ۹۹ اول است».
پاسخ‌های دیگر هم ممکن است، به شرطی که ارزش‌ها با جدول ارزش گزارهٔ شرطی سازگار باشند.

جواب نهایی

1) درست (به انتفای مقدم)
2) نادرست
3) درست
4) نمونه: اگر ۱۷ اول است، آنگاه ۱۸ اول است (مقدم درست، تالی نادرست)
5) نمونه: اگر ۸ فرد است، آنگاه 4<24<2 (درست به انتفای مقدم)
6) درست
7) نمونه: اگر ۹ اول است، آنگاه ۹۹ اول است (مقدم نادرست)

کار در کلاس، سؤال ۱

اگر pp گزاره‌ای درست و qq گزاره‌ای نادرست و rr گزاره‌ای دلخواه باشد، در این صورت مانند نمونه، ارزش هر یک از گزاره‌های مرکب زیر را در صورت امکان، مشخص کنید:

(q⇒p)∧r(q \Rightarrow p) \wedge r (ارزش گزارهٔ (q⇒p)(q \Rightarrow p) به انتفای مقدم درست بوده و لذا ارزش گزارهٔ (q⇒p)∧r(q \Rightarrow p) \wedge r به ارزش گزارهٔ rr بستگی دارد.)

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: داده‌ها: pp درست (د) و qq نادرست (ن) است و rr دلخواه است. باید ارزش (q⇒p)∧r(q \Rightarrow p) \wedge r را بررسی کنیم.

گام ۲: گزارهٔ شرطی q⇒pq \Rightarrow p را بررسی می‌کنیم: مقدم (qq) نادرست است، پس شرطی به انتفای مقدم درست است. (از طرفی تالی pp نیز درست است.)

گام ۳: پس عبارت به صورت (د)∧r(\text{د}) \wedge r درمی‌آید. ترکیب عطفی وقتی درست است که هر دو گزاره درست باشند:

  • اگر rr درست باشد: د∧د=د\text{د} \wedge \text{د} = \text{د}
  • اگر rr نادرست باشد: د∧ن=ن\text{د} \wedge \text{ن} = \text{ن}

گام ۴: بنابراین ارزش گزارهٔ مرکب دقیقاً برابر ارزش rr است و چون rr دلخواه است، ارزش آن به‌طور قطعی مشخص نمی‌شود.

جواب نهایی

۱) (q⇒p)(q \Rightarrow p) درست است و ارزش (q⇒p)∧r(q \Rightarrow p) \wedge r هم‌ارزش با rr است؛ (اگر rr درست باشد درست و اگر rr نادرست باشد نادرست) و بدون دانستن rr مشخص نمی‌شود.

کار در کلاس، سؤال ۲

(p∨q)∨r(p \vee q) \vee r

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مقدار pp درست و qq نادرست است و rr دلخواه است. ابتدا ارزش گزارهٔ داخل پرانتز، یعنی p∨qp \vee q را تعیین می‌کنیم.

گام ۲: ترکیب فصلی وقتی درست است که حداقل یکی از دو گزاره درست باشد. چون pp درست است، پس p∨qp \vee q درست است.

گام ۳: حال گزارهٔ (p∨q)∨r(p \vee q) \vee r را بررسی می‌کنیم. این گزاره ترکیب فصلی گزارهٔ درست (p∨q)(p \vee q) و گزارهٔ دلخواه rr است. چون یکی از دو طرف درست است، ارزش کل گزاره درست می‌شود، چه rr درست باشد چه نادرست.

rrp∨qp \vee q(p∨q)∨r(p \vee q) \vee r
ددد
ندد

جواب نهایی

2) گزاره همواره درست است (مستقل از ارزش rr).

کار در کلاس، سؤال ۳

(p⇒q)∧r(p \Rightarrow q) \wedge r

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: داده‌ها: pp درست، qq نادرست و rr دلخواه است. باید ارزش (p⇒q)∧r(p \Rightarrow q) \wedge r را بررسی کنیم.

گام ۲: ابتدا ارزش p⇒qp \Rightarrow q را به دست می‌آوریم. چون مقدم (pp) درست و تالی (qq) نادرست است، طبق جدول گزارهٔ شرطی، p⇒qp \Rightarrow q نادرست است.

گام ۳: حالا ترکیب عطفی «نادرست ∧ r\wedge\ r» را بررسی می‌کنیم. ترکیب عطفی فقط وقتی درست است که هر دو گزاره درست باشند. چون گزارهٔ اول نادرست است، ارزش rr هرچه باشد (درست یا نادرست)، ترکیب عطفی نادرست است.

گام ۴: پس ارزش (p⇒q)∧r(p \Rightarrow q) \wedge r را می‌توان مشخص کرد و مستقل از rr نادرست است.

جواب نهایی

نادرست است (به ازای هر ارزش rr)

کار در کلاس، سؤال ۴

(r⇒p)∨q(r \Rightarrow p) \vee q

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: داده‌ها: pp درست، qq نادرست و rr دلخواه است. باید ارزش (r⇒p)∨q(r \Rightarrow p) \vee q را بررسی کنیم.

گام ۲: ابتدا r⇒pr \Rightarrow p را بررسی می‌کنیم. چون تالی یعنی pp درست است، گزارهٔ شرطی در هر دو حالت rr درست یا نادرست، دارای ارزش درست است (طبق جدول: «د⇒د = د» و «ن⇒د = د»). پس r⇒pr \Rightarrow p همواره درست است.

گام ۳: حال ترکیب فصلی «درست ∨\vee qq» را بررسی می‌کنیم. چون یکی از دو گزاره (یعنی r⇒pr \Rightarrow p) درست است، ترکیب فصلی درست است و ارزش qq اثری ندارد.

گام ۴: بنابراین بدون توجه به ارزش rr، ارزش گزارهٔ (r⇒p)∨q(r \Rightarrow p) \vee q درست است.

جواب نهایی

4) گزارهٔ (r⇒p)∨q(r \Rightarrow p) \vee q همواره درست است (مستقل از ارزش rr).

کار در کلاس، سؤال ۵

(r⇒p)⇒q(r \Rightarrow p) \Rightarrow q

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مقدار pp درست، qq نادرست و rr دلخواه است. ابتدا گزارهٔ داخل پرانتز، یعنی r⇒pr \Rightarrow p را بررسی می‌کنیم.

گام ۲: تالی این گزاره، یعنی pp، درست است. طبق جدول ارزش گزارهٔ شرطی، اگر تالی درست باشد، گزارهٔ شرطی همیشه درست است، چه rr درست باشد و چه نادرست. پس r⇒pr \Rightarrow p درست است.

گام ۳: حالا گزارهٔ کل به صورت «درست ⇒q\Rightarrow q» درمی‌آید. مقدم درست است و تالی (qq) نادرست است. طبق جدول، گزارهٔ شرطی در این حالت نادرست است.

گام ۴: ارزش گزاره به rr بستگی ندارد و همواره نادرست است.

جواب نهایی

5) نادرست (مستقل از ارزش rr)

کار در کلاس، سؤال ۶

(p⇒q)⇒r(p \Rightarrow q) \Rightarrow r

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: داده‌ها: pp درست، qq نادرست و rr دلخواه است. باید ارزش (p⇒q)⇒r(p \Rightarrow q) \Rightarrow r را بررسی کنیم.

گام ۲: ابتدا مقدم را بررسی می‌کنیم: p⇒qp \Rightarrow q یعنی از مقدمِ درست، تالیِ نادرست نتیجه شده است؛ پس طبق جدول ارزش گزارهٔ شرطی، p⇒qp \Rightarrow q نادرست است.

گام ۳: حالا گزارهٔ (p⇒q)⇒r(p \Rightarrow q) \Rightarrow r شرطی‌ای است که مقدم آن نادرست است؛ پس به انتفای مقدم، صرف‌نظر از ارزش rr، ارزش آن درست است.

گام ۴: بررسی: اگر rr درست باشد (ن ⇒ د) درست است و اگر rr نادرست باشد (ن ⇒ ن) نیز درست است.

جواب نهایی

6) گزاره همواره درست است (به انتفای مقدم)، چه rr درست باشد چه نادرست.

کار در کلاس، سؤال ۷

(p∧q)⇒r(p \wedge q) \Rightarrow r

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مقدار pp درست و qq نادرست است، پس ارزش p∧qp \wedge q را تعیین می‌کنیم. ترکیب عطفی فقط وقتی درست است که هر دو گزاره درست باشند؛ چون qq نادرست است، p∧qp \wedge q نادرست است.

گام ۲: حالا گزارهٔ شرطی (p∧q)⇒r(p \wedge q) \Rightarrow r را بررسی می‌کنیم. مقدم آن، یعنی p∧qp \wedge q، نادرست است.

گام ۳: طبق جدول ارزش گزارهٔ شرطی، وقتی مقدم نادرست باشد، گزارهٔ شرطی به انتفای مقدم درست است و ارزش rr (درست یا نادرست) تأثیری ندارد.

جواب نهایی

7) درست (به انتفای مقدم؛ مستقل از ارزش rr)

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۷ ریاضی و آمار یازدهم