فعالیت
میزان بارندگی در شش ماه دوم سال دو شهر «آ» و «ب» برحسب میلیمتر در جدول زیر آمده است.
| ماه | مهر | آبان | آذر | دی | بهمن | اسفند | مجموع | میانگین | انحراف معیار |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| شهر «آ» | ۱۵ | ۲۰ | ۳۰ | ۳۵ | ۳۰ | ۳۰ | |||
| شهر «ب» | ۲۳۰ | ۱۷۰ | ۱۵۰ | ۱۳۰ | ۱۱۰ | ۱۱۰ |
- جدول را کامل کنید.
- میانگین و انحراف معیار بارندگی در شهرها را مقایسه کنید.
- نمودار پراکنشنگاشت میزان بارندگی هر دو شهر را برحسب ماههای سال با یک مقیاس بر روی یک محور رسم کنید. نقاط را به هم وصل کنید. برای مشخص شدن هر شهر از یک رنگ متفاوت استفاده کنید.
- کدام شهر میزان بارندگی بیشتری در پاییز نسبت به زمستان دارد؟
[شکل: محورهای مختصات خالی؛ محور عمودی «بارندگی»، محور افقی «ماه»]
جواب گامبهگام
گام ۱ (مجموع و میانگین): برای شهر «آ»: و .
برای شهر «ب»: و .
گام ۲ (انحراف معیار): از فرمول استفاده میکنیم.
شهر «ب»: انحراف دادهها از میانگین است، پس و .
شهر «آ»: و .
| ماه | مهر | آبان | آذر | دی | بهمن | اسفند | مجموع | میانگین | انحراف معیار |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| شهر «آ» | ۱۵ | ۲۰ | ۳۰ | ۳۵ | ۳۰ | ۳۰ | ۱۶۰ | ≈۲۶/۷ | ≈۶/۹ |
| شهر «ب» | ۲۳۰ | ۱۷۰ | ۱۵۰ | ۱۳۰ | ۱۱۰ | ۱۱۰ | ۹۰۰ | ۱۵۰ | ≈۴۱/۶ |
گام ۳ (مقایسه): میانگین بارندگی شهر «ب» خیلی بیشتر از شهر «آ» است. انحراف معیار آن هم بیشتر است، یعنی بارندگی «ب» از ماهی به ماه دیگر پراکندگی و تغییر بیشتری دارد، ولی بارندگی «آ» به میانگینش نزدیکتر است.
گام ۴ (نمودار): روی محور افقی ماههای مهر تا اسفند و روی محور عمودی بارندگی را با یک مقیاس مشترک مینویسیم (مثلاً هر خانه ۲۵ میلیمتر، از ۰ تا ۲۵۰). نقاط شهر «آ» را با رنگی مثل آبی میگذاریم: ، و به هم وصل میکنیم. نمودار تقریباً افقی و پایین، نزدیک مقادیر ۱۵ تا ۳۵، و کمی صعودی است. نقاط شهر «ب» را با رنگی مثل قرمز میگذاریم: ، و به هم وصل میکنیم. نمودار از ۲۳۰ شروع میشود و رو به پایین است. رسم نمودار روشهای دیگری هم دارد، مثل انتخاب رنگ یا مقیاس متفاوت.
گام ۵ (پاییز و زمستان): پاییز شامل مهر، آبان و آذر و زمستان شامل دی، بهمن و اسفند است.
شهر «آ»: پاییز و زمستان ، پس زمستان بیشتر است.
شهر «ب»: پاییز و زمستان ، پس پاییز بیشتر است.
جواب نهایی
1) جدول: «آ»: مجموع ۱۶۰، میانگین ≈۲۶/۷، انحراف معیار ≈۶/۹؛ «ب»: مجموع ۹۰۰، میانگین ۱۵۰، انحراف معیار ≈۴۱/۶
2) میانگین و پراکندگی بارندگی شهر «ب» از شهر «آ» بیشتر است.
3) نمودار «آ» پایین و تقریباً افقی است، نمودار «ب» از ۲۳۰ شروع میشود و نزولی است (هر شهر با یک رنگ).
4) شهر «ب»