کار در کلاس
سؤال زیر در یک امتحان ریاضی داده شده است.
«اگر آنگاه مطلوب است . .»
استدلالهای زیر را برای بهدست آوردن از برگههای امتحانی دانشآموزان آوردهایم.
کدام یک از استدلالها درست و کدام نادرست است؟ دلیل نادرستی هر استدلال غلط را بیان کنید.
الف)
ب)
پ)
جواب گامبهگام
گام ۱: ابتدا پاسخ درست را به دست میآوریم. از با ضرب طرفین در (که باید مخالف صفر باشد) داریم . پس و در نتیجه .
گام ۲ (الف): استدلال نادرست است. در گام ۱ حرف در سمت چپ با داخل صورت کسر «ساده» شده است. اما در صورت کسر یک جمله از مجموع است، نه یک عامل ضربی. حذف جملهها از دو طرف تساوی به این شکل مجاز نیست. مثلاً اگر و باشد، است، نه .
گام ۳ (ب): گامهای ۱ تا ۴ درستاند و به میرسند. گام ۵ درست تقسیم شده است، یعنی . اما گام ۵ در نوشتن «سادهسازی» اشتباه دارد: در صورت یک عامل است ولی در مخرج یک جمله است، پس نمیتوان آنها را با هم ساده کرد. در نتیجه گام ۶ نادرست است و استدلال نادرست است.
گام ۴ (پ): همهٔ گامها درست است: ضرب طرفین در ، سپس انتقال جملهها، فاکتورگیری و تقسیم بر که چون مجاز است. استدلال درست است.
جواب نهایی
الف) نادرست؛ سادهکردن در سمت چپ با جملهٔ در صورت کسر مجاز نیست.
ب) نادرست؛ در گام ۵ جملهٔ در را با عامل در صورت ساده کرده است؛ جواب درست است.
پ) درست؛ .