کار در کلاس، سؤال ۱
کدامیک از پدیدههای زیر تصادفی و کدامیک قطعی است؟ چرا؟
الف) وجود دانشآموزی که سن او بیشتر از ده سال باشد، در کلاس پایهٔ دوازدهم؛
ب) در ابتدای مسابقهٔ فوتبال، پرتاب سکهای که در یک طرف آن عدد ۱ و در طرف دیگرش عدد ۲ حک شده باشد؛
پ) مشاهدهٔ دو مهرهٔ سفید، پس از خارج کردن دو مهره از جعبهای که در آن ۷ مهرهٔ سفید وجود دارد؛
ت) پیشبینی نتیجهٔ بازی فوتبال بین دو تیم، قبل از بازی؛
ث) در یک بازی بین دو نفر، سکهای پرتاب میشود و به دنبال آن تاسی انداخته میشود. اگر شخصی سکهاش رو و تاسش زوج بیاید، برنده است. آیا قبل از بازی میتوان نفر برنده را مشخص کرد؟
جواب گامبهگام
گام ۱: الف) سن دانشآموزان پایهٔ دوازدهم حدود ۱۷ تا ۱۸ سال است. پس قبل از هر کاری میدانیم که دانشآموزی با سن بیشتر از ده سال در کلاس هست. این پدیده قطعی است.
گام ۲: ب) نتیجهٔ پرتاب سکه یا «۱» است یا «۲»، اما قبل از پرتاب نمیدانیم کدام میآید. همهٔ حالتهای ممکن را میدانیم ولی نتیجه معلوم نیست. این پدیده تصادفی است.
گام ۳: پ) همهٔ مهرههای جعبه سفیدند. پس هر دو مهرهٔ خارجشده حتماً سفید است. این پدیده قطعی است.
گام ۴: ت) نتیجهٔ بازی (برد، باخت یا مساوی) قبل از بازی معلوم نیست و عوامل زیادی در آن مؤثرند. این پدیده تصادفی است.
گام ۵: ث) سکه میتواند «رو» یا «پشت» بیاید و تاس میتواند زوج یا فرد بیاید. قبل از انجام بازی نمیدانیم کدام حالت رخ میدهد. پس نمیتوان برنده را از قبل مشخص کرد و این پدیده تصادفی است.
جواب نهایی
الف) قطعی
ب) تصادفی
پ) قطعی
ت) تصادفی
ث) تصادفی؛ نمیتوان قبل از بازی برنده را مشخص کرد.