فعالیت
نرگس هر روز صبح ساعت ۷ از منزل خارج میشود؛ با وسایل نقلیهٔ عمومی به مدرسه میرود و بهطور معمول، قبل از ملیکا به مدرسه میرسد. امروز صبح نیز نرگس مانند هر روز رأس ساعت ۷ از منزل خارج شده است. آیا میتوانید بهطور قطع بگویید که او قبل از ملیکا به مدرسه میرسد؟
هیچکس نمیتواند به این پرسش پاسخ قطعی دهد. تجربه نشان داده است که اگر وضعیت مانند هر روز عادی باشد، نرگس به موقع به مدرسه میرسد، اما آیا وضعیت همیشه عادی است؟
عاملهای زیادی میتوانند وضع را از حالت عادی خارج کنند؛ مانند میزان ترافیک. از طرفی رفت و آمد در خیابانها همیشه در حال تغییر است، آغاز حرکت و سرعت وسایل نقلیهٔ عمومی بهطور معمول منظم نیست و... . بنابراین: دو وضعیت وجود دارد: یکی اینکه نرگس قبل از ملیکا به مدرسه برسد و دوم اینکه نرگس قبل از ملیکا به مدرسه نرسد.
جواب گامبهگام
گام ۱: پرسش این است که آیا میتوان با اطمینان گفت نرگس امروز قبل از ملیکا به مدرسه میرسد. نرگس مثل هر روز ساعت ۷ از خانه خارج شده است.
گام ۲: تجربهٔ روزهای قبل فقط نشان میدهد که اگر وضعیت عادی باشد، نرگس زودتر میرسد. اما ترافیک، تغییر رفتوآمد در خیابانها و نامنظم بودن زمان حرکت و سرعت وسایل نقلیهٔ عمومی میتوانند وضعیت را از حالت عادی خارج کنند. پس نمیتوان با قطعیت پاسخ داد.
گام ۳: فقط دو حالت ممکن وجود دارد:
- نرگس قبل از ملیکا به مدرسه برسد.
- نرگس قبل از ملیکا به مدرسه نرسد.
هر دو حالت را میشناسیم، اما نمیدانیم کدام رخ میدهد. این یک آزمایش تصادفی است و هر حالت ممکن یک برآمد نام دارد.
جواب نهایی
خیر، نمیتوان بهطور قطع گفت؛ دو برآمد ممکن است: نرگس قبل از ملیکا برسد یا نرسد.