۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۰۰ ریاضی و آمار دوازدهم

جواب گام‌به‌گام ۳ تمرین صفحهٔ ۱۰۰ کتاب ریاضی و آمار ۳.

  • ریاضی و آمار ۳
  • فصل ۳: الگوهای غیر خطی
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت، سؤال ۱

تابع y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x را در نظر بگیرید و با استفاده از ماشین حساب، جدول زیر را کامل کنید.

جدول ۴

xx(12)x\left(\frac{1}{2}\right)^xyyمحاسبه yy با ماشین حساب تا ۳ رقم اعشار
−2-2(12)−2\left(\frac{1}{2}\right)^{-2}4444
−32-\frac{3}{2}
−1-1
−12-\frac{1}{2}
00
12\frac{1}{2}
11
32\frac{3}{2}
22

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: برای هر xx ابتدا (12)x\left(\frac{1}{2}\right)^x را می‌نویسیم و با استفاده از (12)x=2−x\left(\frac{1}{2}\right)^{x}=2^{-x} مقدار دقیق yy را به‌دست می‌آوریم. برای نمای کسری از 212=22^{\frac12}=\sqrt2 استفاده می‌کنیم.

گام ۲: مثلاً برای x=−32x=-\frac32 داریم (12)−32=232=22≈2/828\left(\frac12\right)^{-\frac32}=2^{\frac32}=2\sqrt2\approx 2/828 و برای x=32x=\frac32 داریم (12)32=2−32=122=24≈0/354\left(\frac12\right)^{\frac32}=2^{-\frac32}=\frac{1}{2\sqrt2}=\frac{\sqrt2}{4}\approx 0/354.

گام ۳: بقیهٔ سطرها هم به همین روش پر می‌شود:

xx(12)x\left(\frac{1}{2}\right)^xyyمحاسبه yy با ماشین حساب تا ۳ رقم اعشار
−2-2(12)−2\left(\frac{1}{2}\right)^{-2}4444
−32-\frac{3}{2}(12)−32\left(\frac{1}{2}\right)^{-\frac32}222\sqrt22/8282/828
−1-1(12)−1\left(\frac{1}{2}\right)^{-1}2222
−12-\frac{1}{2}(12)−12\left(\frac{1}{2}\right)^{-\frac12}2\sqrt21/4141/414
00(12)0\left(\frac{1}{2}\right)^{0}1111
12\frac{1}{2}(12)12\left(\frac{1}{2}\right)^{\frac12}22\frac{\sqrt2}{2}0/7070/707
11(12)1\left(\frac{1}{2}\right)^{1}12\frac120/50/5
32\frac{3}{2}(12)32\left(\frac{1}{2}\right)^{\frac32}24\frac{\sqrt2}{4}0/3540/354
22(12)2\left(\frac{1}{2}\right)^{2}14\frac140/250/25

گام ۴: با افزایش xx، مقدار yy کم می‌شود. این با نتیجهٔ کتاب دربارهٔ 0<a<10<a<1 سازگار است.

جواب نهایی

1) مقادیر yy به ترتیب از x=−2x=-2 تا x=2x=2: 4, 22≈2/828, 2, 2≈1/414, 1, 22≈0/707, 12=0/5, 24≈0/354, 14=0/254,\ 2\sqrt2\approx2/828,\ 2,\ \sqrt2\approx1/414,\ 1,\ \frac{\sqrt2}{2}\approx0/707,\ \frac12=0/5,\ \frac{\sqrt2}{4}\approx0/354,\ \frac14=0/25

فعالیت، سؤال ۲

نقاط به‌دست آمده در جدول بالا را روی صفحهٔ مختصات به‌دست آورید و به هم وصل کنید. آیا می‌توانید به کمک نمودار، مقدار تابع (12)x\left(\frac{1}{2}\right)^x را برای هر عدد دلخواه xx حدس بزنید؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: ابتدا مقدار yy را در هر نقطه حساب می‌کنیم:

xxy=(12)xy=\left(\frac12\right)^xتقریب تا ۳ رقم اعشار
−2-24444
−32-\frac32222\sqrt22.8282.828
−1-12222
−12-\frac122\sqrt21.4141.414
001111
12\frac1222\frac{\sqrt2}{2}0.7070.707
1112\frac120.50.5
32\frac3224\frac{\sqrt2}{4}0.3540.354
2214\frac140.250.25

گام ۲: نقاط (−2,4)(-2,4)، (−1.5,2.828)(-1.5,2.828)، (−1,2)(-1,2)، (−0.5,1.414)(-0.5,1.414)، (0,1)(0,1)، (0.5,0.707)(0.5,0.707)، (1,0.5)(1,0.5)، (1.5,0.354)(1.5,0.354) و (2,0.25)(2,0.25) را روی صفحهٔ مختصات می‌گذاریم و با یک منحنی هموار و پیوسته به هم وصل می‌کنیم. این منحنی نزولی است. در سمت چپ به سرعت بالا می‌رود. در سمت راست به محور xxها نزدیک می‌شود، ولی هرگز آن را قطع نمی‌کند. محور yyها را در نقطهٔ (0,1)(0,1) قطع می‌کند.

گام ۳: بله، به کمک نمودار می‌توان مقدار تابع را برای هر xx دلخواه حدس زد. از نقطهٔ xx روی محور افقی به‌طور عمودی بالا می‌رویم تا به منحنی برسیم. عرض آن نقطه، مقدار تقریبی yy است. مثلاً برای x=0.75x=0.75 که بین 0.50.5 و 11 است، نمودار مقداری بین 0.7070.707 و 0.50.5 نشان می‌دهد، یعنی تقریباً 0.60.6. مقدار دقیق (12)0.75≈0.595\left(\frac12\right)^{0.75}\approx0.595 است. مقدار تابع همیشه مثبت است.

جواب نهایی

2) بله؛ نقاط جدول را رسم و با منحنی هموار نزولی وصل می‌کنیم (از (0,1)(0,1) می‌گذرد و همیشه بالای محور xx است) و برای هر xx دلخواه، عرض نقطهٔ متناظر روی منحنی را به‌صورت تقریبی می‌خوانیم؛ مثلاً (12)0.75≈0.6\left(\frac12\right)^{0.75}\approx 0.6.

فعالیت، سؤال ۳

نمودار تابع y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x را با نمودار تابع y=2xy=2^x، که در فعالیت‌های قبلی رسم کرده بودید، مقایسه کنید. چه تفاوت اساسی بین این دو نمودار ملاحظه می‌کنید؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مقدارهای تابع y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x را در چند نقطه بررسی می‌کنیم: برای x=−2x=-2 مقدار y=4y=4، برای x=0x=0 مقدار y=1y=1 و برای x=2x=2 مقدار y=14y=\frac{1}{4} است. پس با افزایش xx، مقدار yy کم می‌شود؛ تابع نزولی است.

گام ۲: برای y=2xy=2^x داریم: x=−2x=-2 می‌دهد y=14y=\frac{1}{4}، x=0x=0 می‌دهد y=1y=1 و x=2x=2 می‌دهد y=4y=4. پس با افزایش xx، مقدار yy زیاد می‌شود؛ تابع صعودی است.

گام ۳: هر دو نمودار بالای محور xxها هستند (y>0y>0) و از نقطهٔ (0,1)(0,1) می‌گذرند. چون (12)x=2−x\left(\frac{1}{2}\right)^x=2^{-x}، دو نمودار نسبت به محور yyها قرینهٔ یکدیگرند.

گام ۴: در نمودار y=2xy=2^x، وقتی xx به سمت منفی می‌رود نمودار به محور xx نزدیک می‌شود و برای xxهای بزرگ به سرعت بالا می‌رود. در نمودار y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x درست برعکس است: برای xxهای بزرگ به محور xx نزدیک می‌شود و برای xxهای منفی به سرعت بالا می‌رود.

جواب نهایی

تفاوت اساسی: نمودار y=2xy=2^x صعودی و نمودار y=(12)xy=\left(\frac{1}{2}\right)^x نزولی است؛ این دو نسبت به محور yyها قرینه‌اند و هر دو از (0,1)(0,1) می‌گذرند و بالای محور xxها هستند.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۰۰ ریاضی و آمار دوازدهم