۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۹۵ ریاضی و آمار دهم

جواب گام‌به‌گام ۱۲ تمرین صفحهٔ ۹۵ کتاب ریاضی و آمار ۱.

  • ریاضی و آمار ۱
  • فصل ۳: کار با داده‌های آماری
  • پایهٔ دهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس، سؤال ۱

جمله‌های زیر را کامل کنید:

میانگین‌ها و میانه‌ها برای توصیف مجموعه‌داده‌ها مفیدند. ............. و............. انواعی از معیارهای گرایش به مرکز هستند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: جمله می‌گوید میانگین و میانه برای توصیف داده‌ها مفیدند و از ما می‌خواهد دو «معیار گرایش به مرکز» را در جای خالی بنویسیم.

گام ۲: در متن درس، برای داده‌های دورافتاده «میانگین» را با «میانه» مقایسه کردیم و هر دو را معیار گرایش به مرکز دانستیم. بنابراین دو جای خالی را با همین دو واژه پر می‌کنیم.

گام ۳: جمله کامل‌شده: «میانگین‌ها و میانه‌ها برای توصیف مجموعه‌داده‌ها مفیدند. میانگین و میانه انواعی از معیارهای گرایش به مرکز هستند.»

(نکته: اگر جمله را به‌صورت مستقل بخوانیم، ترتیب دو جای خالی اهمیتی ندارد و پاسخ «میانه و میانگین» هم درست است.)

جواب نهایی

میانگین و میانه

کار در کلاس، سؤال ۲

شما معمولاً نه‌تنها معدل یک مجموعه را می‌خواهید، بلکه میزان تغییرات حوالی آن نقطه را هم نیاز دارید که آن معیار، ............. است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: جمله می‌گوید علاوه بر «معدل» (یعنی میانگین یا مرکز داده‌ها)، به میزان تغییرات داده‌ها در اطراف آن نقطه هم نیاز داریم؛ یعنی اینکه داده‌ها چقدر از مرکز پراکنده‌اند.

گام ۲: معیاری که میزان تغییرات و دوری داده‌ها را از مرکز نشان می‌دهد، «معیار پراکندگی» است. در متن درس دو نمونه از آن معرفی شد: انحراف معیار و دامنهٔ میان‌چارکی.

گام ۳: چون در جمله از «معدل» (میانگین) صحبت شده و معیار پراکندگی‌ای که همراه میانگین به کار می‌رود انحراف معیار است، پاسخ مناسب «انحراف معیار» است. البته پاسخ کلی‌تر «پراکندگی» نیز درست است.

جواب نهایی

۲) پراکندگی (انحراف معیار)

کار در کلاس، سؤال ۳

معیار پراکندگی که معمولاً با میانگین بیان می‌شود، ............. است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در متن درس آمده است که میانگین و انحراف معیار با هم به‌کار می‌روند (مثلاً «میانگین ۶۴/۳ و انحراف معیار ۹/۸» و قانون ۶۸ و ۹۶ درصد)، در حالی که میانه با دامنهٔ میان‌چارکی بیان می‌شود.

گام ۲: پس معیار پراکندگی‌ای که معمولاً همراه میانگین گزارش می‌شود، همان انحراف معیار (σ\sigma) است. (معیار پراکندگی همراه میانه، دامنهٔ میان‌چارکی IQRIQR است و در بند ۴ می‌آید.)

جواب نهایی

۳) انحراف معیار

کار در کلاس، سؤال ۴

معیار پراکندگی که معمولاً با میانه بیان می‌شود، ............. نام دارد.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در متن درس آمده است که معیار پراکندگی‌ای که با میانگین به کار می‌رود، انحراف معیار است و معیار پراکندگی‌ای که همراه میانه می‌آید، دامنهٔ میان‌چارکی است.

گام ۲: متن می‌گوید «میانه» و «چارک‌ها» به هم مرتبط‌اند و برای داده‌های دورافتاده به‌جای میانگین از میانه (و در نتیجه دامنهٔ میان‌چارکی) استفاده می‌کنیم. این دامنه را با IQRIQR نشان می‌دهیم:

IQR=Q3−Q1IQR = Q_3 - Q_1

گام ۳: پس جای خالی در بند ۴ با «دامنهٔ میان‌چارکی» پر می‌شود.

جواب نهایی

دامنهٔ میان‌چارکی (IQR=Q3−Q1IQR=Q_3-Q_1)

کار در کلاس، سؤال ۵

............. و ........... اطلاعات سریعی دربارهٔ داده‌ها بدون نیاز به هرگونه محاسبه می‌دهند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در متن درس، دربارهٔ مقایسهٔ میانگین و انحراف معیار با میانه و دامنهٔ میان‌چارکی بحث شده است. در مثال پزشک آمده است که برای میانگین و انحراف معیار باید با ماشین حساب، بازهٔ xˉ±σ\bar{x}\pm\sigma را حساب کرد.

گام ۲: در همان متن آمده است: «شما فقط می‌توانید با نگاهی سریع به میانه و دامنهٔ میان‌چارکی، تصور خوبی نسبت به توزیع داده‌ها به دست آورید.» یعنی این دو معیار بدون محاسبهٔ اضافی، تصویر سریعی از داده‌ها می‌دهند.

گام ۳: پس جاهای خالی با «میانه» و «دامنهٔ میان‌چارکی» پر می‌شود.

جواب نهایی

5) میانه و دامنهٔ میان‌چارکی (IQRIQR)

کار در کلاس، سؤال ۶

آماره‌ای که برای توصیف یک مجموعه داده، میانگین‌ها و میانه‌ها، انحرافات معیار و دامنه‌های میان چارکی به کار می‌رود، ............. نام دارد.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در جملهٔ ۶ از ما نام مجموعهٔ آماره‌هایی خواسته شده که برای توصیف یک مجموعه داده به کار می‌روند: میانگین‌ها، میانه‌ها، انحراف‌های معیار و دامنه‌های میان‌چارکی.

گام ۲: متن درس صریحاً می‌گوید: «همهٔ آماره‌هایی که در اینجا ذکر شد (میانگین‌ها، میانه‌ها، انحراف‌های معیار، دامنه‌های میان‌چارکی) تحت عنوان آمار توصیفی شناخته می‌شوند.»

گام ۳: پس جای خالی با «آمار توصیفی» پر می‌شود.

جواب نهایی

آمار توصیفی

کار در کلاس، سؤال ۷

............. درصد داده‌ها قبل از میانه و ............. درصد داده‌ها بعد از میانه قرار دارند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: میانه داده‌های مرتب‌شده را به دو بخش مساوی تقسیم می‌کند؛ یعنی نیمی از داده‌ها کوچک‌تر (یا برابر) و نیمی دیگر بزرگ‌تر (یا برابر) میانه‌اند.

گام ۲: پس درصد داده‌های قبل از میانه ۵۰ درصد و درصد داده‌های بعد از میانه هم ۵۰ درصد است. (این با چارک‌ها هم سازگار است: میانه همان چارک دوم است و ۵۰٪ داده‌ها پایین‌تر از آن قرار دارند.)

جواب نهایی

۵۰ درصد قبل از میانه و ۵۰ درصد بعد از میانه

کار در کلاس، سؤال ۸

۷۵ درصد داده‌ها قبل از ............. یا بعد از ............. قرار دارند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طبق متن درس، چارک اول Q1Q_1 جایی است که یک‌چهارم (۲۵ درصد) داده‌ها قبل از آن قرار دارند، و چارک سوم Q3Q_3 جایی است که سه‌چهارم (۷۵ درصد) داده‌ها قبل از آن هستند.

گام ۲: پس ۷۵ درصد داده‌ها قبل از چارک سوم Q3Q_3 قرار دارند.

گام ۳: اگر ۷۵ درصد داده‌ها قبل از Q3Q_3 باشند، بقیهٔ داده‌ها یعنی ۲۵ درصد بعد از Q3Q_3 هستند. از طرف دیگر ۷۵ درصد داده‌ها بعد از چارک اول Q1Q_1 قرار دارند (چون ۲۵ درصد قبل از آن‌اند).

گام ۴: بنابراین جملهٔ کامل: «۷۵ درصد داده‌ها قبل از Q3Q_3 یا بعد از Q1Q_1 قرار دارند.»

جواب نهایی

8) چارک سوم (Q3Q_3) ؛ چارک اول (Q1Q_1)

کار در کلاس، سؤال ۹

۲۵ درصد داده‌ها قبل از ............. یا بعد از ............. قرار دارند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طبق متن درس، چارک‌ها داده‌های مرتب‌شده را به چهار بخش تقسیم می‌کنند: Q1Q_1 یک‌چهارم، Q2Q_2 (میانه) یک‌دوم و Q3Q_3 سه‌چهارم مشاهدات است.

گام ۲: پس ۲۵ درصد داده‌ها قبل از Q1Q_1 قرار دارند، یعنی کوچک‌تر از چارک اول هستند.

گام ۳: ۷۵ درصد باقی‌مانده بعد از Q1Q_1 هستند. اما جملهٔ مورد نظر دو حالت را با «یا» بیان می‌کند. حالت دوم برای ۲۵ درصد، «بعد از Q3Q_3» است، چون یک‌چهارم آخر داده‌ها بعد از چارک سوم قرار دارند.

گام ۴: بنابراین جمله چنین کامل می‌شود: ۲۵ درصد داده‌ها قبل از Q1Q_1 یا بعد از Q3Q_3 قرار دارند.

جواب نهایی

۲۵ درصد داده‌ها قبل از چارک اول (Q1Q_1) یا بعد از چارک سوم (Q3Q_3) قرار دارند.

کار در کلاس، سؤال ۱۰

۵۰ درصد داده‌ها بین ............. و............. قرار دارند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طبق متن درس، چارک اول (Q1Q_1) داده‌ای است که ۲۵ درصد داده‌ها قبل از آن قرار دارند و چارک سوم (Q3Q_3) داده‌ای است که ۷۵ درصد داده‌ها قبل از آن (و ۲۵ درصد بعد از آن) قرار دارند.

گام ۲: پس درصد داده‌های بین Q1Q_1 و Q3Q_3 برابر است با:

75%−25%=50%75\% - 25\% = 50\%

گام ۳: به همین دلیل دامنهٔ میان‌چارکی IQR=Q3−Q1IQR = Q_3 - Q_1 پراکندگی نیمهٔ میانی داده‌ها را نشان می‌دهد. بنابراین جای خالی‌ها با چارک اول و چارک سوم پر می‌شود.

جواب نهایی

۵۰ درصد داده‌ها بین چارک اول (Q1Q_1) و چارک سوم (Q3Q_3) قرار دارند.

کار در کلاس، سؤال ۱۱

تقریباً ۹۶ درصد از مشاهدات در فاصلهٔ ............. از میانگین هستند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در درس، دو قانون دربارهٔ توزیع داده‌ها بر پایهٔ میانگین و انحراف معیار گفته شده است. طبق قانون اول، حدود ۶۸ درصد داده‌ها در فاصلهٔ یک‌برابر انحراف معیار از میانگین‌اند. طبق قانون دوم، حدود ۹۶ درصد داده‌ها در فاصلهٔ دوبرابر انحراف معیار از میانگین‌اند. بیشتر منابع این مقدار را ۹۵ درصد می‌نویسند، اما کتاب عدد ۹۶ را به کار برده است.

گام ۲: بنابراین بازهٔ مورد نظر چنین است:

xˉ−2σ   تا   xˉ+2σ\bar{x}-2\sigma \;\text{ تا }\; \bar{x}+2\sigma

جواب نهایی

دو برابر انحراف معیار (بازهٔ xˉ±2σ\bar{x}\pm 2\sigma)

کار در کلاس، سؤال ۱۲

تقریباً ۶۸ درصد از مشاهدات در فاصلهٔ ............. از میانگین هستند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: متن درس به «دو قانون» اشاره می‌کند: حدود ۶۸٪ داده‌ها در فاصلهٔ یک انحراف معیار از میانگین و حدود ۹۵٪ (در متن تمرین ۹۶٪ آمده) در فاصلهٔ دو انحراف معیار از میانگین قرار دارند.

گام ۲: در متن درس نیز آمده است: «۶۸ درصد از بیماران در فاصلهٔ یک‌برابر انحراف معیار از میانگین هستند»، یعنی بازهٔ xˉ±σ\bar{x} \pm \sigma.

گام ۳: پس جای خالی در جملهٔ ۱۲ برابر «یک انحراف معیار» است.

جواب نهایی

12) یک انحراف معیار (یعنی بازهٔ xˉ±σ\bar{x}\pm\sigma)

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۹۵ ریاضی و آمار دهم