۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۸۳ ریاضی و آمار دهم

جواب گام‌به‌گام ۵ تمرین صفحهٔ ۸۳ کتاب ریاضی و آمار ۱.

  • ریاضی و آمار ۱
  • فصل ۳: کار با داده‌های آماری
  • پایهٔ دهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

تمرین ۱

فرق بین داده و متغیر چیست؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: داده، هر مقدار یا اطلاعاتی است که از یک فرد یا شیء در جامعه گردآوری می‌شود؛ مثلاً قد ۱۶۵ سانتی‌متر، گروه خونی A یا پاسخ «ناهار».

گام ۲: متغیر، ویژگی یا صفتی است که از یک فرد یا شیء به فرد یا شیء دیگر تغییر می‌کند و مقدار آن اندازه‌گیری یا مشاهده می‌شود؛ مثلاً قد، گروه خونی یا وعدهٔ غذایی سفارش‌داده‌شده.

گام ۳: پس متغیر «ویژگی مورد بررسی» است و داده «مقدارهای مشاهده‌شده» برای آن ویژگی است. به عبارت دیگر، مجموعهٔ داده‌ها مقادیری هستند که متغیر در افراد نمونه یا جامعه اختیار می‌کند.

جواب نهایی

1) متغیر، ویژگی مورد بررسی است که در افراد مختلف تغییر می‌کند (مثل قد)؛ داده، مقدار مشاهده‌شده یا اندازه‌گیری‌شدهٔ آن ویژگی برای هر فرد است (مثل ۱۶۵ سانتی‌متر).

تمرین ۲

داده‌های در سطح اسمی، کمّی هستند یا کیفی؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: داده‌های آماری به دو دستهٔ کمّی (عددی) و کیفی (غیرعددی) تقسیم می‌شوند. سطح اسمی پایین‌ترین سطح اندازه‌گیری است.

گام ۲: در سطح اسمی، داده‌ها فقط نام یا برچسب دسته‌ها هستند (مانند گروه خونی، رنگ چشم، جنسیت یا نوع وعدهٔ غذایی). این داده‌ها ترتیب یا مقدار عددی معنادار ندارند و نمی‌توان با آن‌ها محاسبات عددی انجام داد.

گام ۳: پس داده‌های در سطح اسمی، کیفی هستند.

جواب نهایی

داده‌های در سطح اسمی کیفی هستند.

تمرین ۳

فرق بین آماره و پارامتر چیست؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در آمار، «جامعه» مجموعهٔ همهٔ افراد یا اقلامی است که مورد مطالعه قرار می‌گیرند، و «نمونه» بخشی (زیرمجموعه‌ای) از جامعه است که برای بررسی انتخاب می‌شود.

گام ۲: «پارامتر» عددی است که یک ویژگی کل جامعه را توصیف می‌کند (مثل میانگین یا نسبت در کل جامعه). مقدار آن برای یک جامعهٔ مشخص، ثابت است، ولی معمولاً نامعلوم است و محاسبهٔ آن نیاز به بررسی همهٔ افراد جامعه دارد.

گام ۳: «آماره» عددی است که یک ویژگی نمونه را توصیف می‌کند و از داده‌های نمونه محاسبه می‌شود. مقدار آماره از نمونه‌ای به نمونهٔ دیگر می‌تواند تغییر کند و از آن برای برآورد پارامتر استفاده می‌کنیم.

گام ۴: مثال: میانگین نمرهٔ ریاضی همهٔ دانش‌آموزان پایهٔ دهم یک شهر یک پارامتر است، ولی میانگین نمرهٔ ۵۰ دانش‌آموزِ انتخاب‌شده از میان آنها یک آماره است. (در واکسن آنفلوآنزا نیز درصد واکنش شدید در کل افراد، پارامتر و درصد آن در گروه آزمایش‌شده، آماره است.)

جواب نهایی

3) پارامتر عددی است که ویژگی کل جامعه را توصیف می‌کند (ثابت و معمولاً نامعلوم)، ولی آماره عددی است که ویژگی یک نمونه را توصیف می‌کند و از نمونه‌ای به نمونهٔ دیگر تغییر می‌کند.

تمرین ۴

در یک جامعهٔ آماری، آیا ممکن است که یک پارامتر تغییر کند؟ اگر سه نمونه با اندازهٔ یکسان از یک جامعه داشته باشیم، آیا می‌توان سه مقدار متفاوت از یک آماره به دست آورد؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: پارامتر مقداری است که ویژگی کل جامعهٔ آماری را توصیف می‌کند (مثلاً میانگین همهٔ اعضای جامعه). تا زمانی که جامعه و متغیر مورد بررسی ثابت بمانند، این مقدار یک عدد ثابت (هرچند گاهی نامعلوم) است و با نمونه‌گیری تغییر نمی‌کند.

گام ۲: اما اگر خود جامعه تغییر کند (مثلاً افراد جامعه کم یا زیاد شوند یا مقدار متغیر برای آنها عوض شود)، پارامتر هم می‌تواند تغییر کند. پس در یک جامعهٔ معین و ثابت، پارامتر تغییر نمی‌کند.

گام ۳: آماره مقداری است که از روی نمونه محاسبه می‌شود. هر نمونه شامل اعضای متفاوتی از جامعه است، پس حتی اگر سه نمونه هم‌اندازه باشند، داده‌های آنها فرق می‌کند و مقدار آماره (مثلاً میانگین نمونه) در هر نمونه معمولاً متفاوت به دست می‌آید.

گام ۴: مثال: میانگین قد همهٔ دانش‌آموزان یک مدرسه یک پارامتر ثابت است؛ ولی میانگین قد سه نمونهٔ ۲۰ نفره از آنها می‌تواند سه عدد متفاوت باشد.

جواب نهایی

در یک جامعهٔ ثابت، پارامتر تغییر نمی‌کند (مقدار ثابتی است)؛ ولی آماره از نمونه‌ای به نمونهٔ دیگر تغییر می‌کند، پس بله، سه نمونهٔ هم‌اندازه می‌توانند سه مقدار متفاوت برای آماره بدهند.

تمرین ۵

در یک مطالعه از ۱۲۶۱ مشتری غذاخوری‌های گیاه‌خوار، سؤال شده است که برای کدام وعدهٔ غذایی (ناهار یا شام) غذا سفارش داده‌اند؟
الف) متغیر را مشخص کنید.
ب) این متغیر کمّی است یا کیفی؟
پ) جامعهٔ آماری در اینجا چیست؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در این مطالعه از هر مشتری پرسیده شده است که برای کدام وعدهٔ غذایی (ناهار یا شام) غذا سفارش داده است. پس ویژگی‌ای که برای هر مشتری ثبت می‌شود «وعدهٔ غذایی سفارش‌داده‌شده» است.

گام ۲: الف) متغیر: «وعدهٔ غذایی سفارش‌داده‌شده» (ناهار یا شام).

گام ۳: ب) مقادیر این متغیر «ناهار» و «شام» هستند؛ یعنی عدد نیستند و فقط نام یا دسته را نشان می‌دهند، بنابراین متغیر کیفی (در سطح اسمی) است.

گام ۴: پ) جامعهٔ آماری مجموعهٔ همهٔ افراد مورد نظر مطالعه است، یعنی همهٔ مشتریان غذاخوری‌های گیاه‌خوار. ۱۲۶۱ مشتری نمونه‌ای از این جامعه‌اند.

جواب نهایی

الف) متغیر: وعدهٔ غذایی سفارش‌داده‌شده (ناهار یا شام)
ب) کیفی (اسمی)
پ) جامعهٔ آماری: همهٔ مشتریان غذاخوری‌های گیاه‌خوار (۱۲۶۱ مشتری، نمونه‌اند)

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۸۳ ریاضی و آمار دهم