۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۶۱ ریاضی و آمار دهم

جواب گام‌به‌گام ۵ تمرین صفحهٔ ۶۱ کتاب ریاضی و آمار ۱.

  • ریاضی و آمار ۱
  • فصل ۲: تابع
  • پایهٔ دهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس

ضابطهٔ تابع محیط مستطیل‌هایی را که طول آن‌ها ۴ واحد بیشتر از عرض آن‌هاست، بر حسب عرض آن بنویسید و نشان دهید یک تابع خطی است.

ــ آیا تابع مساحت آن‌ها نیز یک تابع خطی است؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: عرض مستطیل را xx می‌گیریم. چون طول ۴ واحد بیشتر از عرض است، طول برابر x+4x+4 است.

گام ۲: محیط مستطیل برابر است با دو برابر مجموع طول و عرض:

P(x)=2((x+4)+x)=2(2x+4)=4x+8P(x)=2\big((x+4)+x\big)=2(2x+4)=4x+8

گام ۳: این ضابطه به شکل P(x)=mx+hP(x)=mx+h است با m=4m=4 و h=8h=8، پس تابع محیط یک تابع خطی است (نمودار آن خطی با شیب ۴ است).

گام ۴: مساحت مستطیل برابر است با حاصل‌ضرب طول در عرض:

S(x)=x(x+4)=x2+4xS(x)=x(x+4)=x^2+4x

گام ۵: این ضابطه از درجهٔ دوم است و به شکل mx+hmx+h نیست. برای نمونه S(1)=5S(1)=5، S(2)=12S(2)=12، S(3)=21S(3)=21 و شیب بین نقاط متوالی ثابت نیست: 12−52−1=7\frac{12-5}{2-1}=7 ولی 21−123−2=9\frac{21-12}{3-2}=9. پس تابع مساحت خطی نیست.

جواب نهایی

محیط: P(x)=4x+8P(x)=4x+8 که تابعی خطی است (شیب ۴)
مساحت: S(x)=x2+4xS(x)=x^2+4x که تابعی خطی نیست

کار در کلاس

اگر نمودار تابع خطی ff از مبدأ عبور کرده و f(−1)=2f(-1)=2 باشد، نمودار و ضابطهٔ تابع ff را مشخص کنید.

[شکل: دستگاه مختصات]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: چون نمودار از مبدأ می‌گذرد، تابع خطی به‌صورت f(x)=mx+hf(x)=mx+h با h=0h=0 است؛ پس f(x)=mxf(x)=mx.

گام ۲: از f(−1)=2f(-1)=2 داریم:

m×(−1)=2⇒m=−2m\times(-1)=2 \Rightarrow m=-2

گام ۳: بنابراین ضابطهٔ تابع:

f(x)=−2xf(x)=-2x

گام ۴: برای رسم نمودار، دو نقطه کافی است: مبدأ (0,0)(0,0) و نقطهٔ (−1,2)(-1,2). (نقطهٔ سوم هم می‌توان گرفت: f(1)=−2f(1)=-2 یعنی (1,−2)(1,-2).) این نقاط را در دستگاه مختصات مشخص می‌کنیم و با خطکش از آن‌ها خطی راست می‌کشیم. این خط از ناحیهٔ دوم و چهارم می‌گذرد و شیبش منفی است.

گام ۵: بررسی: f(−1)=−2×(−1)=2f(-1)=-2\times(-1)=2 ✓.

جواب نهایی

ضابطه: f(x)=−2xf(x)=-2x؛ نمودار: خطی راست گذرنده از (0,0)(0,0) و (−1,2)(-1,2) (و (1,−2)(1,-2)) در ناحیه‌های دوم و چهارم

تمرین ۱

مقادیر mm و nn را چنان بیابید تا در تابع با ضابطهٔ f(x)=mx+nf(x)=mx+n داشته باشیم: f(1)=1f(1)=1 و f(2)=4f(2)=4.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: چون f(x)=mx+nf(x)=mx+n است، شرط‌های داده‌شده را در ضابطه قرار می‌دهیم:

f(1)=m+n=1,f(2)=2m+n=4f(1)=m+n=1,\qquad f(2)=2m+n=4

گام ۲: دو معادله را از هم کم می‌کنیم تا nn حذف شود:

(2m+n)−(m+n)=4−1⇒m=3(2m+n)-(m+n)=4-1 \Rightarrow m=3

گام ۳: مقدار mm را در معادلهٔ اول می‌گذاریم:

3+n=1⇒n=−23+n=1 \Rightarrow n=-2

گام ۴: بررسی: f(x)=3x−2f(x)=3x-2 ⇒ f(1)=3−2=1f(1)=3-2=1 و f(2)=6−2=4f(2)=6-2=4 ✓.

جواب نهایی

m=3m=3 و n=−2n=-2 (یعنی f(x)=3x−2f(x)=3x-2)

تمرین ۲

ضابطهٔ تابع خطی ff را که از نقاط (2,3)(2,3) و (4,1)(4,1) می‌گذرد، مشخص کنید و نمودار آن را رسم نمایید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: شیب خط را از دو نقطهٔ (2,3)(2,3) و (4,1)(4,1) حساب می‌کنیم:

m=y2−y1x2−x1=1−34−2=−22=−1m=\frac{y_2-y_1}{x_2-x_1}=\frac{1-3}{4-2}=\frac{-2}{2}=-1

گام ۲: ضابطه را به شکل f(x)=mx+hf(x)=mx+h می‌نویسیم و m=−1m=-1 را قرار می‌دهیم: f(x)=−x+hf(x)=-x+h. نقطهٔ (2,3)(2,3) روی خط است، پس:

3=−2+h⇒h=53=-2+h \Rightarrow h=5

گام ۳: ضابطهٔ تابع f(x)=−x+5f(x)=-x+5 است. درستی آن را با نقطهٔ دوم می‌سنجیم: f(4)=−4+5=1f(4)=-4+5=1 ✓.

گام ۴: برای رسم نمودار، دو نقطهٔ (2,3)(2,3) و (4,1)(4,1) را در دستگاه مختصات مشخص می‌کنیم و با خط‌کش از آن‌ها خطی راست می‌گذرانیم. این خط محور yyها را در (0,5)(0,5) و محور xxها را در (5,0)(5,0) قطع می‌کند. (خط نزولی است، چون شیب منفی است.)

جواب نهایی

2) f(x)=−x+5f(x)=-x+5؛ نمودار خطی راست است که از نقاط (0,5)(0,5)، (2,3)(2,3)، (4,1)(4,1) و (5,0)(5,0) می‌گذرد.

تمرین ۳

در تابع خطی ff داریم f(1)=5f(1)=5 و f(2)=8f(2)=8، مقادیر f(−3)f(-3) و f(5)f(5) را بیابید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: نقاط (1,5)(1,5) و (2,8)(2,8) روی نمودار تابع خطی قرار دارند. شیب خط را حساب می‌کنیم:

m=8−52−1=3m=\frac{8-5}{2-1}=3

گام ۲: ضابطه را به شکل f(x)=3x+hf(x)=3x+h می‌نویسیم. با قرار دادن f(1)=5f(1)=5 داریم 3+h=53+h=5، پس h=2h=2 و

f(x)=3x+2f(x)=3x+2

گام ۳: مقدار f(−3)f(-3) را حساب می‌کنیم:

f(−3)=3(−3)+2=−9+2=−7f(-3)=3(-3)+2=-9+2=-7

گام ۴: مقدار f(5)f(5) را حساب می‌کنیم:

f(5)=3(5)+2=15+2=17f(5)=3(5)+2=15+2=17

بررسی: f(1)=3+2=5f(1)=3+2=5 و f(2)=6+2=8f(2)=6+2=8 است، پس ضابطه درست است.

جواب نهایی

f(x)=3x+2f(x)=3x+2؛ f(−3)=−7f(-3)=-7 و f(5)=17f(5)=17

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۶۱ ریاضی و آمار دهم