۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۴۸ ریاضی و آمار دهم

جواب گام‌به‌گام ۴ تمرین صفحهٔ ۴۸ کتاب ریاضی و آمار ۱.

  • ریاضی و آمار ۱
  • فصل ۲: تابع
  • پایهٔ دهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

تمرین ۱

نمودار پیکانی یک رابطه رسم شده است. با حذف کدام عضو این رابطه تابع خواهد شد؟

[نمودار پیکانی: مجموعهٔ سمت راست: a,b,c,d,ea, b, c, d, e؛ مجموعهٔ سمت چپ: a′,b′,c′,d′a', b', c', d'؛ پیکان‌ها: a→a′a \rightarrow a'، b→b′b \rightarrow b'، c→c′c \rightarrow c'، d→c′d \rightarrow c'، d→d′d \rightarrow d'، e→a′e \rightarrow a']

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: رابطه وقتی تابع است که از هر عضو مجموعهٔ اول (سمت راست) دقیقاً یک پیکان خارج شود.

گام ۲: پیکان‌های خارج‌شده از هر عضو را بررسی می‌کنیم:

  • از aa یک پیکان به a′a' می‌رود.
  • از bb یک پیکان به b′b' می‌رود.
  • از cc یک پیکان به c′c' می‌رود.
  • از ee یک پیکان به a′a' می‌رود.
  • از dd دو پیکان خارج شده است، یکی به c′c' و یکی به d′d'.

گام ۳: فقط dd شرط تابع بودن را نقض می‌کند. اینکه به a′a' و c′c' دو پیکان وارد شده، اشکالی ایجاد نمی‌کند، چون شرط تابع فقط به پیکان‌های خروجی مربوط است.

گام ۴: با حذف dd از مجموعهٔ اول (همراه با پیکان‌هایش)، از هر عضو باقی‌مانده یعنی a,b,c,ea, b, c, e دقیقاً یک پیکان خارج می‌شود و رابطه تابع می‌شود.

جواب نهایی

عضو dd

تمرین ۲

اگر AA مجموعه‌ای ۳ عضوی و BB مجموعه‌ای ۲ عضوی فرض شود. سه تابع از مجموعهٔ AA به مجموعهٔ BB را تعریف کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: تابع از AA به BB رابطه‌ای است که از هر عضو AA دقیقاً یک پیکان خارج شود. پس هر عضو AA باید دقیقاً با یک عضو BB زوج شود.

گام ۲: فرض می‌کنیم A={1,2,3}A=\{1,2,3\} و B={a,b}B=\{a,b\}. برای هر عضو AA دو انتخاب داریم، پس سه تابع مختلف می‌نویسیم:

f1={(1,a),(2,a),(3,a)}f_1=\{(1,a),(2,a),(3,a)\}
f2={(1,a),(2,b),(3,b)}f_2=\{(1,a),(2,b),(3,b)\}
f3={(1,b),(2,a),(3,b)}f_3=\{(1,b),(2,a),(3,b)\}

گام ۳: بررسی: در هر سه رابطه، مؤلفه‌های اول 11 و 22 و 33 هرکدام فقط یک بار آمده‌اند و مؤلفهٔ دوم همه در BB است. پس هر سه تابع‌اند. (پاسخ‌های دیگر هم ممکن است؛ در کل 23=82^3=8 تابع وجود دارد.)

جواب نهایی

2) مثلاً با A={1,2,3}A=\{1,2,3\} و B={a,b}B=\{a,b\}: f1={(1,a),(2,a),(3,a)}f_1=\{(1,a),(2,a),(3,a)\}، f2={(1,a),(2,b),(3,b)}f_2=\{(1,a),(2,b),(3,b)\}، f3={(1,b),(2,a),(3,b)}f_3=\{(1,b),(2,a),(3,b)\} (پاسخ‌های دیگر هم درست است)

تمرین ۳

در رابطهٔ زیر جاهای خالی را اعدادی قرار دهید که این رابطه تابع نباشد.

f={(2,3),(⋯ ,5),(3,⋯ ),(⋯ ,⋯ )}f = \{(2,3),(\cdots,5),(3,\cdots),(\cdots,\cdots)\}

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طبق تعریف، رابطه‌ای که با زوج مرتب نمایش داده شود، وقتی تابع نیست که دست‌کم دو زوج مرتب متمایز با مؤلفهٔ اول برابر داشته باشد.

گام ۲: زوج (2,3)(2,3) از قبل در رابطه هست. پس مؤلفهٔ اول زوج دوم را 22 می‌گیریم تا زوج (2,5)(2,5) ساخته شود. حالا دو زوج (2,3)(2,3) و (2,5)(2,5) مؤلفهٔ اول برابر و مؤلفهٔ دوم متفاوت دارند.

گام ۳: جاهای خالی دیگر را به دلخواه پر می‌کنیم، مثلاً (3,4)(3,4) و (1,6)(1,6):

f={(2,3),(2,5),(3,4),(1,6)}f=\{(2,3),(2,5),(3,4),(1,6)\}

گام ۴: بررسی: عدد 22 در مؤلفهٔ اول دو بار با مؤلفه‌های دوم متفاوت 33 و 55 آمده است. در نمودار پیکانی از عضو 22 دو پیکان خارج می‌شود، پس ff تابع نیست. پاسخ‌های دیگر هم ممکن است، به شرط آنکه دو زوج متمایز با مؤلفهٔ اول برابر داشته باشند.

جواب نهایی

مثلاً f={(2,3),(2,5),(3,4),(1,6)}f=\{(2,3),(2,5),(3,4),(1,6)\} (پاسخ‌های دیگر هم ممکن است؛ شرط، تکرار یک مؤلفهٔ اول با مؤلفه‌های دوم متفاوت است)

تمرین ۴

کدام رابطه تابع است و کدام رابطه تابع نیست؟ چرا؟

الف) [نمودار پیکانی از AA به BB: AA = ۱، ‌ــ۱، ۲، ‌ــ۲؛ BB = ۱، ۴؛ پیکان‌ها: ۱ ← ۱، ‌ــ۱ ← ۱، ۲ ← ۴، ‌ــ۲ ← ۴]

ب) [نمودار پیکانی از AA به BB: AA = ۲، ۱؛ BB = 2\sqrt{2}، −2-\sqrt{2}، ۱؛ پیکان‌ها: ۲ ← 2\sqrt{2}، ۲ ← −2-\sqrt{2}، ۱ ← ۱]

پ) f={(2,1),(3,2),(2,2),(3,4),(5,1)}f = \{(2,1),(3,2),(2,2),(3,4),(5,1)\}

ت) رابطه‌ای که به هر شخص، شمارهٔ ملی او را نسبت می‌دهد.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: معیار تابع بودن: در نمودار پیکانی، از هر عضو مجموعهٔ اول باید دقیقاً یک پیکان خارج شود؛ در زوج مرتب‌ها هیچ دو زوج متمایزی نباید مؤلفهٔ اول برابر داشته باشند.

گام ۲ (الف): از ۱ فقط به ۱، از ‌−۱ فقط به ۱، از ۲ فقط به ۴ و از ‌−۲ فقط به ۴ پیکان خارج شده است. از هر عضو دقیقاً یک پیکان خارج می‌شود، پس تابع است. (مقدار برابر چند عضو مشکلی ایجاد نمی‌کند.)

گام ۳ (ب): از عضو ۲ دو پیکان خارج شده است (به 2\sqrt{2} و −2-\sqrt{2})، پس تابع نیست.

گام ۴ (پ): زوج‌های (2,1)(2,1) و (2,2)(2,2) مؤلفهٔ اول برابر و مؤلفهٔ دوم متفاوت دارند (همچنین (3,2)(3,2) و (3,4)(3,4))، پس تابع نیست.

گام ۵ (ت): هر شخص فقط یک شمارهٔ ملی دارد، پس به هر شخص دقیقاً یک شمارهٔ ملی نسبت داده می‌شود و رابطه تابع است. (چند شخص شمارهٔ ملی یکسان ندارند، اما حتی اگر داشتند مشکلی نبود؛ شرط فقط یکتا بودن خروجی برای هر ورودی است.)

جواب نهایی

الف) تابع است؛ از هر عضو AA دقیقاً یک پیکان خارج شده است.
ب) تابع نیست؛ از عضو ۲ دو پیکان خارج شده است.
پ) تابع نیست؛ مؤلفه‌های اول ۲ و ۳ تکرار شده‌اند با مؤلفه‌های دوم متفاوت.
ت) تابع است؛ هر شخص دقیقاً یک شمارهٔ ملی دارد.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۴۸ ریاضی و آمار دهم