فعالیت
از نمودار دایرهای مقابل، برای نشان دادن وضعیت استفاده از اینترنت در پنج کشور استفاده شده است. کدام کشور دسترسی بیشتری به اینترنت دارد؟ آیا اطلاعات این نمودار برای پاسخ به این سؤال کافی است؟ چه اطلاعاتی از این نمودار کسب میکنید؟
[شکل: درصد تعداد کاربران اینترنت در پنج کشور — آ ۱۰٪، ب ۲۵٪، پ ۵۵٪، ت ۴٪، ث ۶٪]
اگر عامل جمعیت را در نظر بگیریم، واقعیت میزان توسعهٔ اینترنت و میزان استفاده از آن در این کشورها را میتوان بهصورت روبهرو نشان داد.
[شکل: درصد کاربران اینترنت نسبت به کل جمعیت در پنج کشور — آ ۵۰٪، ب ۳۰٪، پ ۸٪، ت ۲٪، ث ۱۰٪]
آیا برداشت شما از نمودار قبل تغییر کرد؟
به نظر شما رسم نمودار دایرهای بهصورت دوبعدی که در سالهای گذشته با آن آشنا شدهاید، بهتر است یا سه بعدی مانند دو نمودار قبلی؟
[شکل: دو دایره روی شبکهٔ شطرنجی برای رسم نمودار]
جواب گامبهگام
گام ۱: نمودار اول. در این نمودار سهم هر کشور از کل کاربران اینترنت نشان داده شده است. سهم کشور «پ» از همه بیشتر است ()، پس از روی این نمودار ممکن است فکر کنیم «پ» بیشترین دسترسی را دارد. این اطلاعات برای پاسخ به سؤال کافی نیست، چون جمعیت کشورها در نظر گرفته نشده است. کشور پرجمعیت حتی با دسترسی کم هم تعداد کاربران زیادی دارد. از این نمودار فقط سهم هر کشور از کل کاربران را میفهمیم. مثلاً «پ» و «ب» با هم کاربران را دارند و «ت» کمترین سهم () را دارد.
گام ۲: نمودار دوم. این نمودار درصد کاربران را نسبت به جمعیت خود هر کشور نشان میدهد، پس معیار درستتری برای دسترسی است. اینجا «آ» با بیشترین دسترسی را دارد. کشور «پ» که در نمودار اول بیشترین سهم را داشت، فقط از جمعیتش کاربر اینترنتاند. بنابراین برداشت ما از نمودار قبل تغییر کرد: بیشترین تعداد کاربر با بیشترین میزان دسترسی یکی نیست. «پ» احتمالاً جمعیت بسیار زیادی دارد.
گام ۳: دوبعدی یا سهبعدی؟ نمودار دایرهای دوبعدی بهتر است. در حالت سهبعدی، قطاعی که جلوتر یا بزرگتر دیده میشود، بزرگتر از اندازهٔ واقعیاش به نظر میرسد. زاویهها هم کج دیده میشوند و مقایسهٔ دقیق سخت میشود، پس ممکن است سوء برداشت پیش بیاید. در نمودار دوبعدی هر قطاع دقیقاً متناسب با درصدش است. زاویهٔ مرکزی قطاعها برابر است. مثلاً برای نمودار دوم: .
جواب نهایی
1) از نمودار اول به نظر میرسد کشور «پ» () بیشترین کاربر را دارد، اما این اطلاعات برای قضاوت دربارهٔ دسترسی کافی نیست، چون جمعیت در نظر گرفته نشده است.
2) با نمودار دوم، کشور «آ» () بیشترین دسترسی را دارد و برداشت ما تغییر میکند.
3) نمودار دایرهای دوبعدی بهتر است، چون حالت سهبعدی اندازهٔ قطاعها را تحریف میکند و مقایسه را دشوار میکند.