فعالیت
در شکل روبهرو شمارندههای طبیعی عدد ۶۰ را نوشتهایم و بین آنها شمارندههای اوّل را مشخص کردهایم. شما هم شمارندههای ۶۰ را که اوّل نیستند، در یک منحنی بسته قرار دهید.
[شکل: ۶۰، ۱، ۱۵، ۴، ۱۲، ۳۰، ۲۰، ۶، ۱۰، ۲، ۵، ۳]
اگر شمارندههای طبیعی و اوّلِ عدد ۶۰ یعنی ۲، ۳ و ۵ را در داخل دو آکولاد قرار دهیم و آن را با حروفی چون A یا B یا ... نامگذاری کنیم و بنویسیم ؛ در اینصورت یک مجموعه تشکیل دادهایم و به هریک از عددهای ۲، ۳ و ۵ یک عضو مجموعهٔ A میگوییم؛ پس مجموعهٔ A دارای ۳ عضو است.
- شما شمارندههای مرکب عدد ۶۰ را بهصورت یک مجموعه بنویسید و آن را B بنامید.
- مجموعهٔ شامل شمارندههای عدد ۶۰ که نه اوّل باشند، و نه مرکب، چند عضو دارد؟ این مجموعه را نیز C بنامید و آن را نمایش دهید.
- مجموعهٔ D شامل همهٔ شمارندههای دورقمی ۶۰ را تشکیل دهید؛ این مجموعه چند عضو دارد؟
از رضا و احمد خواسته شد تا مجموعهٔ شامل ۳ شمارندهٔ زوج عدد ۶۰ را تشکیل دهند. احمد نوشت: و رضا نوشت: به نظر شما چرا جوابهای آنها با هم فرق دارد؟
نتیجه: در ریاضیات عبارتهایی شبیه این عبارت، که مشخصکنندهٔ یک مجموعهٔ معین و یکتا نباشد، مجموعهای را مشخص نمیکند.
جواب گامبهگام
گام ۱: شمارندههای طبیعی ۶۰ اینها هستند: ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۱۰، ۱۲، ۱۵، ۲۰، ۳۰، ۶۰. شمارندههای اوّل ۲، ۳ و ۵ هستند. بقیه (که اوّل نیستند) را در یک منحنی بسته میگذاریم: ۱، ۴، ۶، ۱۰، ۱۲، ۱۵، ۲۰، ۳۰، ۶۰.
گام ۲: مجموعهٔ B شامل شمارندههای مرکب است. عدد مرکب عددی است که بیش از دو شمارنده دارد، پس ۱ در آن نیست:
گام ۳: عددی که نه اوّل است و نه مرکب، فقط ۱ است (۱ فقط یک شمارنده دارد):
این مجموعه ۱ عضو دارد.
گام ۴: شمارندههای دورقمی ۶۰ اینها هستند:
این مجموعه ۶ عضو دارد.
گام ۵: شمارندههای زوج ۶۰ عبارتاند از ۲، ۴، ۶، ۱۰، ۱۲، ۲۰، ۳۰، ۶۰ (۸ عدد). انتخاب ۳ تا از این ۸ عدد به چند شکل ممکن است، و در صورت سؤال معلوم نشده کدام سه عدد مدّنظر است. پس احمد و رضا هر دو درست نوشتهاند ولی مجموعهٔ آنها یکی نیست، چون عبارت «۳ شمارندهٔ زوج» مجموعهٔ معین و یکتایی را مشخص نمیکند.
جواب نهایی
1) شمارندههای غیراوّل ۶۰ (۱، ۴، ۶، ۱۰، ۱۲، ۱۵، ۲۰، ۳۰، ۶۰) در یک منحنی بسته قرار میگیرند.
2)
3) و ۱ عضو دارد.
4) و ۶ عضو دارد.
5) جوابها فرق دارند چون عبارت «۳ شمارندهٔ زوج ۶۰» مجموعهٔ معین و یکتایی را مشخص نمیکند (۸ شمارندهٔ زوج وجود دارد و انتخابهای متفاوتی ممکن است).