فعّالیت، سؤال ۱
سارا، ستاره و محدثه یک بازی طراحی کردهاند. آنها دو سکه را همزمان میاندازند. اگر هر دو، رو آمد، سارا امتیاز میگیرد و اگر هر دو، پشت آمد، ستاره. اگر هم، یکی رو و یکی پشت آمد، محدثه امتیاز میگیرد.
فکر میکنید این بازی عادلانه است؟ یعنی شانس امتیاز گرفتن بازیکنها با هم مساوی است؟
جواب گامبهگام
گام ۱: سه حالت وجود دارد: «هر دو رو» (امتیاز سارا)، «هر دو پشت» (امتیاز ستاره) و «یکی رو، یکی پشت» (امتیاز محدثه). نباید فقط چون سه حالت داریم نتیجه بگیریم که شانسها برابرند. باید ببینیم هر حالت به چند شکل رخ میدهد.
گام ۲: سکهها را مثلاً «اول» و «دوم» مینامیم. حالتهای ممکن پرتاب دو سکه چهار تاست:
(رو، رو)، (رو، پشت)، (پشت، رو)، (پشت، پشت)
گام ۳: حالت «یکی رو، یکی پشت» دو بار در این فهرست آمده است (رو ــ پشت و پشت ــ رو). ولی «هر دو رو» و «هر دو پشت» هرکدام فقط یک بار آمدهاند. پس:
گام ۴: شانس محدثه دو برابر شانس هر یک از دو نفر دیگر است. بنابراین بازی عادلانه نیست. (این پاسخ را با آزمایش و جدول بندهای ۲ و ۳ هم میتوان بررسی کرد.)
جواب نهایی
1) بازی عادلانه نیست؛ احتمال امتیاز گرفتن سارا و ستاره هرکدام و محدثه است. (پیشبینی اولیه دانشآموز میتواند متفاوت باشد، ولی نتیجهٔ درست این است.)