۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۸۹ ریاضی دوازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۲ تمرین صفحهٔ ۸۹ کتاب ریاضی ۳.

  • ریاضی ۳
  • فصل ۴: مشتق
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس

مشتق‌پذیری روی بازه‌های (a,b](a, b] و [a,b)[a, b) را به‌طور مشابه تعریف کنید.
تابع ff روی بازه (a,b](a, b] مشتق‌پذیر است هرگاه ...
تابع ff روی بازه [a,b)[a, b) مشتق‌پذیر است هرگاه ...

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طبق تعریف کتاب برای بازه بسته، در نقطهٔ انتهایی که در بازه است، مشتق یک‌طرفه (از سمتی که درون بازه قرار دارد) را بررسی می‌کنیم.

گام ۲: در بازه (a,b](a,b] نقطهٔ aa جزو بازه نیست و نقطهٔ bb جزو بازه است؛ پس در bb فقط مشتق چپ مطرح است (چون سمت راست bb بیرون بازه است).

گام ۳: در بازه [a,b)[a,b) نقطهٔ aa جزو بازه است و bb نیست؛ پس در aa فقط مشتق راست مطرح است.

گام ۴: تعریف‌ها را کامل می‌کنیم:

  • تابع ff روی (a,b](a,b] مشتق‌پذیر است هرگاه ff در بازهٔ (a,b)(a,b) مشتق‌پذیر باشد و در نقطهٔ bb مشتق چپ داشته باشد.
  • تابع ff روی [a,b)[a,b) مشتق‌پذیر است هرگاه ff در بازهٔ (a,b)(a,b) مشتق‌پذیر باشد و در نقطهٔ aa مشتق راست داشته باشد.

جواب نهایی

تابع ff روی (a,b](a,b] مشتق‌پذیر است هرگاه ff در (a,b)(a,b) مشتق‌پذیر باشد و در bb مشتق چپ داشته باشد.
تابع ff روی [a,b)[a,b) مشتق‌پذیر است هرگاه ff در (a,b)(a,b) مشتق‌پذیر باشد و در aa مشتق راست داشته باشد.

کار در کلاس

اگر f(x)={2x+4x<−1x2−1−1≤x<2−x+52<x<5f(x) = \begin{cases} 2x + 4 & x < -1 \\ x^2 - 1 & -1 \le x < 2 \\ -x + 5 & 2 < x < 5 \end{cases} نمودار ff را رسم کنید و مشتق‌پذیری ff را روی بازه‌های [−1,1][-1, 1]، (2,5)(2, 5) و [−2,0][-2, 0] بررسی کنید.

[شکل]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (رسم نمودار): برای x<−1x<-1 نمودار پاره‌خطی از خط y=2x+4y=2x+4 است که به نقطهٔ (−1,2)(-1,2) می‌رسد و این نقطه توخالی است. برای −1≤x<2-1\le x<2 نمودار بخشی از سهمی y=x2−1y=x^2-1 است که از نقطهٔ توپر (−1,0)(-1,0) شروع می‌شود، از (0,−1)(0,-1) می‌گذرد و به نقطهٔ توخالی (2,3)(2,3) می‌رسد. برای 2<x<52<x<5 نمودار پاره‌خطی از خط y=−x+5y=-x+5 است که از نقطهٔ توخالی (2,3)(2,3) تا نقطهٔ توخالی (5,0)(5,0) ادامه دارد. ff در x=2x=2 تعریف نشده است.

گام ۲ (بازهٔ [−1,1][-1,1]): روی این بازه ضابطهٔ ff همان x2−1x^2-1 است و f′(x)=2xf'(x)=2x است. در نقاط درونی (−1,1)(-1,1) مشتق وجود دارد. در x=−1x=-1 فقط مشتق راست لازم است و برابر است با lim⁡h→0+(−1+h)2−1−0h=lim⁡h→0+(h−2)=−2\lim_{h\to 0^+}\frac{(-1+h)^2-1-0}{h}=\lim_{h\to 0^+}(h-2)=-2. در x=1x=1 نقطه درونی بازهٔ (−1,2)(-1,2) است و مشتق دارد. پس ff روی [−1,1][-1,1] مشتق‌پذیر است.

گام ۳ (بازهٔ (2,5)(2,5)): روی این بازه f(x)=−x+5f(x)=-x+5 است که چندجمله‌ای است و در هر نقطه مشتق دارد، با f′(x)=−1f'(x)=-1. پس ff روی (2,5)(2,5) مشتق‌پذیر است.

گام ۴ (بازهٔ [−2,0][-2,0]): این بازه شامل x=−1x=-1 است. در این نقطه f(−1)=0f(-1)=0 است، ولی lim⁡x→−1−f(x)=2(−1)+4=2≠0\lim_{x\to-1^-}f(x)=2(-1)+4=2\neq 0. پس ff در −1-1 پیوسته نیست و در نتیجه مشتق‌پذیر هم نیست. بنابراین ff روی [−2,0][-2,0] مشتق‌پذیر نیست.

جواب نهایی

نمودار: پاره‌خط y=2x+4y=2x+4 تا نقطهٔ توخالی (−1,2)(-1,2)، سهمی y=x2−1y=x^2-1 از (−1,0)(-1,0) توپر تا (2,3)(2,3) توخالی، و پاره‌خط y=−x+5y=-x+5 از (2,3)(2,3) توخالی تا (5,0)(5,0) توخالی
بازهٔ [−1,1][-1,1]: مشتق‌پذیر است
بازهٔ (2,5)(2,5): مشتق‌پذیر است
بازهٔ [−2,0][-2,0]: مشتق‌پذیر نیست (چون ff در x=−1x=-1 ناپیوسته است)

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۸۹ ریاضی دوازدهم تجربی