۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۴۱ ریاضی دوازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۳ تمرین صفحهٔ ۱۴۱ کتاب ریاضی ۳.

  • ریاضی ۳
  • فصل ۶: هندسه
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس، سؤال ۱

با انجام مراحل زیر، معادلهٔ دایره‌ای را بنویسید که بر دایرهٔ x2+y2+2x−4y−4=∘x^{2}+y^{2}+2x-4y-4=\circ مماس بیرون و مرکز آن نقطهٔ O(2,−2)O(2,-2) باشد:

ــ مختصات نقطهٔ O′O'، مرکز دایرهٔ داده شده عبارت است از: …………………………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots

ــ اندازهٔ r′r' یعنی شعاع دایره داده شده برابر است با: ………………………………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots

ــ طول OO′OO' برابر است با: ……………………………………………………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots

ــ شرط اینکه دو دایره مماس بیرونی باشند این است که: ………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots پس شعاع rr باید برابر ………\dots\dots\dots باشد.

ــ معادلهٔ دایرهٔ مطلوب را با معلوم بودن اندازهٔ شعاع و مختصات مرکز آن بنویسید: ……………………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: معادلهٔ دایرهٔ داده‌شده را به شکل استاندارد می‌نویسیم:

x2+y2+2x−4y−4=0⇒(x+1)2+(y−2)2=9x^2+y^2+2x-4y-4=0 \Rightarrow (x+1)^2+(y-2)^2=9

پس مرکز آن O′(−1,2)O'(-1,2) است.

گام ۲: شعاع دایره r′=9=3r'=\sqrt{9}=3 است.

گام ۳: فاصلهٔ مرکزها، با O(2,−2)O(2,-2):

OO′=(2+1)2+(−2−2)2=9+16=5OO'=\sqrt{(2+1)^2+(-2-2)^2}=\sqrt{9+16}=5

گام ۴: شرط مماس بیرون بودن دو دایره این است که d=r+r′d=r+r'. پس 5=r+35=r+3 و در نتیجه r=2r=2.

گام ۵: دایره با مرکز O(2,−2)O(2,-2) و شعاع ۲ دارای معادلهٔ زیر است:

(x−2)2+(y+2)2=4(x-2)^2+(y+2)^2=4

(به شکل بسط‌یافته: x2+y2−4x+4y+4=0x^2+y^2-4x+4y+4=0)

جواب نهایی

1) مرکز O′(−1,2)O'(-1,2)؛ r′=3r'=3؛ OO′=5OO'=5؛ شرط: OO′=r+r′OO'=r+r' و r=2r=2؛ معادله: (x−2)2+(y+2)2=4(x-2)^2+(y+2)^2=4

کار در کلاس، سؤال ۲

برای حالت‌های زیر معادلهٔ دو دایره را بنویسید و پاسخ خود را با دوستانتان مقایسه کنید.
الف) دو دایره هم‌مرکز باشند.

ب) دو دایره بیرون هم باشند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در حالت هم‌مرکز، شرط d=0d=0 است، یعنی هر دو دایره مرکز یکسان و شعاع‌های متفاوت دارند.

گام ۲: الف) مرکز مشترک را (1,2)(1,2) می‌گیریم و شعاع‌ها را ۲ و ۳ انتخاب می‌کنیم:

(x−1)2+(y−2)2=4,(x−1)2+(y−2)2=9(x-1)^2+(y-2)^2=4 \qquad , \qquad (x-1)^2+(y-2)^2=9

گام ۳: در حالت «بیرون هم»، شرط d>r+r′d>r+r' است. دایره‌ای به مرکز O(0,0)O(0,0) و شعاع r=1r=1 و دایره‌ای دیگر به مرکز O′(5,0)O'(5,0) و شعاع r′=2r'=2 را انتخاب می‌کنیم.

گام ۴: ب) معادلهٔ دو دایره:

x2+y2=1,(x−5)2+y2=4x^2+y^2=1 \qquad , \qquad (x-5)^2+y^2=4

گام ۵: بررسی: d=OO′=5d=OO'=5 و r+r′=1+2=3r+r'=1+2=3. چون 5>35>3، دو دایره بیرون هم‌اند. پاسخ‌های دیگری هم ممکن است، به شرط برقرار بودن رابطهٔ مربوط.

جواب نهایی

الف) مثلاً (x−1)2+(y−2)2=4(x-1)^2+(y-2)^2=4 و (x−1)2+(y−2)2=9(x-1)^2+(y-2)^2=9
ب) مثلاً x2+y2=1x^2+y^2=1 و (x−5)2+y2=4(x-5)^2+y^2=4

کار در کلاس، سؤال ۳

برای موارد زیر وضعیت دو دایره را نسبت به هم مشخص کنید:
الف) x2+y2−2x+4y=∘x^{2}+y^{2}-2x+4y=\circ و x2+y2+2x−4y=∘x^{2}+y^{2}+2x-4y=\circ

ب) (x+1)2+(y−2)2=1(x+1)^{2}+(y-2)^{2}=1 و x2+y2−2x+4y+1=∘x^{2}+y^{2}-2x+4y+1=\circ

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: برای هر دایره مرکز و شعاع را پیدا می‌کنیم. برای معادلهٔ x2+y2+ax+by+c=0x^2+y^2+ax+by+c=0 مرکز (−a2,−b2)\left(-\frac a2,-\frac b2\right) و شعاع r=(a2)2+(b2)2−cr=\sqrt{\left(\frac a2\right)^2+\left(\frac b2\right)^2-c} است. سپس dd را با r+r′r+r' و ∣r−r′∣|r-r'| مقایسه می‌کنیم.

گام ۲ (الف): دایرهٔ اول x2+y2−2x+4y=0x^2+y^2-2x+4y=0 است. مرکز آن O(1,−2)O(1,-2) و شعاعش r=1+4−0=5r=\sqrt{1+4-0}=\sqrt5 است.
دایرهٔ دوم x2+y2+2x−4y=0x^2+y^2+2x-4y=0 است. مرکز آن O′(−1,2)O'(-1,2) و شعاعش r′=1+4−0=5r'=\sqrt{1+4-0}=\sqrt5 است.

گام ۳ (الف): طول خط‌المرکزین را حساب می‌کنیم:

d=OO′=(1+1)2+(−2−2)2=4+16=20=25d=OO'=\sqrt{(1+1)^2+(-2-2)^2}=\sqrt{4+16}=\sqrt{20}=2\sqrt5

از طرفی r+r′=5+5=25r+r'=\sqrt5+\sqrt5=2\sqrt5 است. پس d=r+r′d=r+r' و دو دایره مماس بیرون هستند.

گام ۴ (ب): دایرهٔ اول (x+1)2+(y−2)2=1(x+1)^2+(y-2)^2=1 است. مرکز آن O(−1,2)O(-1,2) و شعاعش r=1r=1 است.
دایرهٔ دوم x2+y2−2x+4y+1=0x^2+y^2-2x+4y+1=0 است. مرکز آن O′(1,−2)O'(1,-2) و شعاعش r′=1+4−1=2r'=\sqrt{1+4-1}=2 است.

گام ۵ (ب): طول خط‌المرکزین را حساب می‌کنیم:

d=(−1−1)2+(2+2)2=20=25≈4/47d=\sqrt{(-1-1)^2+(2+2)^2}=\sqrt{20}=2\sqrt5\approx4/47

از طرفی r+r′=1+2=3r+r'=1+2=3 است. چون 25>32\sqrt5>3، داریم d>r+r′d>r+r'. پس دو دایره بیرون هم (متخارج) هستند.

جواب نهایی

الف) دو دایره مماس بیرون هستند (d=25=r+r′d=2\sqrt5=r+r').
ب) دو دایره بیرون هم (متخارج) هستند (d=25>3=r+r′d=2\sqrt5>3=r+r').

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۴۱ ریاضی دوازدهم تجربی