۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۲۰ ریاضی دوازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۴ تمرین صفحهٔ ۱۲۰ کتاب ریاضی ۳؛ ۱ بخش دیگر این صفحه هنوز جوابِ بررسی‌شده ندارد.

  • ریاضی ۳
  • فصل ۵: کاربرد مشتق
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

تمرین ۱

کشاورزی می‌خواهد دور یک مزرعه مستطیل شکل به مساحت ثابت ۱۰۰۰۰ متر مربع را دیوارکشی کند. هزینه هر متر دیوارهای شمالی و جنوبی ۲ میلیون تومان و هزینه هر متر دیوارهای شرقی و غربی ۸ میلیون تومان است.
الف) هزینه مورد نیاز برای انجام این کار را به صورت یک تابع بنویسید.
ب) ابعاد مزرعه چقدر باشد تا هزینه دیوارکشی به حداقل مقدار ممکن برسد؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طول دیوارهای شمالی و جنوبی را xx و طول دیوارهای شرقی و غربی را yy می‌گیریم. مساحت ثابت است، پس xy=10000xy=10000 و y=10000xy=\dfrac{10000}{x}.

گام ۲ (الف): دو دیوار شمالی و جنوبی هرکدام xx متر و هر متر ۲ میلیون تومان هستند. دو دیوار شرقی و غربی هرکدام yy متر و هر متر ۸ میلیون تومان هستند. هزینه (برحسب میلیون تومان):

C=2(x)(2)+2(y)(8)=4x+16yC=2(x)(2)+2(y)(8)=4x+16y
C(x)=4x+160000x,x>0C(x)=4x+\frac{160000}{x},\quad x>0

گام ۳ (ب): مشتق می‌گیریم و برابر صفر قرار می‌دهیم:

C′(x)=4−160000x2=0⇒x2=40000⇒x=200C'(x)=4-\frac{160000}{x^2}=0\Rightarrow x^2=40000\Rightarrow x=200

(مقدار منفی قابل قبول نیست.)

گام ۴: برای 0<x<2000<x<200 داریم C′<0C'<0 و تابع نزولی است. برای x>200x>200 داریم C′>0C'>0 و تابع صعودی است. پس در x=200x=200 کمینهٔ مطلق رخ می‌دهد.

گام ۵:

y=10000200=50y=\frac{10000}{200}=50
C(200)=4(200)+160000200=800+800=1600C(200)=4(200)+\frac{160000}{200}=800+800=1600

یعنی ۱۶۰۰ میلیون تومان.

جواب نهایی

الف) C(x)=4x+160000xC(x)=4x+\dfrac{160000}{x} (برحسب میلیون تومان، xx طول دیوارهای شمالی و جنوبی)
ب) دیوارهای شمالی و جنوبی ۲۰۰ متر و دیوارهای شرقی و غربی ۵۰ متر؛ کمترین هزینه ۱۶۰۰ میلیون تومان

تمرین ۲

الف) می‌خواهیم کنار رودخانه یک محوطه به شکل مثلث متساوی‌الساقین را نرده‌کشی کنیم به طوری که قاعدۀ مثلث منطبق بر رودخانه باشد. اگر تنها هزینه ۱۰۰ متر نرده را در اختیار داشته باشیم، در این‌صورت بیشترین مساحت ممکن برای این مثلث چقدر خواهد بود؟
ب) بدون استفاده از مشتق نیز، این مسئله را حل کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: قاعدۀ مثلث روی رودخانه است و نرده نمی‌خواهد. پس نرده فقط برای دو ساق برابر لازم است و هر ساق 5050 متر است. نصف قاعده را xx می‌گیریم، پس 0<x<500<x<50 و ارتفاع برابر h=2500−x2h=\sqrt{2500-x^2} است.

گام ۲ (الف): مساحت مثلث این تابع است:

S(x)=12(2x)h=x2500−x2S(x)=\frac12(2x)h=x\sqrt{2500-x^2}

گام ۳ (الف): مشتق می‌گیریم و برابر صفر قرار می‌دهیم:

S′(x)=2500−x2−x22500−x2=2500−2x22500−x2=0⇒x2=1250⇒x=252S'(x)=\sqrt{2500-x^2}-\frac{x^2}{\sqrt{2500-x^2}}=\frac{2500-2x^2}{\sqrt{2500-x^2}}=0\Rightarrow x^2=1250\Rightarrow x=25\sqrt2

برای x<252x<25\sqrt2 داریم S′>0S'>0 و برای x>252x>25\sqrt2 داریم S′<0S'<0. پس SS در این نقطه بیشترین مقدار را دارد:

S=252×2500−1250=252×252=1250S=25\sqrt2\times\sqrt{2500-1250}=25\sqrt2\times25\sqrt2=1250

گام ۴ (ب): بدون مشتق، مساحت را با فرمول S=12×50×50×sin⁡θS=\frac12\times50\times50\times\sin\theta می‌نویسیم، که θ\theta زاویۀ بین دو ساق است. چون sin⁡θ≤1\sin\theta\le1 است، داریم S≤1250S\le1250. تساوی وقتی رخ می‌دهد که θ=90∘\theta=90^\circ باشد.

راه دیگر این است که بنویسیم:

S2=x2(2500−x2)=12502−(x2−1250)2≤12502S^2=x^2(2500-x^2)=1250^2-(x^2-1250)^2\le1250^2

جواب نهایی

الف) بیشترین مساحت 12501250 متر مربع است (به ازای x=252x=25\sqrt2 و S(x)=x2500−x2S(x)=x\sqrt{2500-x^2}).
ب) بدون مشتق هم Smax⁡=1250 m2S_{\max}=1250\ \mathrm{m^2} به دست می‌آید، وقتی زاویۀ بین دو ساق 90∘90^\circ باشد.

تمرین ۳

ابعاد مستطیلی با بیشترین مساحت را تعیین کنید که دو رأس آن روی محور xxها و دو رأس دیگرش بالای محور xxها و روی سهمی y=12−x2y = 12 - x^2 باشند.
[شکل: سهمی y=12−x2y = 12 - x^2 و مستطیل محاط در آن روی محور xxها]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: چون سهمی نسبت به محور yyها متقارن است، رئوس مستطیل را (−x,0)(-x,0) و (x,0)(x,0) و (x,y)(x,y) و (−x,y)(-x,y) می‌گیریم. طول مستطیل 2x2x و عرض آن y=12−x2y=12-x^2 است، با 0<x<230<x<2\sqrt3.

گام ۲: تابع مساحت:

S(x)=2x(12−x2)=24x−2x3S(x)=2x(12-x^2)=24x-2x^3

گام ۳: مشتق می‌گیریم و برابر صفر قرار می‌دهیم:

S′(x)=24−6x2=0⇒x2=4⇒x=2(x>0)S'(x)=24-6x^2=0\Rightarrow x^2=4\Rightarrow x=2 \quad (x>0)

گام ۴: جدول تغییرات:

xx0022232\sqrt3
S′(x)S'(x)++00−-
S(x)S(x)00↗بیشترین↘00

پس SS در x=2x=2 بیشترین مقدار را دارد.

گام ۵: ابعاد مستطیل:

2x=4,y=12−22=82x=4,\qquad y=12-2^2=8
S=4×8=32S=4\times 8=32

جواب نهایی

ابعاد مستطیل: طول 44 و عرض 88 (واحد) است و بیشترین مساحت برابر 3232 می‌شود.

تمرین ۴

هر صفحۀ مستطیل شکل از یک کتاب جیبی، شامل یک متن با مساحت ثابت 32 cm232\,\mathrm{cm^2} خواهد بود. هنگام طراحی قطع این کتاب، لازم است حاشیه‌های بالا و پایینی هر صفحه 2 cm2\,\mathrm{cm} و حاشیه‌های کناری هر کدام یک سانتی‌متر در نظر گرفته شوند. ابعاد صفحه را طوری تعیین کنید که مساحت هر صفحه از کتاب کمترین مقدار ممکن باشد.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: عرض متن را xx و طول متن را yy می‌گیریم. چون مساحت متن ثابت است، xy=32xy=32 و در نتیجه y=32xy=\dfrac{32}{x}.

گام ۲: با توجه به حاشیه‌ها، عرض صفحه x+2x+2 است (از هر طرف ۱ سانتی‌متر) و طول صفحه y+4y+4 است (بالا و پایین، هرکدام ۲ سانتی‌متر). مساحت صفحه برابر است با:

S=(x+2)(y+4)=xy+4x+2y+8=40+4x+64x(x>0)S=(x+2)(y+4)=xy+4x+2y+8=40+4x+\frac{64}{x}\quad (x>0)

گام ۳: مشتق می‌گیریم و برابر صفر قرار می‌دهیم:

S′(x)=4−64x2=0⇒x2=16⇒x=4(x>0)S'(x)=4-\frac{64}{x^2}=0\Rightarrow x^2=16\Rightarrow x=4\quad(x>0)

گام ۴: برای 0<x<40<x<4 داریم S′<0S'<0 (تابع نزولی) و برای x>4x>4 داریم S′>0S'>0 (تابع صعودی). پس در x=4x=4 کمترین مقدار رخ می‌دهد.

گام ۵: به ازای x=4x=4 داریم y=324=8y=\dfrac{32}{4}=8. بنابراین ابعاد صفحه 4+2=64+2=6 و 8+4=128+4=12 سانتی‌متر است. مساحت صفحه برابر 6×12=72 cm26\times12=72\,\mathrm{cm^2} می‌شود.

جواب نهایی

ابعاد صفحه 6 cm6\,\mathrm{cm} در 12 cm12\,\mathrm{cm} است (ابعاد متن 44 در 88 سانتی‌متر) و کمترین مساحت صفحه 72 cm272\,\mathrm{cm^2} است.

تمرین ۵

آروین می‌خواهد به ایستگاه اتوبوسی برود که در ۲۰۰ متری غرب و ۶۰ متری شمال موقعیت فعلی او بعد از پارک قرار دارد. او می‌تواند با سرعت ۳ متر بر ثانیه از پیاده‌رو کنار پارک به سمت غرب برود. همچنین، می‌تواند از درون پارک و تنها با سرعت 2 m/s2\,\mathrm{m/s} عبور کند. با توجه به شکل، مقدار xx را طوری تعیین کنید که او در کمترین زمان ممکن به ایستگاه برسد.
[شکل: پارک مستطیلی به طول 200 m200\,\mathrm{m} و عرض 60 m60\,\mathrm{m}، موقعیت فعلی آروین، ایستگاه اتوبوس، مسیر با طول‌های xx و 200−x200-x]

جواب این بخش هنوز بررسی نشده و این‌جا نیامده است. «حل با عکس» آن را گام‌به‌گام حل می‌کند.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۲۰ ریاضی دوازدهم تجربی