۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۱۸ ریاضی دوازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۲ تمرین صفحهٔ ۱۱۸ کتاب ریاضی ۳.

  • ریاضی ۳
  • فصل ۵: کاربرد مشتق
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس، سؤال ۱

می‌خواهیم یک قوطی فلزی استوانه‌ای شکل و در باز بسازیم که گنجایش آن دقیقاً یک لیتر باشد. ابعاد قوطی چقدر باشد تا مقدار فلز به‌کار رفته در تولید آن مینیمم شود.
حل : باید مساحت کل استوانه کمترین مقدار ممکن گردد.

1 (lit)=1000 cm3 حجم استوانه1\,(\mathrm{lit}) = 1000\,\mathrm{cm^3} \text{ حجم استوانه}
⇒πr2h=1000 (cm3)⇒h=1000πr2\Rightarrow \pi r^2 h = 1000\,(\mathrm{cm^3}) \Rightarrow h = \frac{1000}{\pi r^2}
مساحت کل استوانه :S=مساحت قاعده+سطح جانبی\text{مساحت کل استوانه } : S = \text{مساحت قاعده} + \text{سطح جانبی}
S(r)=πr2+2πrh⇒S(r)=πr2+2πr(1000πr2)⇒S(r)=πr2+2000rS(r) = \pi r^2 + 2\pi rh \Rightarrow S(r) = \pi r^2 + 2\pi r (\frac{1000}{\pi r^2}) \Rightarrow S(r) = \pi r^2 + \frac{2000}{r}

با یافتن نقطۀ بحرانی SS و تشکیل جدول تغییرات آن، مشخص کنید که به ازای چه مقداری از rr، مقدار S(r)S(r) مینیمم می‌گردد.

[شکل: قوطی استوانه‌ای شکل با ارتفاع hh و شعاع قاعده rr]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: تابع مساحت S(r)=πr2+2000rS(r)=\pi r^2+\dfrac{2000}{r} است و دامنۀ آن r>0r>0 است. مشتق می‌گیریم:

S′(r)=2πr−2000r2=2πr3−2000r2S'(r)=2\pi r-\frac{2000}{r^2}=\frac{2\pi r^3-2000}{r^2}

گام ۲: نقطۀ بحرانی را از S′(r)=0S'(r)=0 به دست می‌آوریم:

2πr3=2000⇒r3=1000π⇒r=10π3≃6/83 cm2\pi r^3=2000\Rightarrow r^3=\frac{1000}{\pi}\Rightarrow r=\frac{10}{\sqrt[3]{\pi}}\simeq 6/83\ \mathrm{cm}

مخرج r2r^2 برای r>0r>0 همواره مثبت است و S′S' هیچ‌جا تعریف‌نشده نیست.

گام ۳: جدول تغییرات:

rr0010π3\frac{10}{\sqrt[3]{\pi}}+∞+\infty
S′(r)S'(r)−-00++
S(r)S(r)↘\searrowمینیمم مطلق↗\nearrow

پس SS در r=10π3r=\frac{10}{\sqrt[3]{\pi}} مینیمم مطلق دارد.

گام ۴: ارتفاع را حساب می‌کنیم. از πr3=1000\pi r^3=1000 داریم:

h=1000πr2=πr3πr2=r≃6/83 cmh=\frac{1000}{\pi r^2}=\frac{\pi r^3}{\pi r^2}=r\simeq 6/83\ \mathrm{cm}

یعنی ارتفاع قوطی با شعاع قاعده برابر است.

جواب نهایی

1) r=h=10π3≃6/83r=h=\dfrac{10}{\sqrt[3]{\pi}}\simeq 6/83 سانتی‌متر؛ به ازای این مقدار rr، مساحت SS (و در نتیجه فلز مصرفی) مینیمم می‌شود.

کار در کلاس، سؤال ۲

هزینه سوخت یک قطار در هر ساعت برای حرکت با سرعت vv کیلومتر بر ساعت، برابر 320 v2320\,v^2 تومان است. همچنین سایر هزینه‌ها برای هر ساعت، صرف‌نظر از سرعت قطار، برابر ۸۰۰۰۰۰ تومان می‌باشد. قطار با چه سرعتی حرکت کند تا هزینه آن در یک کیلومتر، کمترین مقدار ممکن باشد.
حل : اگر قطار با سرعت ثابت vv کیلومتر بر ساعت حرکت کند، داریم :

هزینه t ساعت حرکت:C=800000t+(320v2)t\text{هزینه } t \text{ ساعت حرکت} : C = 800000t + (320v^2)t
هزینه x کیلومتر حرکت:C=800000(xv)+(320v2)(xv)\text{هزینه } x \text{ کیلومتر حرکت} : C = 800000(\frac{x}{v}) + (320v^2)(\frac{x}{v})
هزینه 1 کیلومتر حرکت:C(v)=800000v+320v\text{هزینه 1 کیلومتر حرکت} : C(v) = \frac{800000}{v} + 320v

نقطۀ بحرانی تابع CC را بیابید و با تشکیل جدول تغییرات آن، سرعت بهینه را پیدا کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: تابع هزینهٔ یک کیلومتر حرکت در متن آمده است: C(v)=800000v+320vC(v)=\frac{800000}{v}+320v با v>0v>0.

گام ۲: مشتق را می‌گیریم:

C′(v)=−800000v2+320=320v2−800000v2C'(v)=-\frac{800000}{v^2}+320=\frac{320v^2-800000}{v^2}

گام ۳: نقطهٔ بحرانی را پیدا می‌کنیم. مشتق در v>0v>0 همه‌جا تعریف شده است، پس نقطهٔ بحرانی از صفر شدن مشتق به دست می‌آید:

C′(v)=0⇒320v2=800000⇒v2=2500⇒v=50C'(v)=0\Rightarrow 320v^2=800000\Rightarrow v^2=2500\Rightarrow v=50

مقدار v=−50v=-50 قابل قبول نیست، چون سرعت مثبت است.

گام ۴: جدول تغییرات:

vv005050+∞+\infty
C′(v)C'(v)−-00++
C(v)C(v)↘\searrow3200032000 (مینیمم مطلق)↗\nearrow

گام ۵: مقدار مینیمم را حساب می‌کنیم:

C(50)=80000050+320×50=16000+16000=32000C(50)=\frac{800000}{50}+320\times 50=16000+16000=32000

پس کمترین هزینه برای هر کیلومتر ۳۲۰۰۰ تومان است.

جواب نهایی

سرعت بهینه v=50 km/hv=50\ \mathrm{km/h} است و کمترین هزینه برای هر کیلومتر ۳۲۰۰۰ تومان می‌شود.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۱۸ ریاضی دوازدهم تجربی