۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۶۲ حسابان یازدهم

جواب گام‌به‌گام ۱ تمرین صفحهٔ ۶۲ کتاب حسابان ۱.

  • حسابان ۱
  • فصل ۲: تابع
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۹ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

تمرین

۱ تابعی از دنیای واقعی مثال بزنید که یک‌به‌یک نباشد.

۲ آیا تابع f(x)=25f(x) = \frac{2}{5} وارون تابع g(x)=52g(x) = \frac{5}{2} است؟

۳ به کمک رسم نمودار وارون‌پذیری توابع زیر را بررسی کنید و ضابطهٔ تابع وارون را برای هر کدام که وارون‌پذیرند، به‌دست آورید:

الف) f(x)=(x+5)2 , x≥−5f(x) = (x+5)^2 \ , \ x \geq -5

ب) f(x)=−∣x−1∣+1 , x≥2f(x) = -|x-1|+1 \ , \ x \geq 2

پ) f(x)=(x−3)2f(x) = (x-3)^2

ت) f(x)=x+2−3f(x) = \sqrt{x+2}-3

۴ اگر سنگی از ارتفاع ۱۰۰ متری سقوط کند، ارتفاع آن (hh برحسب متر) بعد از tt ثانیه از رابطهٔ h(t)=100−5t2h(t) = 100-5t^2 به‌دست می‌آید.

الف) دامنه و برد hh را به‌دست آورید.

ب) چرا hh تابعی یک به یک است؟

پ) تابع وارون hh را به‌دست آورید.

۵ نمودار تابعی مانند ff را رسم کنید که وارون‌پذیر نباشد و برای هر عدد حقیقی xx، f(x)<xf(x) < x.

۶ وارون تابع f(x)=−12x+3f(x) = -\frac{1}{2}x+3 را بیابید و نمودار ff و وارون آن را رسم کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: (۱) مثال: هر دانش‌آموز را به ماه تولدش نظیر می‌کنیم. دو دانش‌آموز مختلف می‌توانند ماه تولد یکسان داشته باشند، پس تابع یک‌به‌یک نیست. (مثال‌های دیگر هم درست‌اند.)
(۲) f(x)=25f(x)=\frac25 و g(x)=52g(x)=\frac52 هر دو تابع ثابت‌اند و یک‌به‌یک نیستند، پس وارون‌پذیر نیستند. همچنین f(g(x))=25≠xf(g(x))=\frac25\neq x است. بنابراین ff وارون gg نیست.

گام ۲: (۳) در هر مورد نمودار را رسم می‌کنیم و خط افقی می‌کشیم.
الف) نیم‌سهمی راست با رأس (−5,0)(-5,0) است و هر خط افقی آن را حداکثر یک بار قطع می‌کند، پس وارون‌پذیر است. از y=(x+5)2y=(x+5)^2 و x+5≥0x+5\ge0 داریم x=y−5x=\sqrt y-5. پس f−1(x)=x−5f^{-1}(x)=\sqrt x-5 با x≥0x\ge0.
ب) برای x≥2x\ge2 داریم ∣x−1∣=x−1|x-1|=x-1، پس f(x)=−x+2f(x)=-x+2. این پاره‌خط (نیم‌خط) نزولی است و یک‌به‌یک است، با برد y≤0y\le0. از y=−x+2y=-x+2 داریم x=2−yx=2-y. پس f−1(x)=2−xf^{-1}(x)=2-x با x≤0x\le0.
پ) سهمی کامل با رأس (3,0)(3,0) است. خط افقی y=1y=1 آن را در دو نقطه x=2x=2 و x=4x=4 قطع می‌کند، پس یک‌به‌یک و وارون‌پذیر نیست.
ت) نمودار y=x+2−3y=\sqrt{x+2}-3 با دامنهٔ [−2,+∞)[-2,+\infty) و برد [−3,+∞)[-3,+\infty) هر خط افقی را حداکثر یک بار قطع می‌کند، پس وارون‌پذیر است. از y+3=x+2y+3=\sqrt{x+2} داریم x=(y+3)2−2x=(y+3)^2-2. پس f−1(x)=(x+3)2−2f^{-1}(x)=(x+3)^2-2 با x≥−3x\ge-3.

گام ۳: (۴) الف) سنگ از t=0t=0 تا رسیدن به زمین حرکت می‌کند. در لحظهٔ رسیدن h=0h=0 است:

100−5t2=0⇒t2=20⇒t=25100-5t^2=0\Rightarrow t^2=20\Rightarrow t=2\sqrt5

پس Dh=[0,25]D_h=[0,2\sqrt5] و Rh=[0,100]R_h=[0,100].
ب) برای t≥0t\ge0 با زیاد شدن tt مقدار t2t^2 زیاد و 100−5t2100-5t^2 کم می‌شود. hh اکیداً نزولی است و دو زمان متفاوت ارتفاع یکسان ندارند، پس یک‌به‌یک است.
پ) از h=100−5t2h=100-5t^2 داریم t2=100−h5t^2=\frac{100-h}{5} و چون t≥0t\ge0 است، t=100−h5t=\sqrt{\frac{100-h}{5}}. پس

h−1(x)=100−x5,0≤x≤100h^{-1}(x)=\sqrt{\frac{100-x}{5}},\quad 0\le x\le100

گام ۴: (۵) تابع f(x)=−x2−1f(x)=-x^2-1 را در نظر می‌گیریم. نمودارش سهمی رو به پایین با رأس (0,−1)(0,-1) است. چون −x2−1<x  ⟺  x2+x+1>0-x^2-1<x \iff x^2+x+1>0 و این نامساوی برای هر xx برقرار است (چون Δ=1−4<0\Delta=1-4<0)، نمودار کاملاً زیر خط y=xy=x قرار دارد. همچنین f(1)=f(−1)=−2f(1)=f(-1)=-2 است، پس یک‌به‌یک و وارون‌پذیر نیست. (پاسخ‌های دیگر هم ممکن است.)

گام ۵: (۶) از y=−12x+3y=-\frac12x+3 داریم 12x=3−y\frac12x=3-y، پس x=6−2yx=6-2y و f−1(x)=−2x+6f^{-1}(x)=-2x+6.
برای رسم، ff را از نقاط (0,3)(0,3) و (6,0)(6,0) و f−1f^{-1} را از نقاط (3,0)(3,0) و (0,6)(0,6) رسم می‌کنیم. دو نمودار نسبت به خط y=xy=x قرینه‌اند و یکدیگر را در (2,2)(2,2) روی این خط قطع می‌کنند.

جواب نهایی

۱) مثال: نظیر کردن هر دانش‌آموز به ماه تولدش (یک‌به‌یک نیست)؛ پاسخ‌های دیگر هم ممکن است.
۲) خیر؛ هر دو تابع ثابت‌اند، یک‌به‌یک نیستند و وارون ندارند.
۳ الف) وارون‌پذیر: f−1(x)=x−5f^{-1}(x)=\sqrt x-5، x≥0x\ge0
۳ ب) وارون‌پذیر: f−1(x)=2−xf^{-1}(x)=2-x، x≤0x\le0
۳ پ) وارون‌پذیر نیست.
۳ ت) وارون‌پذیر: f−1(x)=(x+3)2−2f^{-1}(x)=(x+3)^2-2، x≥−3x\ge-3
۴ الف) Dh=[0,25]D_h=[0,2\sqrt5] و Rh=[0,100]R_h=[0,100]
۴ ب) چون hh روی دامنه‌اش اکیداً نزولی است، یک‌به‌یک است.
۴ پ) h−1(x)=100−x5h^{-1}(x)=\sqrt{\frac{100-x}{5}}، 0≤x≤1000\le x\le100
۵) مثلاً f(x)=−x2−1f(x)=-x^2-1: سهمی رو به پایین با رأس (0,−1)(0,-1) که زیر خط y=xy=x است و یک‌به‌یک نیست؛ پاسخ‌های دیگر هم ممکن است.
۶) f−1(x)=−2x+6f^{-1}(x)=-2x+6؛ نمودارها نسبت به y=xy=x قرینه‌اند و در (2,2)(2,2) همدیگر را قطع می‌کنند.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۶۲ حسابان یازدهم