کار در کلاس
نمودار «تابع وارون» هر کدام از تابعهای زیر را که یک به یک است در همان دستگاه مختصات رسم کنید.
جواب گامبهگام
گام ۱: تابعی وارونپذیر است که یکبهیک باشد، یعنی هر خط افقی نمودارش را حداکثر در یک نقطه قطع کند. پس هر چهار نمودار را با آزمون خط افقی بررسی میکنیم.
گام ۲: روی همهٔ یکبهیک نیست، چون مثلاً و خط نمودار را در دو نقطه قطع میکند. پس وارون ندارد و نمودار وارونش را رسم نمیکنیم. تابع هم ثابت است و خط همهٔ نمودار را قطع میکند، پس یکبهیک نیست و وارون ندارد.
گام ۳: پارهخط بین و صعودی است و یکبهیک است. قرینهٔ هر نقطه را نسبت به خط مییابیم، یعنی مختصات را جابهجا میکنیم: و . پارهخط واصل و نمودار وارون است. ضابطهاش را هم میتوان نوشت: شیب پارهخط اصلی است، پس و وارونش با دامنهٔ و برد است.
گام ۴: با دامنهٔ و برد یکبهیک است. از نتیجه میشود با ، پس برای است. نمودار وارون، قرینهٔ نمودار نسبت به است، یعنی نیمشاخهٔ راست سهمی که از مبدأ میگذرد (از نقاط و هم عبور میکند).
جواب نهایی
1) یکبهیک نیست؛ وارون ندارد و نمودار وارون رسم نمیشود.
2) پارهخط یکبهیک است؛ وارونش پارهخطی بین و با ضابطهٔ است.
3) یکبهیک نیست؛ وارون ندارد.
4) یکبهیک است؛ وارونش با است (نیمشاخهٔ راست سهمی).