فعالیت
دو تابع و را در نظر بگیرید:
[نمودار پیکانی تابع از مجموعهٔ (طول ضلع مربع) به مجموعهٔ (مساحت مربع): ، ، ، ]
[نمودار پیکانی تابع از مجموعهٔ (عدد) به مجموعهٔ (توان دوم عدد): ، ، ، ]
الف) و را بهصورت زوجهای مرتب نمایش دهید و دامنه و برد هر یک را بنویسید.
ب) اگر جای دو مؤلفهٔ هر زوج مرتب در و را عوض کنیم، روابط جدیدی بهدست میآید. آنها را به ترتیب و بنامید. و را وارون رابطههای و مینامیم. و را بهصورت مجموعهٔ زوجهای مرتب بنویسید.
کدامیک از رابطههای و تابع است؟ دلیل بیاورید.
جواب گامبهگام
گام ۱: از نمودارهای پیکانی، زوجهای مرتب را مینویسیم:
گام ۲: دامنه و برد (مؤلفههای اول و دوم زوجها):
،
،
گام ۳: با عوض کردن جای مؤلفههای هر زوج مرتب:
گام ۴: بررسی تابع بودن: در هر مؤلفهٔ اول فقط یک بار آمده است، پس تابع است. اما در مؤلفهٔ اول با دو مؤلفهٔ دوم متفاوت و جفت شده (و هم با و )، پس تابع نیست.
دلیل: در مؤلفههای دوم تکراری نیستند (هر خروجی از یک ورودی ساخته شده)، ولی در دو ورودی متفاوت خروجی یکسان دارند.
جواب نهایی
الف) ، ؛ ، ، ،
ب) ، ؛ فقط تابع است، چون در مؤلفهٔ اول تکراری با مؤلفهٔ دوم متفاوت وجود دارد.