۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۳۶ حسابان یازدهم

جواب گام‌به‌گام ۲ تمرین صفحهٔ ۱۳۶ کتاب حسابان ۱.

  • حسابان ۱
  • فصل ۵: حد و پیوستگی
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۹ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس

فرض کنید توابع ff و gg در یک همسایگی محذوف نقطهٔ aa تعریف شده‌اند.

الف) اگر lim⁡x→a(f(x)+g(x))\lim_{x\to a}\left(f(x)+g(x)\right) موجود باشد، آیا می‌توان نتیجه گرفت lim⁡x→af(x)\lim_{x\to a}f(x) و lim⁡x→ag(x)\lim_{x\to a}g(x) وجود دارند؟ چرا؟

ب) ثابت کنید اگر lim⁡x→a(f(x)+g(x))\lim_{x\to a}\left(f(x)+g(x)\right) و lim⁡x→af(x)\lim_{x\to a}f(x) موجود باشند، آنگاه lim⁡x→ag(x)\lim_{x\to a}g(x) نیز وجود دارد.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: برای بخش (الف) کافی است یک مثال نقض بیاوریم. از فعالیت قبل کمک می‌گیریم: a=2a=2 و
f(x)={4x≤23x>2f(x)=\begin{cases}4 & x\le 2\\ 3 & x>2\end{cases} ، g(x)={−2x≤2−1x>2g(x)=\begin{cases}-2 & x\le 2\\ -1 & x>2\end{cases}

گام ۲: حد چپ ff برابر ۴ و حد راست آن ۳ است، پس lim⁡x→2f(x)\lim_{x\to2}f(x) وجود ندارد. به همین ترتیب حد چپ gg برابر −2-2 و حد راست آن −1-1 است، پس lim⁡x→2g(x)\lim_{x\to2}g(x) هم وجود ندارد. ولی

(f+g)(x)={2x≤22x>2(f+g)(x)=\begin{cases}2 & x\le 2\\ 2 & x>2\end{cases}

یعنی f+gf+g تابع ثابت ۲ است و lim⁡x→2(f+g)(x)=2\lim_{x\to2}(f+g)(x)=2 وجود دارد. پس از وجود حد مجموع نمی‌توان وجود حد هر یک از دو تابع را نتیجه گرفت.

گام ۳: برای بخش (ب) فرض می‌کنیم lim⁡x→a(f(x)+g(x))=L\lim_{x\to a}(f(x)+g(x))=L و lim⁡x→af(x)=M\lim_{x\to a}f(x)=M که LL و MM عددهای حقیقی‌اند.

گام ۴: در یک همسایگی محذوف aa داریم g(x)=(f(x)+g(x))−f(x)g(x)=(f(x)+g(x))-f(x). چون حد تابع f+gf+g و حد تابع ff هر دو موجودند، طبق قضیهٔ حد تفاضل:

lim⁡x→ag(x)=lim⁡x→a(f(x)+g(x))−lim⁡x→af(x)=L−M\lim_{x\to a}g(x)=\lim_{x\to a}\big(f(x)+g(x)\big)-\lim_{x\to a}f(x)=L-M

پس lim⁡x→ag(x)\lim_{x\to a}g(x) وجود دارد و برابر L−ML-M است.

جواب نهایی

الف) خیر؛ مثال نقض: توابع ff و gg فعالیت قبل در a=2a=2 حد ندارند ولی f+g≡2f+g\equiv 2 در x=2x=2 حد دارد (برابر ۲).
ب) چون g=(f+g)−fg=(f+g)-f و حد هر دو تابع سمت راست موجود است، طبق قضیهٔ حد تفاضل lim⁡x→ag(x)=L−M\lim_{x\to a}g(x)=L-M وجود دارد.

فعالیت

در شکل روبه‌رو نمودار تابع f(x)=x+1f(x)=\sqrt{x+1} رسم شده است.

[شکل: نمودار تابع y=x+1y=\sqrt{x+1}]

الف) با توجه به نمودار، مقدار حد lim⁡x→3x+1\lim_{x\to 3}\sqrt{x+1} را بیابید.

ب) آیا تساوی lim⁡x→3x+1=lim⁡x→3(x+1)\lim_{x\to 3}\sqrt{x+1}=\sqrt{\lim_{x\to 3}(x+1)} برقرار است؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (الف): در نمودار y=x+1y=\sqrt{x+1} وقتی xx از دو طرف به 33 نزدیک می‌شود، مقدار yy به نقطهٔ (3,2)(3,2) نزدیک می‌شود. تابع در x=3x=3 پیوسته است و f(3)=3+1=2f(3)=\sqrt{3+1}=2.

گام ۲ (الف): پس داریم:

lim⁡x→3x+1=2\lim_{x\to 3}\sqrt{x+1}=2

گام ۳ (ب): ابتدا حد داخل رادیکال را حساب می‌کنیم:

lim⁡x→3(x+1)=3+1=4\lim_{x\to 3}(x+1)=3+1=4

بنابراین:

lim⁡x→3(x+1)=4=2\sqrt{\lim_{x\to 3}(x+1)}=\sqrt{4}=2

گام ۴ (ب): هر دو طرف برابر 22 هستند، پس تساوی برقرار است. دلیلش این است که x+1x+1 در یک همسایگی محذوف 33 نامنفی است و حد دارد، و طبق قضیهٔ بالا می‌توان حد را داخل رادیکال برد.

جواب نهایی

الف) lim⁡x→3x+1=2\lim_{x\to 3}\sqrt{x+1}=2
ب) بله، تساوی برقرار است؛ هر دو طرف برابر 22 هستند.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۳۶ حسابان یازدهم