۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۳۰ حسابان دوازدهم

جواب گام‌به‌گام ۲ تمرین صفحهٔ ۳۰ کتاب حسابان ۲.

  • حسابان ۲
  • فصل ۲: مثلثات
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت

با تغییر زاویهٔ α\alpha مقادیر تانژانت آن نیز تغییر می‌کند. ابتدا این تغییرات را در ربع اول دایرهٔ مثلثاتی بررسی می‌کنیم. اگر α=0\alpha = 0، مقدار tan⁡α\tan\alpha نیز برابر صفر است و با افزایش اندازهٔ α\alpha، مقدار tan⁡α\tan\alpha نیز افزایش می‌یابد.

الف) با افزایش مداوم مقادیر زاویهٔ α\alpha در ربع اول و نزدیک شدن آن به π2\frac{\pi}{2}، مقادیر تانژانت تا چه حد افزایش می‌یابد؟

ب) توضیح دهید اگر عدد حقیقی و مثبت aa را داشته باشیم، چگونه می‌توان زاویه‌ای مانند α\alpha یافت، به طوری که tan⁡α=a\tan\alpha = a.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در ربع اول، tan⁡α\tan\alpha برابر طول پاره‌خط AM′AM' روی محور تانژانت است، یعنی محل برخورد امتداد ضلع دوم زاویه با خط T′ATT'AT (خط x=1x=1).

گام ۲ (الف): وقتی α\alpha به π2\frac{\pi}{2} نزدیک می‌شود، ضلع دوم زاویه به محور سینوس‌ها (قائم) نزدیک می‌شود و موازی خط T′ATT'AT می‌شود؛ پس نقطهٔ برخورد M′M' هر لحظه بالاتر می‌رود. بنابراین tan⁡α\tan\alpha بدون هیچ حد بالایی بزرگ می‌شود (به +∞+\infty میل می‌کند). در α=π2\alpha=\frac{\pi}{2} ضلع دوم خط را قطع نمی‌کند، پس tan⁡π2\tan\frac{\pi}{2} تعریف نشده است.

گام ۳ (ب): عدد مثبت aa را روی محور تانژانت، بالای مبدأ AA مشخص می‌کنیم و نقطهٔ M′(1,a)M'(1,a) را می‌گیریم.

گام ۴: نقطهٔ M′M' را به مرکز دایره OO وصل می‌کنیم. این نیم‌خط دایره را در ربع اول در نقطه‌ای مانند MM قطع می‌کند. زاویه‌ای که ضلع اول آن محور کسینوس‌ها و ضلع دوم آن OMOM است، همان α\alpha است و چون AM′=aAM'=a است، داریم tan⁡α=a\tan\alpha=a. (از نظر محاسبه، α=tan⁡−1a\alpha=\tan^{-1}a و همواره 0<α<π20<\alpha<\frac{\pi}{2}.) چون برای هر a>0a>0 چنین نقطه‌ای هست، تانژانت در ربع اول همهٔ مقادیر مثبت را می‌گیرد.

جواب نهایی

الف) مقدار tan⁡α\tan\alpha بی‌نهایت زیاد می‌شود (به +∞+\infty میل می‌کند) و حد بالایی ندارد.
ب) نقطهٔ M′(1,a)M'(1,a) را روی محور تانژانت می‌گیریم و OM′OM' را رسم می‌کنیم؛ زاویهٔ بین OAOA و OM′OM' همان α\alpha با tan⁡α=a\tan\alpha=a است.

کار در کلاس

الف) با بررسی تغییرات مقادیر تانژانت در ربع‌های دوم، سوم و چهارم مشخص کنید روند این تغییر در هر ربع افزایشی است یا کاهشی؟

ب) بازهٔ تغییرات مقدار تانژانت را در هر ربع بنویسید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در ربع اول دیدیم که با افزایش α\alpha از 00 تا π2\frac{\pi}{2}، نقطهٔ M′M' روی محور تانژانت بالا می‌رود. در ربع‌های دیگر نیز با افزایش زاویه، نقطهٔ برخورد امتداد ضلع دوم زاویه با محور تانژانت را دنبال می‌کنیم.

گام ۲ (ربع دوم): زاویه از π2\frac{\pi}{2} تا π\pi می‌رود. نزدیک π2\frac{\pi}{2} (از سمت بزرگ‌تر) امتداد ضلع دوم محور تانژانت را در نقطه‌ای بسیار پایین قطع می‌کند، یعنی تانژانت عددی منفی با قدر مطلق بسیار بزرگ است. با افزایش زاویه تا π\pi، نقطهٔ برخورد بالا می‌آید و به AA (مبدأ محور) می‌رسد و tan⁡π=0\tan\pi=0. پس روند افزایشی است و مقادیر از −∞-\infty تا 00 تغییر می‌کنند:

tan⁡α∈(−∞, 0)\tan\alpha\in(-\infty,\,0)

گام ۳ (ربع سوم): زاویه از π\pi تا 3π2\frac{3\pi}{2} می‌رود. تانژانت از 00 شروع می‌شود و با نزدیک شدن به 3π2\frac{3\pi}{2} بدون کران بزرگ می‌شود (مانند ربع اول). پس افزایشی است و:

tan⁡α∈(0, +∞)\tan\alpha\in(0,\,+\infty)

گام ۴ (ربع چهارم): زاویه از 3π2\frac{3\pi}{2} تا 2π2\pi می‌رود. نزدیک 3π2\frac{3\pi}{2} تانژانت منفی با قدر مطلق خیلی بزرگ است و با افزایش زاویه تا 2π2\pi به 00 می‌رسد (مانند ربع دوم). پس افزایشی است و:

tan⁡α∈(−∞, 0)\tan\alpha\in(-\infty,\,0)

گام ۵: در ربع اول نیز مقادیر از 00 تا +∞+\infty افزایش می‌یابند. در هر چهار ربع تانژانت صعودی است و در π2\frac{\pi}{2} و 3π2\frac{3\pi}{2} تعریف نشده است (نقاط انتهایی ربع‌ها در بازه‌ها لحاظ نشده‌اند).

جواب نهایی

الف) در ربع‌های دوم، سوم و چهارم، تانژانت در هر ربع افزایشی است.
ب) ربع دوم: (−∞,0)(-\infty,0)؛ ربع سوم: (0,+∞)(0,+\infty)؛ ربع چهارم: (−∞,0)(-\infty,0).

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۳۰ حسابان دوازدهم