فعالیت
با تغییر زاویهٔ مقادیر تانژانت آن نیز تغییر میکند. ابتدا این تغییرات را در ربع اول دایرهٔ مثلثاتی بررسی میکنیم. اگر ، مقدار نیز برابر صفر است و با افزایش اندازهٔ ، مقدار نیز افزایش مییابد.
الف) با افزایش مداوم مقادیر زاویهٔ در ربع اول و نزدیک شدن آن به ، مقادیر تانژانت تا چه حد افزایش مییابد؟
ب) توضیح دهید اگر عدد حقیقی و مثبت را داشته باشیم، چگونه میتوان زاویهای مانند یافت، به طوری که .
جواب گامبهگام
گام ۱: در ربع اول، برابر طول پارهخط روی محور تانژانت است، یعنی محل برخورد امتداد ضلع دوم زاویه با خط (خط ).
گام ۲ (الف): وقتی به نزدیک میشود، ضلع دوم زاویه به محور سینوسها (قائم) نزدیک میشود و موازی خط میشود؛ پس نقطهٔ برخورد هر لحظه بالاتر میرود. بنابراین بدون هیچ حد بالایی بزرگ میشود (به میل میکند). در ضلع دوم خط را قطع نمیکند، پس تعریف نشده است.
گام ۳ (ب): عدد مثبت را روی محور تانژانت، بالای مبدأ مشخص میکنیم و نقطهٔ را میگیریم.
گام ۴: نقطهٔ را به مرکز دایره وصل میکنیم. این نیمخط دایره را در ربع اول در نقطهای مانند قطع میکند. زاویهای که ضلع اول آن محور کسینوسها و ضلع دوم آن است، همان است و چون است، داریم . (از نظر محاسبه، و همواره .) چون برای هر چنین نقطهای هست، تانژانت در ربع اول همهٔ مقادیر مثبت را میگیرد.
جواب نهایی
الف) مقدار بینهایت زیاد میشود (به میل میکند) و حد بالایی ندارد.
ب) نقطهٔ را روی محور تانژانت میگیریم و را رسم میکنیم؛ زاویهٔ بین و همان با است.