۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۲۹ حسابان دوازدهم

جواب گام‌به‌گام ۱ تمرین صفحهٔ ۲۹ کتاب حسابان ۲.

  • حسابان ۲
  • فصل ۲: مثلثات
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت

در دایرهٔ مثلثاتی روبه‌رو خط T′ATT'AT در نقطهٔ AA بر محور کسینوس‌ها عمود است.

الف) زاویهٔ α\alpha را در ربع اول دایرهٔ مثلثاتی در نظر می‌گیریم و پاره‌خط OMOM را امتداد می‌دهیم تا این خط را در نقطهٔ M′M' قطع کند. نشان دهید:

tan⁡α=AM′=b\tan\alpha = AM' = b

می‌توان دید که تانژانت هر زاویهٔ دلخواه مانند α\alpha، به همین ترتیب از برخورد امتداد ضلع دوم آن زاویه با خط T′ATT'AT تعیین می‌شود. بنابراین خط T′ATT'AT را محور تانژانت می‌نامیم. نقطهٔ AA مبدأ این محور است و جهت مثبت محور، از پایین به سمت بالا است.

ب) چرا تانژانت زوایایی که انتهای کمان آنها در ربع اول و سوم قرار دارد مقداری مثبت و تانژانت زوایایی که انتهای کمان آنها در ربع دوم و چهارم قرار دارد، مقداری منفی است؟

پ) آیا tan⁡π2\tan\frac{\pi}{2} عددی حقیقی است؟ tan⁡3π2\tan\frac{3\pi}{2} چطور؟ به کمک شکل، پاسخ خود را توجیه کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (الف): از نقطهٔ MM عمودی بر محور کسینوس‌ها رسم می‌کنیم و پای آن را HH می‌نامیم. در این صورت OH=cos⁡αOH=\cos\alpha و MH=sin⁡αMH=\sin\alpha است. دو مثلث قائم‌الزاویهٔ OMHOMH و OM′AOM'A در زاویهٔ α\alpha (زاویهٔ مشترک در OO) و زاویهٔ قائمه (HH و AA) برابرند، پس متشابه‌اند.

گام ۲ (الف): از تشابه این دو مثلث، با توجه به OA=1OA=1 داریم:

AM′OA=MHOH ⇒ AM′=sin⁡αcos⁡α=tan⁡α\frac{AM'}{OA}=\frac{MH}{OH}\ \Rightarrow\ AM'=\frac{\sin\alpha}{\cos\alpha}=\tan\alpha

بنابراین tan⁡α=AM′=b\tan\alpha=AM'=b. در مثلث قائم‌الزاویهٔ OAM′OAM' هم مستقیماً داریم tan⁡α=AM′OA=AM′\tan\alpha=\frac{AM'}{OA}=AM'.

گام ۳ (ب): جهت مثبت محور تانژانت از پایین به بالاست و مبدأ آن AA است. اگر انتهای کمان در ربع اول باشد، امتداد ضلع دوم زاویه خط T′ATT'AT را بالای AA قطع می‌کند، پس تانژانت مثبت است. اگر انتهای کمان در ربع سوم باشد، امتداد همین خط (در جهت مخالف) به همان نقطهٔ بالای AA می‌رسد، پس تانژانت مثبت است. اگر انتهای کمان در ربع دوم یا چهارم باشد، خط از نقطه‌ای پایین AA می‌گذرد و تانژانت منفی است. به‌طور معادل، tan⁡α=sin⁡αcos⁡α\tan\alpha=\frac{\sin\alpha}{\cos\alpha} است و sin⁡\sin و cos⁡\cos در ربع‌های اول و سوم هم‌علامت و در ربع‌های دوم و چهارم مخالف‌علامت‌اند.

گام ۴ (پ): برای α=π2\alpha=\frac{\pi}{2} ضلع دوم زاویه بر محور yyها منطبق است. این خط با خط T′ATT'AT (که خط x=1x=1 است) موازی است و آن را قطع نمی‌کند، پس نقطهٔ M′M' وجود ندارد. برای 3π2\frac{3\pi}{2} نیز ضلع دوم زاویه همان محور yyهاست و وضع مشابه است. بنابراین tan⁡π2\tan\frac{\pi}{2} و tan⁡3π2\tan\frac{3\pi}{2} عدد حقیقی نیستند، یعنی تعریف نشده‌اند. این نتیجه با cos⁡π2=cos⁡3π2=0\cos\frac{\pi}{2}=\cos\frac{3\pi}{2}=0 هم سازگار است.

جواب نهایی

الف) از تشابه مثلث‌های OMHOMH و OAM′OAM' نتیجه می‌شود AM′=sin⁡αcos⁡α=tan⁡α=bAM'=\frac{\sin\alpha}{\cos\alpha}=\tan\alpha=b.
ب) در ربع‌های اول و سوم امتداد ضلع دوم، محور تانژانت را بالای AA قطع می‌کند (مثبت) و در ربع‌های دوم و چهارم پایین AA (منفی).
پ) خیر؛ tan⁡π2\tan\frac{\pi}{2} و tan⁡3π2\tan\frac{3\pi}{2} عدد حقیقی نیستند (تعریف نشده‌اند)، چون ضلع دوم زاویه با محور تانژانت موازی است و آن را قطع نمی‌کند.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۲۹ حسابان دوازدهم