۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۴ حسابان دوازدهم

جواب گام‌به‌گام ۲ تمرین صفحهٔ ۱۴ کتاب حسابان ۲.

  • حسابان ۲
  • فصل ۱: تابع
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت

یکی از توابع چند جمله‌ای درجه سه، تابع f(x)=x3f(x)=x^3 است.

۱ با تکمیل جدول مقابل، نمودار تابع f(x)=x3f(x)=x^3 را رسم کنید.

xxy=x3y=x^3
−2-2(−2)3=−8(-2)^3=-8
−1-1
−12-\frac{1}{2}(−12)3=−18(-\frac{1}{2})^3=-\frac{1}{8}
0000
12\frac{1}{2}
1111
22

۲ به کمک نمودار رسم شده برای تابع f(x)=x3f(x)=x^3، نشان دهید که این تابع وارون‌پذیر است.

۳ نمودار تابع f−1f^{-1} را رسم کنید و ضابطه f−1f^{-1} را تعیین کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: جدول را کامل می‌کنیم:

xx−2-2−1-1−12-\frac120012\frac121122
y=x3y=x^3−8-8−1-1−18-\frac180018\frac181188

نقاط (−2,−8)(-2,-8)، (−1,−1)(-1,-1)، (−12,−18)(-\frac12,-\frac18)، (0,0)(0,0)، (12,18)(\frac12,\frac18)، (1,1)(1,1) و (2,8)(2,8) را روی صفحه مختصات مشخص و با منحنی هموار به هم وصل می‌کنیم. نمودار از سمت چپ پایین به راست بالا می‌رود، از مبدأ می‌گذرد و در مبدأ حالت «افقی‌شونده» دارد.

گام ۲: هر خط افقی y=cy=c را در نظر می‌گیریم. در نمودار x3x^3 هر خط افقی نمودار را دقیقاً در یک نقطه قطع می‌کند (تابع اکیداً صعودی است). پس تابع یک‌به‌یک است و در نتیجه وارون‌پذیر است.

گام ۳: نمودار f−1f^{-1} قرینهٔ نمودار ff نسبت به خط y=xy=x است. نقاط آن با جابه‌جا کردن مختصات به دست می‌آید:
(−8,−2)(-8,-2)، (−1,−1)(-1,-1)، (−18,−12)(-\frac18,-\frac12)، (0,0)(0,0)، (18,12)(\frac18,\frac12)، (1,1)(1,1)، (8,2)(8,2).
این نقاط را به هم وصل می‌کنیم.

گام ۴: برای ضابطه، از y=x3y=x^3 مقدار xx را برحسب yy می‌نویسیم: x=y3x=\sqrt[3]{y}. با جابه‌جا کردن نام متغیرها:

f−1(x)=x3f^{-1}(x)=\sqrt[3]{x}

بررسی: f(f−1(8))=(83)3=23=8f(f^{-1}(8))=(\sqrt[3]{8})^3=2^3=8 ✓.

جواب نهایی

1) مقادیر جدول: −1-1، 18\frac18 و 88؛ نمودار منحنی صعودی گذرنده از مبدأ و نقاط جدول است.
2) هر خط افقی نمودار را فقط در یک نقطه قطع می‌کند، پس ff یک‌به‌یک و وارون‌پذیر است.
3) نمودار f−1f^{-1} قرینهٔ نمودار ff نسبت به y=xy=x است و f−1(x)=x3f^{-1}(x)=\sqrt[3]{x}.

کار در کلاس

۱ نمودار هر یک از توابع زیر را به کمک نمودار تابع y=x3y=x^3 رسم کنید.

الف) y=(x+1)3y=(x+1)^3 ب) y=−x3+1y=-x^3+1 پ) y=x3−3x2+3xy=x^3-3x^2+3x

۲ نمودار هر یک از توابع y=x2y=x^2 و y=x3y=x^3 در فاصله [0,2][0,2] رسم شده است.

در فاصله (0,1)(0,1)، نمودار کدام تابع پایین‌تر و نمودار کدام تابع بالاتر است؟ در فاصله [1,2][1,2] چطور؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (الف): با تبدیل y=(x+1)3y=(x+1)^3 به شکل y=f(x+1)y=f(x+1)، نمودار y=x3y=x^3 را ۱ واحد به چپ می‌بریم. مرکز تقارن از (0,0)(0,0) به (−1,0)(-1,0) می‌رود. نمودار از نقاط (−2,−1)(-2,-1)، (−1,0)(-1,0) و (0,1)(0,1) می‌گذرد.

گام ۲ (ب): برای y=−x3+1y=-x^3+1 ابتدا نمودار y=x3y=x^3 را نسبت به محور xx قرینه می‌کنیم تا y=−x3y=-x^3 به دست آید. سپس آن را ۱ واحد به بالا می‌بریم. مرکز تقارن (0,1)(0,1) است و نمودار از (−1,2)(-1,2)، (0,1)(0,1) و (1,0)(1,0) می‌گذرد. این تابع نزولی است.

گام ۳ (پ): ابتدا ضابطه را به شکل مکعب کامل می‌نویسیم:

y=x3−3x2+3x=(x−1)3+1y=x^3-3x^2+3x=(x-1)^3+1

پس نمودار y=x3y=x^3 را ۱ واحد به راست و ۱ واحد به بالا می‌بریم. مرکز تقارن (1,1)(1,1) است و نمودار از (0,0)(0,0)، (1,1)(1,1) و (2,2)(2,2) می‌گذرد.

گام ۴ (۲، بازه (0,1)(0,1)): تفاضل دو تابع را بررسی می‌کنیم:

x2−x3=x2(1−x)x^2-x^3=x^2(1-x)

برای 0<x<10<x<1 هر دو عامل مثبت‌اند، پس x2>x3x^2>x^3. بنابراین در (0,1)(0,1) نمودار y=x2y=x^2 بالاتر و نمودار y=x3y=x^3 پایین‌تر است.

گام ۵ (۲، بازه [1,2][1,2]): برای 1<x≤21<x\le 2 داریم 1−x<01-x<0، پس x2(1−x)<0x^2(1-x)<0 و x3>x2x^3>x^2. در x=1x=1 هر دو نمودار از (1,1)(1,1) می‌گذرند و برابرند. بنابراین در (1,2](1,2] نمودار y=x3y=x^3 بالاتر و نمودار y=x2y=x^2 پایین‌تر است.

جواب نهایی

1) الف) انتقال y=x3y=x^3 به اندازه ۱ واحد به چپ (مرکز تقارن (−1,0)(-1,0))؛ ب) قرینه نسبت به محور xx و انتقال ۱ واحد به بالا (مرکز تقارن (0,1)(0,1))؛ پ) y=(x−1)3+1y=(x-1)^3+1، یعنی انتقال ۱ واحد به راست و ۱ واحد به بالا (مرکز تقارن (1,1)(1,1))
2) در (0,1)(0,1): y=x2y=x^2 بالاتر و y=x3y=x^3 پایین‌تر است؛ در [1,2][1,2]: y=x3y=x^3 بالاتر و y=x2y=x^2 پایین‌تر است (در x=1x=1 برابرند)

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۴ حسابان دوازدهم