۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

خلاصه درس فصل ۲ ریاضیات گسسته دوازدهم؛ درسنامه و نکات مهم

«گراف و مدل‌سازی»: ۲ درس، هر کدام با توضیح مفاهیم، مثال حل‌شده و نکات مهم.

  • ریاضیات گسسته
  • پایهٔ دوازدهم
  • صفحهٔ ۳۱ تا ۵۴

این درسنامه را هوش مصنوعی 1xAi از روی صفحه‌های همان درس در کتاب درسی نوشته است (برچسب «تولید هوش مصنوعی»). کنار توضیح‌ها شمارهٔ صفحهٔ کتاب آمده تا با کتاب مقایسه کنی، و مثال حل‌شدهٔ هر درس یک بار دیگر جداگانه حل و بررسی شده؛ مثالی که درست درنیامده حذف شده است.

درس ۱ · صفحهٔ ۳۱ تا ۴۳ · حدود ۱۵ دقیقه · تولید هوش مصنوعی

درس ۱: معرفی گراف

در این درس یاد می‌گیری موقعیت‌های ساده را با گراف نمایش دهی، ویژگی‌های اصلی گراف و ارتباط رأس‌ها را تشخیص دهی و با رابطهٔ مجموع درجه‌ها، تعداد یال‌ها و امکان‌پذیری بعضی گراف‌ها را بررسی کنی.

پیش از شروع

آیا ممکن است در یک جمع هفت‌نفره، هر نفر دقیقاً با سه نفر دیگر دوست باشد، اگر دوستی همیشه دوطرفه باشد؟ چطور می‌توان بدون امتحان‌کردن همهٔ حالت‌ها پاسخ داد؟

نه؛ اگر هر نفر سه دوست داشته باشد، مجموع تعداد دوست‌ها برابر با 7×3=217\times3=21 می‌شود. اما هر دوستی در این شمارش دو بار حساب می‌شود، یک بار برای هر طرف؛ پس این مجموع باید زوج باشد! با تبدیل افراد به نقطه و دوستی‌ها به خط، می‌توانیم این استدلال را به زبان گراف بیان کنیم.

از یک موقعیت تا یک گراف

از یک موقعیت تا یک گراف

اگر بخواهی ارتباط‌های یک گروه را خلاصه نشان دهی، لازم نیست همه‌چیز را جمله‌به‌جمله بنویسی. برای هر عضو یک نقطه به نام رأس بگذار و ارتباط میان دو عضو را با یک یال نشان بده. یال می‌تواند خط راست یا منحنی باشد؛ مهم این است که کدام رأس‌ها را به هم وصل می‌کند.

پیش از رسم، مشخص کن یال چه معنایی دارد: دوستی، انجام‌شدن مسابقه یا وجود راه میان دو شهر؟

گراف را با مجموعه‌ها هم معرفی می‌کنیم: V(G)V(G) مجموعهٔ رأس‌ها و E(G)E(G) مجموعهٔ یال‌هاست. مثلاً V(G)={a,b,c}V(G)=\{a,b,c\} و E(G)={ab,bc}E(G)=\{ab,bc\} یعنی ارتباط میان aa و bb و نیز میان bb و cc وجود دارد، اما میان aa و cc نیست.

گاهی جهت ارتباط مهم است. اگر پیکان را از تیم برنده به تیم بازنده بکشیم، یک گراف جهت‌دار داریم. در این حالت یال را با زوج مرتب می‌نویسیم: (a,b)(a,b) یعنی پیکان از aa به bb است؛ پس جابه‌جایی ترتیب، معنی را عوض می‌کند.

کتاب درسی، صفحهٔ ۳۲

شمارش رأس‌ها، یال‌ها و درجه‌ها

شمارش رأس‌ها، یال‌ها و درجه‌ها

در گرافِ دوستیِ یک کلاس، تعداد دانش‌آموزان و تعداد رابطه‌های دوستی دو چیز متفاوت‌اند. برای بیان دقیق این تفاوت، سه اصطلاح داریم:

  • مرتبه، تعداد رأس‌های گراف است: p(G)=∣V(G)∣p(G)=|V(G)|.
  • اندازه، تعداد یال‌های گراف است: q(G)=∣E(G)∣q(G)=|E(G)|.
  • درجهٔ رأس، تعداد یال‌های متصل به همان رأس است و با d(v)d(v) یا deg⁡(v)\deg(v) نمایش داده می‌شود. پس در گراف دوستی، درجهٔ هر دانش‌آموز تعداد دوستان اوست، نه تعداد کل دوستی‌ها.

اگر درجهٔ رأسی فرد باشد، آن را رأس فرد و اگر زوج باشد، رأس زوج می‌نامیم. بزرگ یا کوچک بودن تصویر و صاف یا خمیده کشیدن یال‌ها این شمارش‌ها را تغییر نمی‌دهد؛ مهم این است که کدام رأس‌ها به هم وصل‌اند.

اگر درجهٔ همهٔ رأس‌ها برابر با kk باشد، گراف kk ـ منتظم است. رأسی که درجه‌اش 00 باشد، رأس تنها نام دارد؛ چنین رأسی همچنان در مرتبهٔ گراف شمرده می‌شود. اگر همهٔ رأس‌ها تنها باشند، گراف تهی است: رأس دارد، اما هیچ یالی ندارد.

کتاب درسی، صفحهٔ ۳۵

همسایه‌ها، زیرگراف و مکمل

همسایه‌ها، زیرگراف و مکمل

در گراف ساده، طوقه نداریم؛ یعنی یالی از یک رأس به خودش وصل نمی‌شود. بین هر دو رأس هم حداکثر یک یال داریم.

در یک شبکهٔ دوستیِ دوطرفه، دوستان مستقیمِ فرد vv، همسایه‌های او هستند. مجموعهٔ آن‌ها، یعنی NG(v)N_G(v)، همسایگی باز است؛ با افزودن خودِ vv، همسایگی بسته به دست می‌آید:

NG[v]=NG(v)∪{v}N_G[v]=N_G(v)\cup\{v\}

دو یال هم وقتی مجاورند که سرِ مشترک داشته باشند. پس یال‌های abab و acac مجاورند، حتی اگر bb و cc همسایه نباشند.

با مقایسهٔ درجهٔ همهٔ رأس‌ها، کمترین درجه را با δ(G)\delta(G) و بیشترین را با Δ(G)\Delta(G) نشان می‌دهیم.

حالا دو روش متفاوت برای ساختن گراف داریم:

  • زیرگراف: فقط از رأس‌ها و یال‌های گراف اصلی انتخاب می‌کنیم؛ نمی‌توانیم یال تازه‌ای بسازیم و دو سر هر یال انتخاب‌شده باید باقی بمانند.
  • مکمل: همهٔ رأس‌ها را نگه می‌داریم، اما اتصال هر دو رأس متمایز را برعکس می‌کنیم: یال‌های قبلی حذف و یال‌های غایب اضافه می‌شوند.

در مثال دوستی، مکمل نشان می‌دهد چه کسانی با هم دوست نیستند؛ نه اینکه بعضی افراد را از جمع کنار بگذاریم.

کتاب درسی، صفحهٔ ۳۷

از اتصال مستقیم تا مسیر و دور

از اتصال مستقیم تا مسیر و دور

در یک شبکهٔ دوستی، لازم نیست دو نفر مستقیماً دوست باشند تا بتوان از راه دوستانِ مشترک بین آن‌ها ارتباط پیدا کرد. این تفاوتِ «اتصال مستقیم» و «وجود راه» در گراف مهم است.

گراف کامل گرافی است که هر رأس آن به تمام رأس‌های دیگر وصل باشد؛ گراف کامل با nn رأس را با KnK_n نشان می‌دهیم.

مسیر دنباله‌ای از رأس‌های بدون تکرار است که هر دو رأسِ پشت‌سرهم آن با یک یال وصل‌اند. طول مسیر، تعداد یال‌های آن است، نه تعداد رأس‌ها. مثلاً در مسیر a,b,c,da,b,c,d از سه یال می‌گذریم، پس طول آن 33 است. گرافی که فقط یک مسیر با nn رأس باشد، PnP_n نام دارد.

دور راهی بسته است: به رأس شروع برمی‌گردیم، اما هیچ رأس دیگری تکرار نمی‌شود. دور دست‌کم سه یال دارد؛ گرافی که فقط یک دور با nn رأس باشد، CnC_n نام دارد.

گراف همبند است اگر بین هر دو رأس آن دست‌کم یک مسیر وجود داشته باشد. پس همبندبودن الزاماً به معنای کامل‌بودن نیست!

کتاب درسی، صفحهٔ ۳۸

هر یال، دو سهم در درجه‌ها

هر یال، دو سهم در درجه‌ها

یک رابطهٔ دوستی دوطرفه را تصور کن: این رابطه هم در تعداد دوستان تو حساب می‌شود و هم در تعداد دوستان طرف مقابل. در گراف هم هر یال دو سر دارد؛ پس هنگام جمع‌کردن درجهٔ همهٔ رأس‌ها، هر یال دقیقاً دو بار شمرده می‌شود. بنابراین برای گرافی با اندازهٔ qq داریم:

∑v∈V(G)deg⁡(v)=2q\displaystyle\sum_{v\in V(G)}\deg(v)=2q

پس مجموع درجه‌ها همیشه زوج است. درجه‌های زوج به‌تنهایی مجموعی زوج دارند؛ بنابراین مجموع درجه‌های فرد هم باید زوج باشد. جمعِ تعداد فردی عدد فرد، فرد می‌شود؛ پس تعداد رأس‌های فرد حتماً زوج است، نه لزوماً درجهٔ تک‌تک رأس‌ها!

حالا به جمع هفت‌نفرهٔ ابتدای درس فکر کن: اگر همه دقیقاً سه دوست داشته باشند، همهٔ رأس‌ها فرد می‌شوند؛ اما تعدادشان فرد است، پس چنین وضعیتی ممکن نیست.

این رابطه یک میان‌بُر هم می‌دهد: در گراف nn رأسیِ kk ـ منتظم، مجموع درجه‌ها nknk است، پس q=nk2q=\frac{nk}{2}. در گراف کامل، درجهٔ هر رأس n−1n-1 است؛ بنابراین q(Kn)=n(n−1)2q(K_n)=\frac{n(n-1)}{2}.

کتاب درسی، صفحهٔ ۴۰

مثال حل‌شده

دوستی را رابطه‌ای دوطرفه در نظر بگیر. اگر در یک جمع شش‌نفره هر نفر دقیقاً سه دوست در همان جمع داشته باشد، گراف دوستی چند یال دارد؟ آیا در یک جمع هفت‌نفره هم ممکن است هر نفر دقیقاً سه دوست داشته باشد؟

  1. هر نفر را یک رأس و هر دوستی دوطرفه را یک یال می‌گیریم؛ پس درجهٔ هر رأس برابر تعداد دوستان آن فرد است.

  2. در جمع شش‌نفره، مجموع درجه‌ها برابر است با 6×3=186\times3=18.

  3. چون هر دوستی در درجهٔ هر دو نفر شمرده می‌شود، داریم 2q=182q=18؛ بنابراین q=9q=9.

  4. این وضعیت برای شش نفر شدنی است: آن‌ها را به دو گروه سه‌نفره تقسیم کن و هر نفر را فقط با تمام افراد گروه مقابل دوست در نظر بگیر.

  5. در جمع هفت‌نفره، فرض مسئله مجموع درجه‌ها را برابر 7×3=217\times3=21 می‌کند؛ اما مجموع درجه‌ها باید زوج باشد. پس چنین جمعی ممکن نیست.

جواب: اگر هر یک از شش نفر دقیقاً سه دوست داشته باشد، گراف دوستی 99 یال دارد؛ اما در جمع هفت‌نفره چنین وضعیتی ممکن نیست.

نکات مهم

  • در مدل‌سازی با گراف، اعضا را رأس و ارتباط‌ها را یال می‌گیریم؛ مرتبه تعداد رأس‌ها، اندازه تعداد یال‌ها و درجهٔ هر رأس تعداد یال‌های متصل به آن است.
  • همسایگی اتصال‌های مستقیم را نشان می‌دهد، مسیر و دور اتصال‌های پیاپی را توصیف می‌کنند و مکمل با حفظ همهٔ رأس‌ها، یال‌های موجود و ناموجود میان رأس‌های متمایز را جابه‌جا می‌کند.
  • هر یال دو سهم در مجموع درجه‌ها دارد؛ بنابراین ∑v∈V(G)deg⁡(v)=2q\sum_{v\in V(G)}\deg(v)=2q و تعداد رأس‌های دارای درجهٔ فرد، زوج است.

تمرین تعاملی این درس (رایگان)تمرین تعاملی این درس

درس ۲ · صفحهٔ ۴۳ تا ۵۴ · حدود ۱۵ دقیقه · تولید هوش مصنوعی

درس ۲: مدل‌سازی با گراف

در این درس یاد می‌گیری مسائل پوشش و مکان‌یابی را با گراف مدل‌سازی کنی، احاطه‌گر مینیمم را از مینیمال تشخیص بدهی و با کمک سقف، کران پایین و ارائهٔ یک مجموعهٔ مناسب، عدد احاطه‌گری را تعیین و اثبات کنی.

پیش از شروع

اگر بخواهی با کمترین تعداد خودپرداز به همهٔ تقاطع‌های یک محله خدمات بدهی، چطور مطمئن می‌شوی هم هیچ تقاطعی جا نمانده و هم دستگاه اضافه‌ای نصب نکرده‌ای؟

می‌توانی تقاطع‌ها را رأس و خیابان‌های بین آن‌ها را یال بگیری؛ سپس محل دستگاه‌ها را طوری انتخاب کنی که هر رأس، خودش یا یکی از همسایه‌هایش دستگاه داشته باشد. اما پیدا کردن یک انتخاب مناسب کافی نیست؛ باید نشان بدهی با تعداد کمتر نمی‌شود همه را پوشش داد.

از مسئلهٔ واقعی تا احاطه‌گری

از مسئلهٔ واقعی تا احاطه‌گری

تصور کن می‌خواهی در چند تقاطع محله خودپرداز نصب کنی؛ طوری که هرکس یا در همان تقاطع دستگاه داشته باشد، یا با رفتن به یک تقاطع مجاور به آن برسد.

برای ساختن مدل، هر تقاطع را یک رأس می‌گیریم و خیابانِ بین دو تقاطع را با یال نشان می‌دهیم. پس مجاور بودن دو رأس، همان دسترسی مستقیم بین دو تقاطع است.

حالا مجموعهٔ رأس‌های محل نصب دستگاه‌ها را DD بنامیم. این مجموعه احاطه‌گر است اگر برای هر رأس یکی از این دو حالت برقرار باشد:

  • خود رأس در DD باشد؛ یعنی همان‌جا دستگاه دارد.
  • رأس بیرون DD باشد، اما دست‌کم یک همسایه در DD داشته باشد.

برای بررسی، رأس‌های بیرون مجموعه را یکی‌یکی نگاه کن: آیا هرکدام همسایه‌ای در مجموعه دارند؟ اگر حتی یکی نداشته باشد، پوشش کامل نیست. دقت کن: رسیدن به دستگاه با عبور از دو یال کافی نیست؛ در این مدل فقط خودِ محل یا همسایهٔ مستقیم آن پوشش داده می‌شود.

کتاب درسی، صفحهٔ ۴۴

پوشش با کمترین هزینه

پوشش با کمترین هزینه

در مسئلهٔ خودپردازها، پوشش دادن همهٔ تقاطع‌ها کافی نیست؛ هزینه هم مهم است. اگر در همهٔ تقاطع‌ها دستگاه بگذاریم، حتماً یک مجموعهٔ احاطه‌گر داریم، اما ممکن است دستگاه‌های کمتری هم همان پوشش را فراهم کنند.

از میان همهٔ مجموعه‌های احاطه‌گر، هر مجموعه‌ای که کمترین تعداد عضو را داشته باشد، احاطه‌گر مینیمم نام دارد. تعداد اعضای آن را عدد احاطه‌گری می‌گوییم و با γ(G)\gamma(G) نشان می‌دهیم. به خودِ چنین مجموعه‌ای نیز «γ\gammaـمجموعه» می‌گویند.

دقت کن: مجموعهٔ احاطه‌گر، محل‌های انتخاب‌شده را مشخص می‌کند؛ اما γ(G)\gamma(G) فقط یک عدد است، نه فهرست محل‌ها. همچنین ممکن است چند انتخاب متفاوت، همگی کمترین هزینه را داشته باشند؛ پس مجموعهٔ احاطه‌گر مینیمم لزوماً یکتا نیست، ولی تعداد اعضای همهٔ این مجموعه‌ها برابر است.

پیش از ادامه، این تفاوتِ «مجموعه» و «تعداد اعضای مجموعه» را بررسی کن.

کتاب درسی، صفحهٔ ۴۴

مینیمال با مینیمم فرق دارد

مینیمال با مینیمم فرق دارد

فرض کن چند خودپرداز نصب کرده‌ای و همهٔ تقاطع‌ها پوشش دارند. اگر بتوانی یکی از دستگاه‌ها را برداری و همچنان پوشش کامل بماند، انتخابت هنوز مینیمال نیست. دستگاه‌های قابل‌حذف را یکی‌یکی کنار بگذار؛ وقتی حذف هر دستگاه باعث شود دست‌کم یک تقاطع بی‌پوشش بماند، مجموعهٔ باقی‌مانده احاطه‌گر مینیمال است.

اما دقت کن: شاید با تغییر محل دستگاه‌ها بتوانی همین محله را با دستگاه‌های کمتری پوشش بدهی! پس «هیچ عضوی قابل‌حذف نیست» با «کمترین تعداد ممکن را داریم» فرق دارد.

  • مینیمال: از همین مجموعه نمی‌توان هیچ رأسی را حذف کرد و احاطه‌گری را نگه داشت.
  • مینیمم: در میان همهٔ مجموعه‌های احاطه‌گر گراف، کمترین تعداد عضو را دارد.

هر مجموعهٔ احاطه‌گر مینیمم، مینیمال هم هست؛ چون اگر عضوی از آن قابل‌حذف بود، مجموعهٔ احاطه‌گر کوچک‌تری داشتیم و دیگر مینیمم نبود. ولی مینیمال بودن به‌تنهایی، مینیمم بودن را تضمین نمی‌کند.

کتاب درسی، صفحهٔ ۴۶

وقتی باید رو به بالا بشماریم

وقتی باید رو به بالا بشماریم

فرض کن برای جابه‌جایی یک گروه، تاکسی می‌گیریم و ظرفیت هر تاکسی 44 نفر است. اگر پس از پُر شدن چند تاکسی، هنوز کسی مانده باشد، نمی‌توانیم او را جا بگذاریم؛ یک تاکسی دیگر لازم داریم، حتی اگر همهٔ صندلی‌هایش پُر نشود!

برای بیان چنین موقعیتی از سقف استفاده می‌کنیم. سقفِ xx، با نماد ⌈x⌉\lceil x\rceil، کوچک‌ترین عدد صحیحی است که از xx کمتر نباشد. پس اگر عدد صحیح نباشد، به عدد صحیحِ بالاتر می‌رویم؛ اگر صحیح باشد، همان عدد را نگه می‌داریم.

کف، با نماد [x][x]، بزرگ‌ترین عدد صحیحِ کوچک‌تر یا مساوی xx است. تفاوت این دو را روی خط اعداد ببین: برای عددی میان دو عدد صحیح، کف به سمت عدد پایین‌تر و سقف به سمت عدد بالاتر می‌رود.

حواست باشد: سقف، «گرد کردن به نزدیک‌ترین عدد صحیح» نیست؛ حتی یک بخشِ باقی‌ماندهٔ کوچک هم ممکن است یک وسیلهٔ کامل دیگر لازم داشته باشد.

کتاب درسی، صفحهٔ ۴۸

از کران پایین تا اثبات جواب

از کران پایین تا اثبات جواب

در یک گراف با nn رأس و بیشترین درجهٔ Δ\Delta، هر رأس انتخاب‌شده، خودش و حداکثر Δ\Delta همسایه را احاطه می‌کند؛ یعنی حداکثر Δ+1\Delta+1 رأس. پس برای پوشش همهٔ رأس‌ها، دست‌کم به این تعداد رأس نیاز داریم:

γ(G)≥⌈nΔ+1⌉\gamma(G)\geq\left\lceil\frac{n}{\Delta+1}\right\rceil

این عدد یک کران پایین است، نه لزوماً جواب دقیق! چرا؟ چون پوشش رأس‌های انتخاب‌شده ممکن است هم‌پوشانی داشته باشد؛ مثل دو خودپرداز که هر دو به تعدادی از تقاطع‌های یکسان خدمات می‌دهند. بنابراین شاید تعداد لازم از این کران بیشتر باشد.

برای اثبات اینکه γ(G)=k\gamma(G)=k، دو کار لازم است:

  • نشان بدهیم کمتر از kk رأس کافی نیست؛ با کران پایین یا استدلال دربارهٔ ساختار گراف.
  • یک مجموعهٔ احاطه‌گر با دقیقاً kk عضو ارائه کنیم و پوشش همهٔ رأس‌ها را بررسی کنیم.

اولی می‌گوید γ(G)≥k\gamma(G)\geq k و دومی می‌گوید γ(G)≤k\gamma(G)\leq k. وقتی این دو به هم برسند، مقدار دقیق ثابت شده است.

کتاب درسی، صفحهٔ ۴۸

مثال حل‌شده

رأس‌های دور C7C_7 به‌ترتیب v1,v2,…,v7v_1,v_2,\ldots,v_7 هستند؛ هر رأس به رأس قبلی و بعدی وصل است و v7v_7 نیز به v1v_1 وصل می‌شود. عدد احاطه‌گری این گراف را بیاب و یک مجموعهٔ احاطه‌گر مینیمم معرفی کن.

  1. اطلاعات گراف را مشخص می‌کنیم: تعداد رأس‌ها n=7n=7 است و چون هر رأس دو همسایه دارد، ماکزیمم درجه Δ=2\Delta=2 است.

  2. هر رأس با احتساب خودش حداکثر 33 رأس را احاطه می‌کند؛ پس γ(C7)≥⌈72+1⌉=3\gamma(C_7)\geq\left\lceil\frac{7}{2+1}\right\rceil=3. بنابراین انتخاب دو رأس کافی نیست.

  3. مجموعهٔ D={v1,v4,v6}D=\{v_1,v_4,v_6\} را امتحان می‌کنیم: رأس v1v_1 رأس‌های v7,v1,v2v_7,v_1,v_2، رأس v4v_4 رأس‌های v3,v4,v5v_3,v_4,v_5 و رأس v6v_6 رأس‌های v5,v6,v7v_5,v_6,v_7 را احاطه می‌کند.

  4. تمام رأس‌ها پوشش داده شده‌اند؛ پس DD احاطه‌گر است و γ(C7)≤3\gamma(C_7)\leq 3.

  5. از کنار هم گذاشتن γ(C7)≥3\gamma(C_7)\geq 3 و γ(C7)≤3\gamma(C_7)\leq 3 نتیجه می‌گیریم γ(C7)=3\gamma(C_7)=3؛ پس مجموعهٔ پیشنهادی مینیمم است.

جواب: عدد احاطه‌گری دور برابر γ(C7)=3\gamma(C_7)=3 است و D={v1,v4,v6}D=\{v_1,v_4,v_6\} یک مجموعهٔ احاطه‌گر مینیمم آن است.

نکات مهم

  • در مدل‌سازی پوشش با گراف، مجموعهٔ انتخابی احاطه‌گر است اگر هر رأس یا در آن باشد یا با یکی از اعضای آن مجاور باشد.
  • مینیمم یعنی کم‌عضوترین مجموعهٔ احاطه‌گر در کل گراف، اما مینیمال یعنی مجموعه‌ای احاطه‌گر که هیچ عضوش را نتوان با حفظ احاطه‌گری حذف کرد.
  • کران γ(G)≥⌈nΔ+1⌉\gamma(G)\geq\left\lceil\frac{n}{\Delta+1}\right\rceil حداقلِ لازم را می‌دهد و اگر مجموعه‌ای احاطه‌گر به همان اندازه پیدا کنیم، مقدار دقیق عدد احاطه‌گری ثابت می‌شود.

تمرین تعاملی این درس (رایگان)تمرین تعاملی این درس

درس‌های فصل ۲ را تعاملی بخوان

در پنل یادگیری 1xAi هر کدام از این درس‌ها قدم به قدم پیش می‌رود: بعد از هر بخش یک سوال کوتاه، بعد مثال حل‌شده و در پایان برگهٔ خروج. جوابت ثبت می‌شود و سوال‌های هر درس در روزهای بعد برای مرور برمی‌گردند. درس‌های تعاملی رایگان‌اند؛ فقط تصحیح پاسخ کوتاه سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فصل ۲ ریاضیات گسسته دوازدهم · رایگان