۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۹ ریاضی یازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۱۰ تمرین صفحهٔ ۹ کتاب ریاضی ۲.

  • ریاضی ۲
  • فصل ۱: هندسۀ تحلیلی و جبر
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس، سؤال ۱

فاصلۀ نقطۀ P(−4,7)P(-4, 7) را از هر یک از خطوط با معادله‌های زیر به‌دست آورید:
الف) L:2x+y=5L: 2x + y = 5
ب) T:x=5T: x = 5
پ) Δ:y=∘\Delta: y = \circ

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: از رابطهٔ فاصلهٔ نقطه از خط استفاده می‌کنیم: d=∣ax∘+by∘+c∣a2+b2d=\dfrac{|ax_\circ+by_\circ+c|}{\sqrt{a^2+b^2}}. برای این کار هر خط را به شکل ax+by+c=0ax+by+c=0 می‌نویسیم و P(−4,7)P(-4,7) را در آن می‌گذاریم.

گام ۲ (الف): خط LL به شکل 2x+y−5=02x+y-5=0 است، پس:

d=∣2(−4)+7−5∣4+1=∣−6∣5=65=655d=\frac{|2(-4)+7-5|}{\sqrt{4+1}}=\frac{|-6|}{\sqrt{5}}=\frac{6}{\sqrt{5}}=\frac{6\sqrt{5}}{5}

گام ۳ (ب): خط TT به شکل x−5=0x-5=0 است، پس a=1a=1، b=0b=0 و c=−5c=-5:

d=∣−4−5∣1=9d=\frac{|-4-5|}{\sqrt{1}}=9

این نتیجه با فاصلهٔ افقی دو نقطهٔ x=−4x=-4 و x=5x=5 هم می‌خواند.

گام ۴ (پ): خط Δ\Delta (محور xxها) به شکل y=0y=0 است، پس a=0a=0 و b=1b=1 و c=0c=0:

d=∣7∣1=7d=\frac{|7|}{\sqrt{1}}=7

این همان قدرمطلق عرض نقطه است.

جواب نهایی

الف) 65=655\dfrac{6}{\sqrt{5}}=\dfrac{6\sqrt{5}}{5}
ب) 99
پ) 77

کار در کلاس، سؤال ۲

خط L:3x−4y=∘L: 3x - 4y = \circ بر دایره‌ای به مرکز W(2,−1)W(2, -1) مماس است. شعاع دایره را بیابید.
(راهنمایی: خط مماس بر دایره بر شعاع گذرنده از نقطۀ تماس عمود است).
[شکل: دایره به مرکز W(2,−1)W(2,-1) و خط مماس LL و شعاع r=?r=?]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: شعاع دایره برابر فاصلهٔ مرکز W(2,−1)W(2,-1) از خط مماس است، زیرا شعاع گذرنده از نقطهٔ تماس بر خط مماس عمود است.

گام ۲: معادلهٔ خط به صورت 3x−4y=03x-4y=0 است، پس a=3a=3، b=−4b=-4 و c=0c=0.

گام ۳: از رابطهٔ فاصلهٔ نقطه از خط استفاده می‌کنیم:

r=∣3(2)−4(−1)+0∣32+(−4)2=∣6+4∣25=105=2r=\frac{|3(2)-4(-1)+0|}{\sqrt{3^2+(-4)^2}}=\frac{|6+4|}{\sqrt{25}}=\frac{10}{5}=2

گام ۴: بررسی: فاصله مثبت است و مقدار آن 22 می‌شود، پس شعاع دایره 22 است.

جواب نهایی

شعاع دایره برابر 22 است.

تمرین ۱

وضعیت هر جفت از خطوط زیر را نسبت به هم مشخص کنید:

L:2x−y=1T:y=2x−3Δ:x+2y=∘L: 2x - y = 1 \qquad T: y = 2x - 3 \qquad \Delta: x + 2y = \circ

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: هر سه معادله را به شکل y=mx+hy=mx+h می‌نویسیم تا شیب‌ها را مقایسه کنیم.

L:2x−y=1⇒y=2x−1L: 2x-y=1 \Rightarrow y=2x-1 و شیب آن mL=2m_L=2 است.

T:y=2x−3T: y=2x-3 و شیب آن mT=2m_T=2 است.

Δ:x+2y=0⇒y=−12x\Delta: x+2y=0 \Rightarrow y=-\frac{1}{2}x و شیب آن mΔ=−12m_\Delta=-\frac{1}{2} است.

گام ۲: خطوط LL و TT: شیب‌ها برابرند (2=22=2) ولی عرض از مبدأها متفاوت‌اند (−1≠−3-1\neq -3). پس این دو خط موازی و متمایزند.

گام ۳: خطوط LL و Δ\Delta: داریم

mL×mΔ=2×(−12)=−1m_L\times m_\Delta = 2\times\left(-\frac{1}{2}\right)=-1

پس بر هم عمودند.

گام ۴: خطوط TT و Δ\Delta: داریم

mT×mΔ=2×(−12)=−1m_T\times m_\Delta = 2\times\left(-\frac{1}{2}\right)=-1

پس این دو خط هم بر هم عمودند.

جواب نهایی

LL و TT: موازی (متمایز)
LL و Δ\Delta: عمود بر هم
TT و Δ\Delta: عمود بر هم

تمرین ۲

دو نقطۀ A(14,3)A(14, 3) و B(−13,10)B(-13, 10) را در نظر بگیرید. فاصلۀ مبدأ مختصات را از وسط پاره‌خط ABAB به‌دست آورید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مختصات وسط پاره‌خط ABAB را با رابطهٔ نقطهٔ وسط پیدا می‌کنیم:

M=(14+(−13)2, 3+102)=(12, 132)M=\left(\frac{14+(-13)}{2},\ \frac{3+10}{2}\right)=\left(\frac{1}{2},\ \frac{13}{2}\right)

گام ۲: فاصلهٔ مبدأ مختصات O(0,0)O(0,0) تا MM را با رابطهٔ فاصلهٔ دو نقطه حساب می‌کنیم:

OM=(12−0)2+(132−0)2=14+1694=1704=1702OM=\sqrt{\left(\frac{1}{2}-0\right)^2+\left(\frac{13}{2}-0\right)^2}=\sqrt{\frac{1}{4}+\frac{169}{4}}=\sqrt{\frac{170}{4}}=\frac{\sqrt{170}}{2}

گام ۳: مقدار تقریبی: 170≈13.04\sqrt{170}\approx 13.04، پس OM≈6.52OM\approx 6.52.

جواب نهایی

1702≈6.52\dfrac{\sqrt{170}}{2}\approx 6.52 (وسط پاره‌خط: M(12,132)M\left(\frac{1}{2},\frac{13}{2}\right))

تمرین ۳

نشان دهید مثلث با رأس‌های A(1,2)A(1, 2)، B(2,5)B(2, 5) و C(4,1)C(4, 1) یک مثلث متساوی‌الساقین قائم‌الزاویه است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طول سه ضلع را با فرمول فاصلۀ دو نقطه حساب می‌کنیم:

AB=(2−1)2+(5−2)2=1+9=10AB=\sqrt{(2-1)^2+(5-2)^2}=\sqrt{1+9}=\sqrt{10}
AC=(4−1)2+(1−2)2=9+1=10AC=\sqrt{(4-1)^2+(1-2)^2}=\sqrt{9+1}=\sqrt{10}
BC=(4−2)2+(1−5)2=4+16=20BC=\sqrt{(4-2)^2+(1-5)^2}=\sqrt{4+16}=\sqrt{20}

گام ۲: چون AB=AC=10AB=AC=\sqrt{10} است، مثلث متساوی‌الساقین است و رأس آن AA می‌باشد.

گام ۳: برای قائم‌الزاویه بودن، عکس قضیۀ فیثاغورس را بررسی می‌کنیم:

AB2+AC2=10+10=20=BC2AB^2+AC^2=10+10=20=BC^2

پس زاویۀ AA قائمه است.

گام ۴: مثلث ABCABC هم متساوی‌الساقین است و هم قائم‌الزاویه.

جواب نهایی

چون AB=AC=10AB=AC=\sqrt{10} و AB2+AC2=20=BC2AB^2+AC^2=20=BC^2 است، مثلث متساوی‌الساقین قائم‌الزاویه است (زاویۀ قائمه در رأس AA).

تمرین ۴

دو انتهای یکی از قطرهای دایره‌ای نقاط A(2,−2)A(2, -2) و B(6,4)B(6, 4) هستند.
الف) اندازۀ شعاع و مختصات مرکز دایره را بیابید.
ب) آیا نقطۀ C(7,3)C(7, 3) بر روی محیط این دایره قرار دارد؟ چرا؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مرکز دایره وسط قطر ABAB است:

M=(2+62,−2+42)=(4,1)M=\left(\frac{2+6}{2},\frac{-2+4}{2}\right)=(4,1)

گام ۲: شعاع برابر فاصلهٔ مرکز از یکی از دو سر قطر است. فاصلهٔ MM تا AA:

r=MA=(4−2)2+(1−(−2))2=4+9=13r=MA=\sqrt{(4-2)^2+(1-(-2))^2}=\sqrt{4+9}=\sqrt{13}

(با طول قطر هم می‌توان کنترل کرد: AB=16+36=52=213AB=\sqrt{16+36}=\sqrt{52}=2\sqrt{13} و شعاع نصف آن است.)

گام ۳: برای بررسی نقطهٔ C(7,3)C(7,3)، فاصلهٔ آن را از مرکز حساب می‌کنیم:

MC=(7−4)2+(3−1)2=9+4=13MC=\sqrt{(7-4)^2+(3-1)^2}=\sqrt{9+4}=\sqrt{13}

گام ۴: چون MC=rMC=r است، نقطهٔ CC روی محیط دایره قرار دارد.

جواب نهایی

الف) مرکز (4,1)(4,1) و شعاع 13\sqrt{13}
ب) بله، چون فاصلهٔ CC از مرکز برابر 13\sqrt{13} و مساوی شعاع است.

تمرین ۵

نقاط A(2,3)A(2, 3)، B(−1,∘)B(-1, \circ) و C(1,−2)C(1, -2) سه رأس از مستطیل ABCDABCD هستند. مختصات رأس چهارم آن را بیابید. (با دانستن این مطلب که در هر مستطیل، قطرها منصف یکدیگرند، آیا می‌توانید راه‌حل کوتاه‌تری برای مسئله ارائه کنید؟)
[شکل: چهارضلعی با رئوس A(−3,−1)A(-3, -1) و B(5,3)B(5, 3) و C(−1,−1)C(-1, -1) و DD و نقطۀ تقاطع قطرها MM]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در مستطیل ABCDABCD قطرهای ACAC و BDBD یکدیگر را نصف می‌کنند، پس وسط ACAC و وسط BDBD یک نقطه‌اند (نقطهٔ MM).

گام ۲: وسط ACAC را حساب می‌کنیم:

M=(2+12,3+(−2)2)=(32,12)M=\left(\frac{2+1}{2},\frac{3+(-2)}{2}\right)=\left(\frac{3}{2},\frac{1}{2}\right)

گام ۳: نقطهٔ MM وسط BDBD هم هست. اگر D(x,y)D(x,y) باشد:

−1+x2=32⇒x=4,0+y2=12⇒y=1\frac{-1+x}{2}=\frac{3}{2}\Rightarrow x=4,\qquad \frac{0+y}{2}=\frac{1}{2}\Rightarrow y=1

گام ۴: بررسی: شیب ABAB برابر 11 و شیب BCBC برابر −1-1 است. حاصل‌ضرب شیب‌ها −1-1 است، پس AB⊥BCAB\perp BC. همچنین AB→=(−3,−3)\overrightarrow{AB}=(-3,-3) و DC→=(1−4, −2−1)=(−3,−3)\overrightarrow{DC}=(1-4,\,-2-1)=(-3,-3) برابرند، پس چهارضلعی متوازی‌الاضلاع و در نتیجه مستطیل است.

راه‌حل کوتاه‌تر: چون وسط‌های دو قطر یکی است، A+C=B+DA+C=B+D و بنابراین D=A+C−B=(2+1+1, 3−2−0)=(4,1)D=A+C-B=(2+1+1,\,3-2-0)=(4,1).

جواب نهایی

D(4, 1)D(4,\,1)

تمرین ۶

یک میلۀ پرچم بزرگ، مطابق شکل توسط کابل‌هایی به چهار نقطه در زمین محکم شده‌است؛ به طوری که فاصلۀ هر یک از چهار نقطه تا پای میله برابر است با فاصلۀ نقطۀ مقابل آن تا پای میله. مختصات نقطۀ DD را به‌دست آورید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طبق شکل، فاصلهٔ هر نقطه تا پای میله (نقطهٔ MM) با فاصلهٔ نقطهٔ مقابلش تا MM برابر است. پس MM وسط هر دو قطر ACAC و BDBD است.

گام ۲: مختصات MM را از وسط پاره‌خط ACAC با A(−3,−1)A(-3,-1) و C(−1,−1)C(-1,-1) به دست می‌آوریم:

M=(−3+(−1)2,−1+(−1)2)=(−2,−1)M=\left(\frac{-3+(-1)}{2},\frac{-1+(-1)}{2}\right)=(-2,-1)

گام ۳: MM وسط BDBD هم هست، با B(5,3)B(5,3) و D(x,y)D(x,y):

5+x2=−2⇒x=−9,3+y2=−1⇒y=−5\frac{5+x}{2}=-2\Rightarrow x=-9,\qquad \frac{3+y}{2}=-1\Rightarrow y=-5

گام ۴: بررسی: AB→=(8,4)\overrightarrow{AB}=(8,4) و DC→=(−1+9, −1+5)=(8,4)\overrightarrow{DC}=(-1+9,\,-1+5)=(8,4) است. بنابراین ABCDABCD متوازی‌الاضلاع است و جواب درست است.

جواب نهایی

D(−9,−5)D(-9,-5)

تمرین ۷

یکی از اضلاع مربعی بر خط L:y=2x−1L: y = 2x - 1 واقع است. اگر A(3,∘)A(3, \circ) یکی از رئوس این مربع باشد، مساحت آن را به دست آورید.
[شکل: دو خط موازی LL و L′L' و فاصلۀ بین آنها d=?d=?]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: نقطهٔ A(3,0)A(3,0) روی خط LL نیست، زیرا 2(3)−1=5≠02(3)-1=5\neq 0. پس AA رأسی از مربع است که روی ضلع واقع بر LL قرار ندارد. این رأس روی ضلع مقابلِ ضلعِ واقع بر LL است. این دو ضلع موازی‌اند و فاصلهٔ بینشان برابر طول ضلع مربع است.

گام ۲: پس طول ضلع مربع برابر فاصلهٔ نقطهٔ AA از خط LL است. معادلهٔ LL را به شکل کلی می‌نویسیم:

L:2x−y−1=0L: 2x-y-1=0

گام ۳: با فرمول فاصلهٔ نقطه از خط:

d=∣2(3)−1(0)−1∣22+(−1)2=55=5d=\frac{|2(3)-1(0)-1|}{\sqrt{2^2+(-1)^2}}=\frac{5}{\sqrt5}=\sqrt5

گام ۴: مساحت مربع برابر مربع طول ضلع است:

S=d2=(5)2=5S=d^2=(\sqrt5)^2=5

جواب نهایی

مساحت مربع برابر 55 (واحد مربع) است.

تمرین ۸

الف) نشان دهید دو خط با معادلات 5x−12y+8=∘5x - 12y + 8 = \circ و −10x+24y+10=∘-10x + 24y + 10 = \circ با یکدیگر موازی‌اند.
ب) فاصلۀ این دو خط را محاسبه کنید. (راهنمایی: یک نقطۀ دلخواه روی یکی از خطوط در نظر بگیرید و فاصلۀ آن را از خط دیگر به دست آورید).

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: شیب هر خط را از معادلهٔ آن به دست می‌آوریم.
خط اول: 5x−12y+8=0⇒y=512x+235x-12y+8=0 \Rightarrow y=\frac{5}{12}x+\frac{2}{3}، پس شیب آن 512\frac{5}{12} است.
خط دوم: −10x+24y+10=0⇒y=1024x−1024-10x+24y+10=0 \Rightarrow y=\frac{10}{24}x-\frac{10}{24}، پس شیب آن 512\frac{5}{12} است.

گام ۲: الف) شیب‌ها برابرند. عرض از مبدأ دو خط هم متفاوت است (23\frac{2}{3} و −512-\frac{5}{12})، پس دو خط بر هم منطبق نیستند و با هم موازی‌اند.

گام ۳: ب) روی خط دوم نقطه‌ای دلخواه انتخاب می‌کنیم. با y=0y=0 داریم −10x+10=0-10x+10=0 و در نتیجه x=1x=1، یعنی A(1,0)A(1,0).

گام ۴: فاصلهٔ A(1,0)A(1,0) از خط 5x−12y+8=05x-12y+8=0 را حساب می‌کنیم:

d=∣5(1)−12(0)+8∣52+(−12)2=13169=1313=1d=\frac{|5(1)-12(0)+8|}{\sqrt{5^2+(-12)^2}}=\frac{13}{\sqrt{169}}=\frac{13}{13}=1

جواب نهایی

الف) شیب هر دو خط 512\frac{5}{12} است و عرض از مبدأهایشان متفاوت است، پس موازی‌اند.
ب) فاصلهٔ دو خط برابر ۱ است.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۹ ریاضی یازدهم تجربی