۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۸۵ ریاضی یازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۵ تمرین صفحهٔ ۸۵ کتاب ریاضی ۲؛ ۱ بخش دیگر این صفحه هنوز جوابِ بررسی‌شده ندارد.

  • ریاضی ۲
  • فصل ۴: مثلثات
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس، سؤال ۱

به کمک نقاله سؤالات زیر را پاسخ دهید:

[شکل: نقاله و خط‌کش]

سینوس کدام دو زاویه برابر است؟ (مثلاً sin⁡10∘=sin⁡170∘\sin 10^\circ = \sin 170^\circ)

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در دایرهٔ مثلثاتی، سینوس یک زاویه همان عرض نقطهٔ انتهایی کمان است. دو زاویه‌ای که سینوس برابر دارند، نقطه‌های انتهایی هم‌عرض دارند.

گام ۲: نقطه‌های هم‌عرض روی دایره نسبت به محور عرض‌ها (خط 90∘90^\circ روی نقاله) قرینه‌اند. پس اگر یکی از زاویه‌ها α\alpha باشد، زاویهٔ دیگر 180∘−α180^\circ-\alpha است.

گام ۳: این همان رابطهٔ درس است:

sin⁡(π−α)=sin⁡α\sin(\pi-\alpha)=\sin\alpha

بنابراین سینوس دو زاویهٔ مکمل با هم برابر است، یعنی دو زاویه‌ای که مجموعشان 180∘180^\circ است.

گام ۴: روی نقاله این دو زاویه نسبت به خط 90∘90^\circ قرینه‌اند. مثال‌ها:

sin⁡10∘=sin⁡170∘,sin⁡30∘=sin⁡150∘,sin⁡45∘=sin⁡135∘,sin⁡60∘=sin⁡120∘\sin 10^\circ=\sin 170^\circ,\quad \sin 30^\circ=\sin 150^\circ,\quad \sin 45^\circ=\sin 135^\circ,\quad \sin 60^\circ=\sin 120^\circ

جواب نهایی

1) سینوس دو زاویهٔ مکمل (مجموع 180∘180^\circ یا π\pi رادیان) برابر است؛ مثلاً sin⁡30∘=sin⁡150∘\sin 30^\circ=\sin 150^\circ و sin⁡60∘=sin⁡120∘\sin 60^\circ=\sin 120^\circ.

کار در کلاس، سؤال ۲

اختلاف کدام دو زاویه π2 رادیان=90∘\frac{\pi}{2}\text{ رادیان} = 90^\circ می‌شود؟ نسبت‌های مثلثاتی یک نمونه را به دست آورید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: روی نقاله، هر دو زاویه‌ای که فاصلهٔ آن‌ها 90∘90^\circ باشد این شرط را دارند. مثلاً 30∘30^\circ و 120∘120^\circ، یا 10∘10^\circ و 100∘100^\circ، یا 45∘45^\circ و 135∘135^\circ. در حالت کلی زاویهٔ α\alpha و زاویهٔ π2+α\frac{\pi}{2}+\alpha چنین‌اند.

گام ۲: نمونه: 120∘=90∘+30∘120^\circ = 90^\circ + 30^\circ. زاویهٔ 120∘120^\circ در ربع دوم است. پس سینوس آن مثبت و کسینوس، تانژانت و کتانژانت آن منفی‌اند.

گام ۳: با رابطه‌های sin⁡(π2+α)=cos⁡α\sin(\frac{\pi}{2}+\alpha)=\cos\alpha و cos⁡(π2+α)=−sin⁡α\cos(\frac{\pi}{2}+\alpha)=-\sin\alpha داریم:

sin⁡120∘=cos⁡30∘=32,cos⁡120∘=−sin⁡30∘=−12\sin 120^\circ=\cos 30^\circ=\frac{\sqrt{3}}{2},\qquad \cos 120^\circ=-\sin 30^\circ=-\frac{1}{2}

گام ۴: با رابطه‌های tan⁡(π2+α)=−cot⁡α\tan(\frac{\pi}{2}+\alpha)=-\cot\alpha و cot⁡(π2+α)=−tan⁡α\cot(\frac{\pi}{2}+\alpha)=-\tan\alpha داریم:

tan⁡120∘=−cot⁡30∘=−3,cot⁡120∘=−tan⁡30∘=−33\tan 120^\circ=-\cot 30^\circ=-\sqrt{3},\qquad \cot 120^\circ=-\tan 30^\circ=-\frac{\sqrt{3}}{3}

پاسخ‌های دیگر (جفت زاویه‌های دیگر) هم درست‌اند.

جواب نهایی

2) هر دو زاویه‌ای مانند α\alpha و α+90∘\alpha+90^\circ (مثلاً 30∘30^\circ و 120∘120^\circ). برای 120∘120^\circ: sin⁡=32\sin=\frac{\sqrt{3}}{2}، cos⁡=−12\cos=-\frac{1}{2}، tan⁡=−3\tan=-\sqrt{3}، cot⁡=−33\cot=-\frac{\sqrt{3}}{3}

کار در کلاس، سؤال ۳

آیا دو زاویه می‌توان یافت که دارای کسینوس یکسان باشند؟ چرا؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: کسینوس هر زاویه برابر طول نقطهٔ انتهای آن زاویه روی دایرهٔ مثلثاتی است. پس دو زاویه وقتی کسینوس یکسان دارند که نقطه‌های انتهایی‌شان طول یکسان داشته باشند.

گام ۲: روی نقاله فقط زاویه‌های 0∘0^\circ تا 180∘180^\circ هست، یعنی نیم‌دایرهٔ بالایی. روی این نیم‌دایره، دو نقطهٔ متمایز هرگز طول یکسان ندارند. نقطه‌های هم‌طول نسبت به محور طول‌ها قرینه‌اند و یکی از آنها در نیم‌دایرهٔ پایینی قرار می‌گیرد. پس با زاویه‌های نقاله، دو زاویهٔ متفاوت با کسینوس برابر پیدا نمی‌شود.

گام ۳: از راه دیگر هم می‌توان دید: cos⁡(π−α)=−cos⁡α\cos(\pi-\alpha)=-\cos\alpha. این دو مقدار فقط وقتی برابرند که cos⁡α=0\cos\alpha=0 باشد، یعنی α=90∘\alpha=90^\circ. اما مکمل 90∘90^\circ خودش است، پس دو زاویهٔ متفاوت به‌دست نمی‌آید.

گام ۴: اگر زاویه‌ها محدود به نقاله نباشند، پیدا می‌شوند. مثلاً زاویه‌های 60∘60^\circ و 300∘300^\circ (یا 60∘60^\circ و −60∘-60^\circ) نقطه‌های انتهایی قرینهٔ هم نسبت به محور طول‌ها دارند و

cos⁡60∘=cos⁡300∘=12\cos 60^\circ=\cos 300^\circ=\frac12

همچنین دو زاویهٔ هم‌انتها، مثل 45∘45^\circ و 405∘405^\circ، کسینوس برابر دارند.

جواب نهایی

3) روی نقاله (0∘0^\circ تا 180∘180^\circ) خیر، چون نقطه‌های هم‌طول روی نیم‌دایرهٔ بالا یکی هستند؛ ولی در حالت کلی بله، مثلاً cos⁡60∘=cos⁡300∘=12\cos 60^\circ=\cos 300^\circ=\frac12.

کار در کلاس، سؤال ۴

نسبت‌های مثلثاتی زاویهٔ 180∘180^\circ را از روی مکمل آن بیابید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مکمل زاویهٔ 180∘180^\circ برابر 180∘−180∘=0∘180^\circ-180^\circ=0^\circ است؛ پس 180∘=π−0180^\circ=\pi-0 و از رابطه‌های زاویه‌های مکمل استفاده می‌کنیم.

گام ۲: سینوس و کسینوس:

sin⁡180∘=sin⁡(π−0)=sin⁡0∘=0\sin 180^\circ=\sin(\pi-0)=\sin 0^\circ=0
cos⁡180∘=cos⁡(π−0)=−cos⁡0∘=−1\cos 180^\circ=\cos(\pi-0)=-\cos 0^\circ=-1

گام ۳: تانژانت:

tan⁡180∘=tan⁡(π−0)=−tan⁡0∘=0\tan 180^\circ=\tan(\pi-0)=-\tan 0^\circ=0

گام ۴: کتانژانت:

cot⁡180∘=−cot⁡0∘\cot 180^\circ=-\cot 0^\circ

چون cot⁡0∘=cos⁡0∘sin⁡0∘=10\cot 0^\circ=\frac{\cos 0^\circ}{\sin 0^\circ}=\frac{1}{0} تعریف نشده است، cot⁡180∘\cot 180^\circ هم تعریف نشده است.

جواب نهایی

4) sin⁡180∘=0\sin 180^\circ=0، cos⁡180∘=−1\cos 180^\circ=-1، tan⁡180∘=0\tan 180^\circ=0، و cot⁡180∘\cot 180^\circ تعریف نشده است.

کار در کلاس، سؤال ۵

نسبت‌های مثلثاتی زاویهٔ 135∘135^\circ را از روی مکمل آن بیابید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مکمل زاویه 135∘135^\circ برابر است با 180∘−135∘=45∘180^\circ-135^\circ=45^\circ؛ پس 135∘=180∘−45∘135^\circ=180^\circ-45^\circ.

گام ۲: سینوس: زاویه‌های مکمل سینوس برابر دارند:

sin⁡135∘=sin⁡(180∘−45∘)=sin⁡45∘=22\sin 135^\circ=\sin(180^\circ-45^\circ)=\sin 45^\circ=\frac{\sqrt{2}}{2}

گام ۳: کسینوس: زاویه‌های مکمل کسینوس قرینه دارند:

cos⁡135∘=cos⁡(180∘−45∘)=−cos⁡45∘=−22\cos 135^\circ=\cos(180^\circ-45^\circ)=-\cos 45^\circ=-\frac{\sqrt{2}}{2}

گام ۴: تانژانت و کتانژانت (قرینهٔ مقدار زاویهٔ مکمل):

tan⁡135∘=−tan⁡45∘=−1\tan 135^\circ=-\tan 45^\circ=-1
cot⁡135∘=−cot⁡45∘=−1\cot 135^\circ=-\cot 45^\circ=-1

جواب نهایی

sin⁡135∘=22\sin 135^\circ=\frac{\sqrt{2}}{2}، cos⁡135∘=−22\cos 135^\circ=-\frac{\sqrt{2}}{2}، tan⁡135∘=−1\tan 135^\circ=-1، cot⁡135∘=−1\cot 135^\circ=-1

فعالیت

یادآوری می‌کنیم برای رسم زاویه در دایرهٔ مثلثاتی نقطهٔ AA در شکل مقابل مبدأ حرکت است. برخی از زوایا از یک دور کامل دایرهٔ مثلثاتی یعنی 360∘360^\circ بزرگ‌ترند مانند زاویهٔ 405∘405^\circ. برای رسم چنین زاویه‌ای ابتدا در جهت مثلثاتی یک دور کامل را طی می‌کنیم؛ سپس ادامهٔ زاویه را که به اندازهٔ 45∘45^\circ است رسم می‌کنیم. در این حالت دو زاویهٔ 405∘405^\circ و 45∘45^\circ را هم انتها می‌نامیم.
دو زاویهٔ α\alpha و β\beta را هم انتها گوییم؛ هرگاه اضلاع انتهایی آنها بر هم منطبق شود (شکل مقابل).
اگر دو زاویه هم انتها باشند، اختلاف آنها مضرب زوجی از π\pi رادیان یا 180∘180^\circ است. مثلاً

جواب این بخش هنوز بررسی نشده و این‌جا نیامده است. «حل با عکس» آن را گام‌به‌گام حل می‌کند.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۸۵ ریاضی یازدهم تجربی