فعالیت
تابع با ضابطهٔ را در نظر میگیریم.
الف) به کمک نمودار توضیح دهید که چرا یک به یک است.
[شکل: نمودار تابع خطی در دستگاه مختصات]
ب) نمودار زیر را توضیح دهید :
و
به عبارت دیگر و
```
+-------------+ +-------------+
| -- (۲×۳)+۱ -> | ||
| f(۳) = ۷ | ||
| ۳ = f^-1(۷) | <-- ۷-۱/۲ --- |
+-------------+ f^-1 +-------------+
```
جواب گامبهگام
الف)
گام ۱: نمودار خطی با شیب است که از نقاط و میگذرد. این خط افقی نیست و در هر نقطه از دامنه، مقدار آن بهطور یکنواخت زیاد میشود.
گام ۲: هر خط موازی محور (یعنی ) این خط شیبدار را حداکثر در یک نقطه قطع میکند. جواب فقط است. طبق فعالیت قبل، وقتی هر خط موازی محور نمودار را حداکثر در یک نقطه قطع کند، تابع یکبهیک است. پس یکبهیک است.
ب)
گام ۳: عدد را به میبرد. پس . در نمودار، پیکان بالایی (از چپ به راست) همین کار را انجام میدهد: ضرب در و سپس جمع با .
گام ۴: عملها را برعکس و به ترتیب معکوس انجام میدهد. از ابتدا کم میکنیم و سپس بر تقسیم میکنیم (پیکان پایینی):
پس .
گام ۵: چون یکبهیک است، هر در برد دقیقاً یک دارد. بنابراین اگر باشد، است. جای مؤلفههای زوج مرتب عوض میشود.
جواب نهایی
الف) نمودار خطی شیبدار است و هر خط موازی محور آن را حداکثر در یک نقطه قطع میکند، پس یکبهیک است.
ب) و ؛ عملهای را برعکس انجام میدهد و جای مؤلفههای زوج مرتب عوض میشود.