تمرین
۱ نمودار تابع با ضابطهٔ و با دامنهٔ را رسم کنید.
۲ دامنهٔ تابع گویای با ضابطهٔ را بهدست آورید.
۳ در هر مورد آیا دو تابع داده شده با هم برابرند؟
الف) ،
ب) ،
۴ تابعی گویا بنویسید که دامنهاش برابر شود. پاسخ خود را با جواب دوستانتان مقایسه کنید.
۵ ابتدا دامنهٔ تابع با ضابطهٔ را بهدست آورده، سپس نمودار آن را رسم کنید.
۶ دامنهٔ توابع مقابل را بهدست آورید:
الف)
ب)
پ)
۷ حاصل عبارتهای مقابل را حساب کنید.
۸ تابع پلهای روبهرو را رسم کنید.
۹ تابع با ضابطهٔ و دامنهٔ را رسم کنید.
جواب گامبهگام
گام ۱: (۱) برای چند نقطه میگیریم: ، ، و ، ، . نمودار دو شاخهٔ هذلولی است، یکی در ناحیهٔ اول و یکی در ناحیهٔ سوم. دو نقطهٔ ابتدا و انتها یعنی توپرند و در نمودار قطع میشود.
(۲) مخرج نباید صفر شود: ، پس .
گام ۲: (۳-الف) دامنهٔ برابر است. برای داریم و برای داریم . دامنهٔ هم است و ضابطهها یکسانند، پس .
(۳-ب) دامنهٔ برابر است، ولی دامنهٔ برابر است. دامنهها متفاوتند، پس . (هرچند به ازای .)
(۴) یک نمونه: ، چون فقط مخرج را صفر میکند. پاسخهای دیگر هم ممکن است، مثل .
گام ۳: (۵) باید باشد، پس . نمودار همان نمودار است که ۴ واحد به راست و ۳ واحد به پایین رفته است. نقاط: ، ، ، . نمودار از نقطهٔ شروع میشود و بهصورت نیمشاخهٔ سهمی خوابیده بالا میرود.
گام ۴: (۶-الف) ، یعنی .
(۶-ب) ، یعنی .
(۶-پ) است وقتی یا ، یعنی .
گام ۵: (۷) عددها را با ممیز مینویسیم: و و . جزء صحیح، بزرگترین عدد صحیح کوچکتر یا مساوی عدد است:
و و .
گام ۶: (۸) دامنه است و بین ۵ و ۶ نمودار نداریم. پارهخط از (نقطهٔ توپر) تا (نقطهٔ توخالی). پارهخط از تا با دو سر توپر. پارهخط از (توخالی) تا (توپر).
(۹) مقدار روی هر بازه ثابت است: روی برابر ، روی برابر ، روی برابر ، روی برابر ، روی برابر و روی برابر . هر پارهخط افقی در سر چپ توپر و در سر راست توخالی است.
جواب نهایی
1) نمودار دو شاخهٔ هذلولی (ناحیهٔ اول و سوم) با نقاط ، و بدون نقطه در
2)
3) الف) برابرند؛ ب) برابر نیستند (دامنهها متفاوتاند)
4) مثلاً
5) ؛ نمودار از شروع میشود و از ، ، میگذرد
6) الف) ؛ ب) ؛ پ)
7) ، ،
8) سه پارهخط افقی: روی ، روی ، روی
9) پلههایی با مقدارهای روی بازههای