فعالیت
در دایرههای زیر به شعاع یک مثلث متساویالاضلاع و یک مربع به گونهای رسم شدهاند که رأسهای آنها روی دایره واقعاند. چنین چندضلعیهایی را محاطی مینامیم. واضح است که مساحت مثلث متساویالاضلاع و مساحت مربع از مساحت دایره کمتر است.
[شکل: مثلث متساویالاضلاع و مربع محاط در دایره]
حدس میزنید مساحت کدامیک به مساحت دایره نزدیکتر است؟ هرچه تعداد اضلاع چندضلعیهای منتظم محاطی بیشتر شوند، چه اتفاقی میافتد؟
در جدول زیر مساحت تعدادی از ضلعیهای منتظم محاطی به شعاع (با دقت یک رقم اعشار) داده شده است.
برای نزدیکتر شدن مساحت چندضلعیهای منتظم محاطی به مساحت دایره چه میتوان کرد؟ آیا به هر میزان که بخواهیم میتوانیم مساحت چندضلعیهای منتظم را به مساحت دایره نزدیک کنیم؟
| چندضلعی منتظم محاطی | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ... | ۱۲ | زیاد شدن تعداد اضلاع |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| مساحت تقریبی | ... | نزدیکتر شدن مساحت چندضلعیها به مساحت ......... |
[شکل: دنباله چندضلعیهای منتظم محاط در دایره تا ۱۲ ضلعی منتظم]
جواب گامبهگام
گام ۱: مساحت مثلث متساویالاضلاع محاطی تقریباً و مساحت مربع محاطی است. مساحت دایره است. چون از به نزدیکتر است، مساحت مربع به مساحت دایره نزدیکتر است.
گام ۲: با نگاه به جدول، با بیشتر شدن تعداد اضلاع، مساحت چندضلعی از به ، ، ، و در ۱۲ضلعی به میرسد؛ یعنی مساحت چندضلعیها بیشتر میشود و به مساحت دایره نزدیکتر میشود.
گام ۳: برای نزدیکتر شدن مساحت چندضلعی منتظم محاطی به مساحت دایره، باید تعداد اضلاع چندضلعی را بیشتر کنیم.
گام ۴: بله، به هر میزان که بخواهیم میتوانیم مساحت چندضلعی را به مساحت دایره نزدیک کنیم، به شرط آنکه تعداد اضلاع را به اندازه کافی بزرگ بگیریم.
گام ۵: جای خالی جدول: با زیاد شدن تعداد اضلاع، مساحت چندضلعیها به مساحت دایره نزدیکتر میشود.
جواب نهایی
1) مساحت مربع به مساحت دایره نزدیکتر است؛ با افزایش تعداد اضلاع، مساحت چندضلعی بیشتر شده و به مساحت دایره نزدیک میشود.
2) باید تعداد اضلاع را بیشتر کرد؛ بله، با بزرگ کردن کافی تعداد اضلاع میتوان به هر اندازه دلخواه به مساحت دایره نزدیک شد.
3) جای خالی جدول: دایره ()