۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۱۱ ریاضی یازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۴ تمرین صفحهٔ ۱۱۱ کتاب ریاضی ۲.

  • ریاضی ۲
  • فصل ۵: توابع نمایی و لگاریتمی
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت، سؤال ۱

اگر aa عدد حقیقی مثبت (a≠1a \neq 1) باشد، همواره داریم:

log⁡a1=0وlog⁡aa=1وlog⁡a(1a)=−1\log_a 1 = 0 \quad \text{و} \quad \log_a a = 1 \quad \text{و} \quad \log_a (\frac{1}{a}) = -1

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طبق تعریف لگاریتم داریم: ay=x⇔y=log⁡axa^y = x \Leftrightarrow y = \log_a x. هر سه تساوی را با همین تعریف بررسی می‌کنیم (a>0a>0 و a≠1a\neq 1).

گام ۲: برای log⁡a1\log_a 1: چون a0=1a^0 = 1 است، طبق تعریف

log⁡a1=0\log_a 1 = 0

گام ۳: برای log⁡aa\log_a a: چون a1=aa^1 = a است، طبق تعریف

log⁡aa=1\log_a a = 1

گام ۴: برای log⁡a1a\log_a \frac{1}{a}: چون a−1=1aa^{-1} = \frac{1}{a} است، طبق تعریف

log⁡a1a=−1\log_a \frac{1}{a} = -1

گام ۵: نمونه عددی: log⁡21=0\log_2 1 = 0 و log⁡22=1\log_2 2 = 1 و log⁡212=−1\log_2 \frac{1}{2} = -1 که با جدول ابتدای صفحه هم‌خوان است.

جواب نهایی

1) log⁡a1=0\log_a 1 = 0 چون a0=1a^0=1؛ log⁡aa=1\log_a a = 1 چون a1=aa^1=a؛ log⁡a1a=−1\log_a \frac{1}{a} = -1 چون a−1=1aa^{-1}=\frac{1}{a}

فعالیت، سؤال ۲

برای اعداد حقیقی و مثبت aa و bb و cc (c≠1c \neq 1) داریم:

log⁡cab=log⁡ca+log⁡cb\log_c ab = \log_c a + \log_c b

اثبات: فرض کنیم log⁡ca=m\log_c a = m و log⁡cb=n\log_c b = n، پس طبق تعریف a=……a = \dots\dots و b=……b = \dots\dots، از این‌رو …⋯=cm⋅cn=ab\dots\dots = c^m \cdot c^n = ab بنابراین طبق تعریف لگاریتم داریم: log⁡cab=……\log_c ab = \dots\dots و در نتیجه:

log⁡cab=log⁡ca+log⁡cb\log_c ab = \log_c a + \log_c b

مثال: فرض کنید log⁡2≃0/3\log 2 \simeq 0/3 و log⁡3≃0/48\log 3 \simeq 0/48، مقدار log⁡6\log 6 را حساب کنید.

log⁡6=log⁡(3×2)=log⁡3+log⁡2≃0/48+0/3=0/78\log 6 = \log (3 \times 2) = \log 3 + \log 2 \simeq 0/48 + 0/3 = 0/78

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طبق فرض log⁡ca=m\log_c a = m و log⁡cb=n\log_c b = n است. طبق تعریف لگاریتم (log⁡ca=m⇔cm=a\log_c a = m \Leftrightarrow c^m = a) داریم: a=cma = c^m و b=cnb = c^n.

گام ۲: حاصل‌ضرب را حساب می‌کنیم. طبق خاصیت توان‌ها:

cm+n=cm⋅cn=abc^{m+n} = c^m \cdot c^n = ab

گام ۳: چون cm+n=abc^{m+n} = ab، طبق تعریف لگاریتم داریم log⁡cab=m+n\log_c ab = m+n.

گام ۴: با جایگذاری m=log⁡cam=\log_c a و n=log⁡cbn=\log_c b نتیجه می‌شود:

log⁡cab=log⁡ca+log⁡cb\log_c ab = \log_c a + \log_c b

گام ۵: مثال: log⁡6=log⁡(3×2)=log⁡3+log⁡2≃0/48+0/3=0/78\log 6 = \log(3\times 2) = \log 3 + \log 2 \simeq 0/48 + 0/3 = 0/78 (درستی محاسبه کتاب تأیید شد).

جواب نهایی

جاهای خالی: a=cma = c^m ، b=cnb = c^n ، cm+nc^{m+n} ، log⁡cab=m+n\log_c ab = m+n
مقدار مثال: log⁡6≃0/78\log 6 \simeq 0/78

فعالیت، سؤال ۳

اگر aa و bb اعدادی حقیقی و مثبت و a≠1a \neq 1 و nn یک عدد طبیعی باشد، داریم:

log⁡abn=nlog⁡ab\log_a b^n = n \log_a b

اثبات:

log⁡abn=log⁡ab…b⏞n بار=log⁡ab+⋯+log⁡ab⏟n بار=nlog⁡ab\log_a b^n = \log_a \overbrace{b \dots b}^{n\text{ بار}} = \underbrace{\log_a b + \dots + \log_a b}_{n\text{ بار}} = n \log_a b

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: این بند جای خالی ندارد و می‌خواهد درستی رابطهٔ log⁡abn=nlog⁡ab\log_a b^n = n\log_a b را برای عدد طبیعی nn بررسی کنیم. شرط‌ها این‌اند: a,b>0a,b>0، a≠1a\neq1 و n∈Nn\in\mathbb{N}.

گام ۲: توان nn یعنی ضرب nn بار عدد bb در خودش:

bn=b⋅b⋯b⏟n بارb^n=\underbrace{b\cdot b\cdots b}_{n\text{ بار}}

پس

log⁡abn=log⁡a(b⋅b⋯b⏟n بار)\log_a b^n=\log_a(\underbrace{b\cdot b\cdots b}_{n\text{ بار}})

گام ۳: طبق ویژگی ۲، لگاریتمِ حاصل‌ضرب برابر مجموع لگاریتم‌هاست، یعنی log⁡a(xy)=log⁡ax+log⁡ay\log_a(xy)=\log_a x+\log_a y. این ویژگی را برای nn عامل به کار می‌بریم:

log⁡a(b⋯b)=log⁡ab+⋯+log⁡ab⏟n بار\log_a(b\cdots b)=\underbrace{\log_a b+\cdots+\log_a b}_{n\text{ بار}}

گام ۴: مجموع nn جملهٔ مساوی برابر nn برابر آن جمله است:

log⁡ab+⋯+log⁡ab⏟n بار=nlog⁡ab\underbrace{\log_a b+\cdots+\log_a b}_{n\text{ بار}}=n\log_a b

بنابراین log⁡abn=nlog⁡ab\log_a b^n=n\log_a b.

گام ۵: بررسی با یک مثال: log⁡282=log⁡264=6\log_2 8^2=\log_2 64=6 و 2log⁡28=2×3=62\log_2 8=2\times3=6. دو طرف برابرند.

جواب نهایی

3) log⁡abn=nlog⁡ab\log_a b^n = n\log_a b؛ چون bnb^n حاصل‌ضرب nn عامل bb است و لگاریتمِ حاصل‌ضرب برابر مجموع لگاریتم‌هاست، پس nn بار log⁡ab\log_a b با هم جمع می‌شود.

فعالیت، سؤال ۴

برای اعداد حقیقی و مثبت aa و bb و cc (c≠1c \neq 1) داریم:

log⁡c(ab)=log⁡ca−log⁡cb\log_c (\frac{a}{b}) = \log_c a - \log_c b

اثبات: فرض می‌کنیم d=abd = \frac{a}{b}. بنابراین:

a=bd→log⁡ca=log⁡cb+log⁡cd→log⁡cd=log⁡ca−………a = bd \rightarrow \log_c a = \log_c b + \log_c d \rightarrow \log_c d = \log_c a - \dots\dots\dots
log⁡cab=………⋯−log⁡cb\log_c \frac{a}{b} = \dots\dots\dots\dots - \log_c b

مثال: اگر log⁡2≃0/3\log 2 \simeq 0/3، مقدار log⁡5\log 5 را محاسبه کنید.

log⁡5=log⁡102=log⁡10−log⁡2=1−log⁡2≃1−0/3=0/7\log 5 = \log \frac{10}{2} = \log 10 - \log 2 = 1 - \log 2 \simeq 1 - 0/3 = 0/7

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طبق صورت مسئله فرض می‌کنیم d=abd = \frac{a}{b}. با ضرب دو طرف در bb داریم a=bda = bd.

گام ۲: از دو طرف تساوی a=bda = bd لگاریتم در مبنای cc می‌گیریم و از ویژگی لگاریتم حاصل‌ضرب استفاده می‌کنیم:

log⁡ca=log⁡c(bd)=log⁡cb+log⁡cd\log_c a = \log_c (bd) = \log_c b + \log_c d

گام ۳: log⁡cb\log_c b را به طرف دیگر می‌بریم:

log⁡cd=log⁡ca−log⁡cb\log_c d = \log_c a - \log_c b

پس جای خالی اول، log⁡cb\log_c b است.

گام ۴: چون d=abd = \frac{a}{b}، پس log⁡cd=log⁡cab\log_c d = \log_c \frac{a}{b} و در نتیجه:

log⁡cab=log⁡ca−log⁡cb\log_c \frac{a}{b} = \log_c a - \log_c b

پس جای خالی دوم، log⁡ca\log_c a است.

گام ۵: مثال: log⁡5=log⁡102=log⁡10−log⁡2=1−log⁡2≃1−0/3=0/7\log 5 = \log \frac{10}{2} = \log 10 - \log 2 = 1 - \log 2 \simeq 1 - 0/3 = 0/7 که با فرمول اثبات‌شده سازگار است.

جواب نهایی

جای خالی اول: log⁡cb\log_c b ؛ جای خالی دوم: log⁡ca\log_c a ؛ و نتیجه: log⁡cab=log⁡ca−log⁡cb\log_c \frac{a}{b} = \log_c a - \log_c b

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۱۱ ریاضی یازدهم تجربی