۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۰۹ ریاضی یازدهم تجربی

جواب گام‌به‌گام ۵ تمرین صفحهٔ ۱۰۹ کتاب ریاضی ۲؛ ۱ بخش دیگر این صفحه هنوز جوابِ بررسی‌شده ندارد.

  • ریاضی ۲
  • فصل ۵: توابع نمایی و لگاریتمی
  • پایهٔ یازدهم
  • به‌روزرسانی: ۱۸ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت، سؤال ۱

با توجه به مطالبی که تا به‌حال خوانده‌اید، جملات زیر را تکمیل کنید.

دامنۀ تابع با ضابطۀ y=log⁡axy = \log_a x (a>1a > 1)، مجموعۀ اعداد حقیقی مثبت و برد آن ………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: تابع لگاریتمی y=log⁡axy=\log_a x با a>1a>1 وارون تابع نمایی y=axy=a^x است. برد تابع نمایی (که همهٔ اعداد حقیقی مثبت است) دامنهٔ تابع لگاریتمی می‌شود، و دامنهٔ تابع نمایی (که همهٔ اعداد حقیقی است) برد تابع لگاریتمی می‌شود.

گام ۲: این موضوع با نمودار هم سازگار است: وقتی xx به سمت صفر از راست میل می‌کند، yy به سمت −∞-\infty می‌رود و وقتی xx بزرگ می‌شود، yy به سمت +∞+\infty می‌رود و همهٔ مقادیر حقیقی را می‌گیرد.

گام ۳: برای نمونه log⁡218=−3\log_2 \frac{1}{8}=-3 و log⁡28=3\log_2 8=3 و log⁡21=0\log_2 1 = 0؛ پس مقادیر منفی، صفر و مثبت همگی در برد قرار دارند.

جواب نهایی

1) برد تابع، مجموعهٔ همهٔ اعداد حقیقی (R\mathbb{R}) است.

فعالیت، سؤال ۲

دامنۀ تابع با ضابطۀ y=log⁡axy = \log_a x (0<a<10 < a < 1)، بازه ………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots و برد آن ………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: تابع y=log⁡axy=\log_a x با 0<a<10<a<1 را در نظر می‌گیریم. لگاریتم فقط برای اعداد مثبت تعریف می‌شود، چون aya^y همواره مثبت است. پس دامنهٔ تابع، همهٔ اعداد حقیقی مثبت یعنی بازهٔ (0,+∞)(0,+\infty) است.

گام ۲: تابع لگاریتمی وارون تابع نمایی y=axy=a^x است. برد تابع نمایی (0,+∞)(0,+\infty) و دامنهٔ آن R\mathbb{R} است، پس برد تابع لگاریتمی برابر دامنهٔ تابع نمایی یعنی R\mathbb{R} است.

گام ۳: بررسی با مثال: برای a=12a=\frac{1}{2} داریم log⁡1214=2\log_{\frac12}\frac14=2 و log⁡124=−2\log_{\frac12}4=-2. پس مقدارهای مثبت و منفی هر دو را می‌گیرد و برد همهٔ اعداد حقیقی است.

جواب نهایی

دامنه: بازهٔ (0,+∞)(0,+\infty)؛ برد: مجموعهٔ اعداد حقیقی R\mathbb{R}

فعالیت، سؤال ۳

نمودار توابع فوق، محور xxها را در نقطۀ ………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots قطع می‌کند و محور yyها را قطع نمی‌کند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در تابع y=log⁡axy=\log_a x برای یافتن محل برخورد با محور xxها، قرار می‌دهیم y=0y=0، یعنی log⁡ax=0\log_a x = 0.

گام ۲: طبق مطلب کتاب، a0=1a^0 = 1 و در نتیجه log⁡a1=0\log_a 1 = 0. پس x=1x = 1 است و نمودار محور xxها را در نقطهٔ (1,0)(1, 0) قطع می‌کند.

گام ۳: برای برخورد با محور yyها باید x=0x=0 باشد، ولی 00 در دامنهٔ تابع (اعداد حقیقی مثبت) نیست؛ پس نمودار محور yyها را قطع نمی‌کند. این برای هر دو حالت a>1a>1 و 0<a<10<a<1 برقرار است.

جواب نهایی

3) نقطهٔ (1,0)(1, 0)

فعالیت، سؤال ۴

این دو تابع، یک‌به‌یک ………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots زیرا خطوط موازی محور xxها، نمودار آنها را حداکثر در ………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots نقطه قطع می‌کند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: توابع y=log⁡axy=\log_a x با a>1a>1 و 0<a<10<a<1 هر دو را در نظر می‌گیریم. اولی صعودی اکید و دومی نزولی اکید است.

گام ۲: هر تابع اکیداً یکنوا (صعودی یا نزولی) یک‌به‌یک است؛ یعنی مقدار yy تکراری ندارد. به بیان دیگر اگر log⁡ax1=log⁡ax2\log_a x_1=\log_a x_2 باشد، آنگاه x1=x2x_1=x_2.

گام ۳: از نظر هندسی، هر خط موازی محور xxها به معادلهٔ y=ky=k نمودار را فقط در یک نقطه قطع می‌کند (برای هر kk حقیقی، معادلهٔ log⁡ax=k\log_a x=k دقیقاً یک جواب x=akx=a^k دارد). پس این خطوط نمودار را حداکثر در یک نقطه قطع می‌کنند و تابع یک‌به‌یک است.

جواب نهایی

4) یک‌به‌یک «هستند» (می‌باشند)، زیرا خطوط موازی محور xxها نمودار آنها را حداکثر در «یک» نقطه قطع می‌کنند.

فعالیت، سؤال ۵

وارون تابع نمایی، تابع ………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots است و وارون تابع لگاریتمی، تابع ………………\dots\dots\dots\dots\dots\dots است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در درس دیدیم که تابع نمایی f(x)=axf(x)=a^x و تابع لگاریتمی g(x)=log⁡axg(x)=\log_a x (با همان پایهٔ aa) وارون یکدیگرند؛ زیرا y=ax  ⟺  x=log⁡ayy=a^x \iff x=\log_a y.

گام ۲: پس وارون تابع نمایی y=axy=a^x، تابع لگاریتمی y=log⁡axy=\log_a x است.

گام ۳: برعکس، وارون تابع لگاریتمی y=log⁡axy=\log_a x نیز تابع نمایی y=axy=a^x است. (نمودار این دو نسبت به خط y=xy=x قرینهٔ یکدیگرند؛ مثلاً 2x2^x و log⁡2x\log_2 x در شکل ۱ــ۲.)

جواب نهایی

وارون تابع نمایی، تابع لگاریتمی (y=log⁡axy=\log_a x) است و وارون تابع لگاریتمی، تابع نمایی (y=axy=a^x) است.

فعالیت

نمودار تابع با ضابطۀ f(x)=2xf(x) = 2^x و f−1(x)=log⁡2xf^{-1}(x) = \log_2 x را در نظر بگیرید.

جواب این بخش هنوز بررسی نشده و این‌جا نیامده است. «حل با عکس» آن را گام‌به‌گام حل می‌کند.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۰۹ ریاضی یازدهم تجربی