فعالیت
برای درمان شخصی که مبتلا به نوعی گلودرد عفونی است، پزشک معالج قرصهای آنتیبیوتیک حامل ۸۰ میلیگرم آنتیبیوتیک تجویز کرد. با توجه به اینکه نیمعمر این آنتیبیوتیک هشت ساعت است، شخص بیمار باید در پایان هر هشت ساعت پس از خوردن قرص پیشین، این قرصها را مصرف کند.
الف) با کامل کردن جدول زیر، میزان آنتیبیوتیک موجود در بدن شخص بیمار را پس از سه و شش بار مصرف قرص مشخص کنید.
ب) با یک «رابطهٔ بازگشتی» میزان آنتیبیوتیک در بدن شخص بیمار را پس از بار مصرف قرص مشخص کنید.
ج) آیا میتوانید میان تعداد قرص مصرفی و میزان آنتیبیوتیک موجود در بدن شخص بیمار رابطهای مشخص کنید؟ (ضابطهٔ تابعی دنباله)
د) با جایگذاری مقادیر تا در رابطهٔ بهدست آمده در قسمت ج، صحت اعداد بهدست آمده در جدول الف را بررسی کنید.
جواب گامبهگام
گام ۱ (الف): در پایان هر ۸ ساعت نصف دارو باقی میماند و یک قرص ۸۰ میلیگرمی جدید مصرف میشود. پس است. محاسبه میکنیم:
| تاریخ | زمان | (mg) | |
|---|---|---|---|
| ۳ | ۱۵ بهمن | ۴:۰۰ بعد از ظهر | ۱۴۰ |
| ۴ | ۱۶ بهمن | ۰۰:۰۰ بامداد | ۱۵۰ |
| ۵ | ۱۶ بهمن | ۸:۰۰ صبح | ۱۵۵ |
| ۶ | ۱۶ بهمن | ۴:۰۰ بعد از ظهر | ۱۵۷٫۵ |
گام ۲ (ب): رابطهٔ بازگشتی با توجه به جدول:
گام ۳ (ج): با از الگوی دادهشده داریم:
این مجموع جملهٔ یک دنبالهٔ هندسی با جملهٔ اول ۱ و قدرنسبت است. بنابراین:
گام ۴ (د): مقادیر تا را جایگذاری میکنیم:
این اعداد با جدول بخش (الف) برابرند و صحت جدول تأیید میشود.
جواب نهایی
الف) ، ، ، میلیگرم (قرص ششم: ۱۶ بهمن، ۴:۰۰ بعد از ظهر)
ب) با
ج)
د) جایگذاری تا مقادیر ۸۰، ۱۲۰، ۱۴۰، ۱۵۰، ۱۵۵، ۱۵۷٫۵ را میدهد که با جدول برابر است.