۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۷۱ ریاضی و آمار دوازدهم

جواب گام‌به‌گام ۸ تمرین صفحهٔ ۷۱ کتاب ریاضی و آمار ۳.

  • ریاضی و آمار ۳
  • فصل ۲: الگوهای خطی
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

تمرین ۱

با نوشتن جملات رابطه‌های بازگشتی، مشخص کنید کدام یک دنبالهٔ حسابی است.

الف) an+1=1ana_{n+1} = \frac{1}{a_n} a1=2a_1 = 2

ب) an+1=an+5a_{n+1} = a_n + 5 a1=−1a_1 = -1

ج) an+1=5an+1a_{n+1} = 5a_n + 1 a1=−1a_1 = -1

د) an+1−an=na_{n+1} - a_n = n

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: دنباله وقتی حسابی است که اختلاف هر دو جملهٔ متوالی عددی ثابت باشد. پس چند جملهٔ اول هر دنباله را می‌نویسیم و اختلاف‌ها را بررسی می‌کنیم.

گام ۲: الف) a1=2a_1=2 و a2=12a_2=\frac{1}{2} و a3=112=2a_3=\frac{1}{\frac12}=2 و a4=12a_4=\frac12 است، یعنی دنباله به صورت 2,12,2,12,…2,\frac12,2,\frac12,\dots است.
a2−a1=−32a_2-a_1=-\frac32 ولی a3−a2=32a_3-a_2=\frac32. اختلاف‌ها برابر نیستند، پس دنباله حسابی نیست.

گام ۳: ب) a1=−1a_1=-1 و a2=−1+5=4a_2=-1+5=4 و a3=9a_3=9 و a4=14a_4=14 است.
4−(−1)=54-(-1)=5 و 9−4=59-4=5 و 14−9=514-9=5. اختلاف‌ها ثابت و برابر ۵ است (از خود رابطه هم an+1−an=5a_{n+1}-a_n=5)، پس دنباله حسابی است.

گام ۴: ج) a1=−1a_1=-1 و a2=5(−1)+1=−4a_2=5(-1)+1=-4 و a3=5(−4)+1=−19a_3=5(-4)+1=-19 و a4=5(−19)+1=−94a_4=5(-19)+1=-94 است.
a2−a1=−3a_2-a_1=-3 ولی a3−a2=−15a_3-a_2=-15. اختلاف‌ها ثابت نیستند، پس دنباله حسابی نیست.

گام ۵: د) از رابطهٔ an+1−an=na_{n+1}-a_n=n داریم a2−a1=1a_2-a_1=1 و a3−a2=2a_3-a_2=2 و a4−a3=3a_4-a_3=3. اختلاف‌ها ثابت نیستند (با nn تغییر می‌کنند)، پس دنباله حسابی نیست.

جواب نهایی

الف) حسابی نیست
ب) حسابی است (d=5d=5)
ج) حسابی نیست
د) حسابی نیست

تمرین ۲

در یک دنبالهٔ حسابی، جملهٔ اول برابر −5-5 و اختلاف مشترک برابر 8 است. کدام جملهٔ دنباله برابر 555 است؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: داده‌ها: a1=−5a_1=-5 و d=8d=8 و می‌خواهیم an=555a_n=555 شود.

گام ۲: از فرمول جملهٔ عمومی دنبالهٔ حسابی استفاده می‌کنیم:

an=a1+(n−1)da_n=a_1+(n-1)d

گام ۳: جای‌گذاری می‌کنیم:

555=−5+(n−1)×8555=-5+(n-1)\times 8
560=8(n−1)560=8(n-1)
n−1=70n-1=70

گام ۴: پس n=71n=71. بررسی: −5+70×8=−5+560=555-5+70\times 8=-5+560=555 ✓

جواب نهایی

جملهٔ هفتاد و یکم (n=71n=71) برابر 555 است.

تمرین ۳

یازدهمین جملهٔ یک دنبالهٔ حسابی 52 و جملهٔ نوزدهم آن 92 است. جملهٔ سی‌ُام این دنباله را مشخص کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: از رابطهٔ an=a1+(n−1)da_n = a_1 + (n-1)d برای جملهٔ یازدهم و نوزدهم می‌نویسیم:

a11=a1+10d=52a19=a1+18d=92a_{11} = a_1 + 10d = 52 \qquad a_{19} = a_1 + 18d = 92

گام ۲: دو رابطه را از هم کم می‌کنیم:

8d=40⇒d=58d = 40 \Rightarrow d = 5

گام ۳: جملهٔ اول را به دست می‌آوریم:

a1=52−10×5=2a_1 = 52 - 10 \times 5 = 2

گام ۴: جملهٔ سی‌ام را حساب می‌کنیم:

a30=2+29×5=147a_{30} = 2 + 29 \times 5 = 147

گام ۵: بررسی: a30=a19+11d=92+55=147a_{30} = a_{19} + 11d = 92 + 55 = 147 ✓

جواب نهایی

جملهٔ سی‌ام برابر 147147 است.

تمرین ۴

برای کاهش مصرف آب در کشاورزی یک منطقه، از آبیاری قطره‌ای استفاده می‌شود؛ به این صورت که یک میله که در آن سوراخ‌هایی برای پخش آب تعبیه شده است، به کمک چرخ‌هایی (مطابق شکل مقابل) حول یک محور می‌چرخد. اگر فاصلهٔ اولین چرخ تا موتور 3 متر و بعد از آن، فاصلهٔ هر چرخ تا چرخ بعدی 5 متر باشد و در کل، 12 چرخ روی میله قرار داشته باشد، با این وسیله چه مساحتی آبیاری می‌شود؟ (آخرین چرخ دقیقاً در انتهای میله قرار دارد.)

[شکل: آبیاری قطره‌ای با میله و چرخ‌ها]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: فاصلهٔ چرخ‌ها از موتور تشکیل دنبالهٔ حسابی می‌دهد: 3, 8, 13, …3,\ 8,\ 13,\ \dots با a1=3a_1=3 و d=5d=5.

گام ۲: چرخ دوازدهم در انتهای میله است، پس طول میله برابر a12a_{12} است:

a12=a1+11d=3+11×5=58a_{12}=a_1+11d=3+11\times 5=58

گام ۳: میله حول موتور می‌چرخد و دایره‌ای به شعاع 5858 متر را آبیاری می‌کند:

S=πr2=π×582=3364πS=\pi r^2=\pi\times 58^2=3364\pi

گام ۴: با π≈3/14\pi\approx 3/14 داریم S≈3364×3/14≈10563S\approx 3364\times 3/14\approx 10563 متر مربع.

جواب نهایی

مساحت آبیاری‌شده 3364π≈105633364\pi \approx 10563 متر مربع (شعاع ۵۸ متر)

تمرین ۵

در یک کارخانهٔ سنگ‌بری برای صیقل‌دادن سنگ‌ها از یک صفحه به وزن 12500 گرم استفاده می‌شود. اگر با توجه به مصرف هفتگی به‌طور میانگین 1875 گرم از وزن صفحه کم شود، پس از شش هفته استفادهٔ مداوم وزن صفحه چقدر است؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: وزن صفحه هر هفته به اندازهٔ ثابت ۱۸۷۵ گرم کم می‌شود، پس وزن‌ها یک دنبالهٔ حسابی با d=−1875d=-1875 می‌سازند. جملهٔ اول، وزن اولیه است: a1=12500a_1=12500.

گام ۲: وزن پس از شش هفته، هفتمین جمله است، چون a1a_1 مربوط به هفتهٔ صفر است:

a7=a1+6da_7=a_1+6d

گام ۳: جای‌گذاری می‌کنیم:

a7=12500+6×(−1875)=12500−11250=1250a_7=12500+6\times(-1875)=12500-11250=1250

گام ۴: بررسی: ۱۸۷۵ ضرب در ۶ برابر ۱۱۲۵۰ است و ۱۲۵۰۰ منهای ۱۱۲۵۰ برابر ۱۲۵۰ می‌شود.

جواب نهایی

وزن صفحه پس از شش هفته ۱۲۵۰ گرم است.

تمرین ۶

میان دو عدد aa و bb، nn عدد را به‌گونه‌ای قرار می‌دهیم که جملات دنباله از aa تا bb یک دنبالهٔ حسابی تشکیل‌دهند. ثابت کنید اختلاف مشترک جملات دنباله از رابطهٔ d=b−an+1d = \frac{b-a}{n+1} به‌دست می‌آید. (توجه داشته باشید که تعداد کل جملات (n+2)(n+2) جمله است.)

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: دنباله‌ای که از aa شروع و به bb ختم می‌شود، چون nn عدد بین آن‌ها قرار می‌گیرد، در مجموع n+2n+2 جمله دارد. پس جملهٔ اول a1=aa_1=a و جملهٔ آخر an+2=ba_{n+2}=b است.

گام ۲: طبق رابطهٔ جملهٔ عمومی دنبالهٔ حسابی ak=a1+(k−1)da_k = a_1 + (k-1)d، برای k=n+2k=n+2 می‌نویسیم:

an+2=a1+(n+2−1)d=a+(n+1)da_{n+2} = a_1 + (n+2-1)d = a + (n+1)d

گام ۳: چون an+2=ba_{n+2}=b است:

b=a+(n+1)d  ⇒  b−a=(n+1)db = a + (n+1)d \;\Rightarrow\; b-a = (n+1)d

گام ۴: دو طرف را بر n+1n+1 (که مخالف صفر است) تقسیم می‌کنیم:

d=b−an+1d=\frac{b-a}{n+1}

که همان رابطهٔ خواسته‌شده است.

جواب نهایی

d=b−an+1d=\dfrac{b-a}{n+1} (اثبات شد)

تمرین ۷

براساس رابطهٔ به‌دست‌آمده در مسئلهٔ ۶، سه عدد را به‌گونه‌ای میان اعداد 10 و 18 قرار دهید که یک دنبالهٔ حسابی تشکیل دهند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: طبق مسئلهٔ ۶، اگر میان aa و bb تعداد nn عدد قرار دهیم، اختلاف مشترک برابر است با d=b−an+1d=\frac{b-a}{n+1}.

گام ۲: در اینجا a=10a=10، b=18b=18 و n=3n=3 است. پس:

d=18−103+1=84=2d=\frac{18-10}{3+1}=\frac{8}{4}=2

گام ۳: با افزودن d=2d=2 به هر جمله، جملات دنباله را می‌نویسیم:

10, 12, 14, 16, 1810,\ 12,\ 14,\ 16,\ 18

گام ۴: بررسی: تعداد کل جملات 55 است و جملهٔ پنجم a5=10+4×2=18a_5=10+4\times2=18 می‌شود که درست است.

جواب نهایی

سه عدد ۱۲ و ۱۴ و ۱۶ (با اختلاف مشترک d=2d=2)

تمرین ۸

مجموع عددهای زیر را به‌دست آورید.

الف) 1 و 5 و 9 و ...... و 401

ب) 13 و ...... و 81 و 85 و 89

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در هر دو قسمت اختلاف مشترک را از جملات داده‌شده به‌دست می‌آوریم. در (الف) d=5−1=4d = 5-1 = 4 و در (ب) d=85−81=4d = 85-81 = 4 است.

گام ۲: الف) تعداد جملات را از an=a1+(n−1)da_n = a_1 + (n-1)d پیدا می‌کنیم:

401=1+(n−1)×4⇒n−1=100⇒n=101401 = 1 + (n-1)\times 4 \Rightarrow n-1 = 100 \Rightarrow n = 101

گام ۳: مجموع را با Sn=n2(a1+an)S_n = \frac{n}{2}(a_1 + a_n) حساب می‌کنیم:

S101=1012(1+401)=101×201=20301S_{101} = \frac{101}{2}(1 + 401) = 101 \times 201 = 20301

گام ۴: ب) جملهٔ اول 1313 و جملهٔ آخر 8989 است. تعداد جملات:

89=13+(n−1)×4⇒n−1=19⇒n=2089 = 13 + (n-1)\times 4 \Rightarrow n-1 = 19 \Rightarrow n = 20

گام ۵: مجموع:

S20=202(13+89)=10×102=1020S_{20} = \frac{20}{2}(13 + 89) = 10 \times 102 = 1020

جواب نهایی

الف) 2030120301
ب) 10201020

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۷۱ ریاضی و آمار دوازدهم