۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۶۴ ریاضی و آمار دوازدهم

جواب گام‌به‌گام ۴ تمرین صفحهٔ ۶۴ کتاب ریاضی و آمار ۳.

  • ریاضی و آمار ۳
  • فصل ۲: الگوهای خطی
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس، سؤال ۱

ضابطهٔ بازگشتی دنبالهٔ حسابی با جملهٔ اول a1a_1 و اختلاف مشترک dd را مشخص کنید.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در دنبالهٔ حسابی، هر جمله (به جز جملهٔ اول) از اضافه کردن عدد ثابت dd به جملهٔ قبلی به‌دست می‌آید؛ یعنی اختلاف هر دو جملهٔ متوالی برابر dd است.

گام ۲: پس جملهٔ nnام را بر اساس جملهٔ قبلی می‌نویسیم:

an=an−1+d(n≥2)a_n = a_{n-1} + d \qquad (n \ge 2)

گام ۳: جملهٔ اول داده شده است: a1=aa_1 = a. بنابراین ضابطهٔ بازگشتی کامل به‌صورت زیر است:

{a1=aan=an−1+d,n≥2\begin{cases} a_1 = a \\ a_n = a_{n-1} + d, & n \ge 2 \end{cases}

گام ۴: بررسی: a2=a1+da_2 = a_1 + d و a3=a2+d=a1+2da_3 = a_2 + d = a_1 + 2d که با الگوی a, a+d, a+2d, …a,\ a+d,\ a+2d,\ \ldots سازگار است.

جواب نهایی

1) a1a_1 داده شده و an=an−1+da_n = a_{n-1} + d برای n≥2n \ge 2 (یا an−an−1=da_n - a_{n-1} = d)

کار در کلاس، سؤال ۲

مثبت یا منفی یا صفر بودن «اختلاف مشترک»، dd، چه تأثیری در جملات دنبالهٔ حسابی دارد؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در دنبالهٔ حسابی داریم an=an−1+da_n = a_{n-1} + d، یعنی an−an−1=da_n - a_{n-1} = d. پس علامت dd تعیین می‌کند که هر جمله نسبت به جملهٔ قبل بزرگ‌تر، کوچک‌تر یا مساوی باشد.

گام ۲: اگر d>0d>0 باشد، هر جمله از جملهٔ قبلی بزرگ‌تر است؛ دنباله صعودی (اکیداً افزایشی) است و جملات به‌طور منظم زیاد می‌شوند. مثال: 2,5,8,11,…2, 5, 8, 11, \ldots با d=3d=3.

گام ۳: اگر d<0d<0 باشد، هر جمله از جملهٔ قبلی کوچک‌تر است؛ دنباله نزولی (اکیداً کاهشی) است. مثال: 4,1,−2,−5,…4, 1, -2, -5, \ldots با d=−3d=-3.

گام ۴: اگر d=0d=0 باشد، همهٔ جملات با جملهٔ اول برابرند: an=a1a_n = a_1؛ دنباله ثابت است. مثال: 7,7,7,…7, 7, 7, \ldots

جواب نهایی

۲) اگر d>0d>0 دنباله صعودی (جملات افزایشی)، اگر d<0d<0 دنباله نزولی (جملات کاهشی) و اگر d=0d=0 دنباله ثابت است (همهٔ جملات برابر a1a_1).

کار در کلاس، سؤال ۳

جدول زیر را کامل کنید.

جملهٔ اولاختلاف مشترکپنج جملهٔ اولana_n
aadd
232,5,8,11,142, 5, 8, 11, 14an=2+3(n−1)a_n = 2 + 3(n-1)
4,1,−2,−5,−84, 1, -2, -5, -8
4−12-\frac{1}{2}
an=−3+5(n−1)a_n = -3 + 5(n-1)

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در دنبالهٔ حسابی an=a1+(n−1)da_n=a_1+(n-1)d است و هر جمله از افزودن dd به جملهٔ قبل به‌دست می‌آید. پس برای سطر اول، پنج جملهٔ اول a, a+d, a+2d, a+3d, a+4da,\ a+d,\ a+2d,\ a+3d,\ a+4d و an=a+(n−1)da_n=a+(n-1)d است.

گام ۲: در سطر سوم، جملهٔ اول 44 است و d=1−4=−3d=1-4=-3. بنابراین an=4−3(n−1)a_n=4-3(n-1). بررسی: −2−1=−3-2-1=-3، −5−(−2)=−3-5-(-2)=-3 و −8−(−5)=−3-8-(-5)=-3.

گام ۳: در سطر چهارم، a1=4a_1=4 و d=−12d=-\frac12. هر بار 12\frac12 کم می‌کنیم: 4, 72, 3, 52, 24,\ \frac72,\ 3,\ \frac52,\ 2. ضابطه: an=4−12(n−1)a_n=4-\frac12(n-1).

گام ۴: در سطر پنجم، از an=−3+5(n−1)a_n=-3+5(n-1) نتیجه می‌شود a1=−3a_1=-3 و d=5d=5. پنج جملهٔ اول: −3, 2, 7, 12, 17-3,\ 2,\ 7,\ 12,\ 17.

جملهٔ اولاختلاف مشترکپنج جملهٔ اولana_n
aadda, a+d, a+2d, a+3d, a+4da,\ a+d,\ a+2d,\ a+3d,\ a+4dan=a+(n−1)da_n=a+(n-1)d
232,5,8,11,142, 5, 8, 11, 14an=2+3(n−1)a_n = 2 + 3(n-1)
4−3-34,1,−2,−5,−84, 1, -2, -5, -8an=4−3(n−1)a_n=4-3(n-1)
4−12-\frac{1}{2}4, 72, 3, 52, 24,\ \frac72,\ 3,\ \frac52,\ 2an=4−12(n−1)a_n=4-\frac12(n-1)
−3-355−3,2,7,12,17-3, 2, 7, 12, 17an=−3+5(n−1)a_n = -3 + 5(n-1)

جواب نهایی

3) سطر سوم: a1=4a_1=4، d=−3d=-3، an=4−3(n−1)a_n=4-3(n-1)؛ سطر چهارم: جملات 4,72,3,52,24,\frac72,3,\frac52,2 و an=4−12(n−1)a_n=4-\frac12(n-1)؛ سطر پنجم: a1=−3a_1=-3، d=5d=5، جملات −3,2,7,12,17-3,2,7,12,17؛ سطر اول: جملات a,a+d,a+2d,a+3d,a+4da,a+d,a+2d,a+3d,a+4d و an=a+(n−1)da_n=a+(n-1)d

کار در کلاس، سؤال ۴

قنات یا کاریز، راهِ آب یا کانالی است که در زیرزمین کنده شده است تا آبی را که از حفر چاه اصلی (نخستین چاه) به نام «مادرچاه» به‌دست آمده است، به منطقه‌ای دیگر انتقال دهد. برای حفر کانال، مطابق شکل زیر، از چاه‌های کمکی به نام «میله» استفاده می‌کنند. میله‌ها برای رساندن اکسیژن و نیز کمک به مقنّی¹ در خارج‌کردن خاک‌های حاصل از حفر کانال و بعدها برای کمک به لایروبی و تعمیر قنات حفر می‌شوند.

[شکل: مادر چاه، میلهٔ اول، میلهٔ دوم، آخرین میله، مظهر قنات، آبرفت درشت‌دانه، آبخوان، سنگ بستر]

در یک منطقه، مقنّی پس از حفر چاه در عمق ۳۰ متری سطح زمین، به آب زیرزمینی دست یافته و در این عمق شروع به حفر کانال قنات کرده است. با توجه به شیب ثابت زمین و حفر چاه‌های کمکی در فاصله‌های یکسان از هم، عمق میلهٔ اول ۲۹/۵ متر و میلهٔ دوم ۲۹ متر بوده و به همین ترتیب، عمق میله‌ها کاهش یافته است. اگر عمق آخرین میله ۱/۵ متر باشد، این مقنّی در مجموع چند چاه حفر کرده است؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: عمق میله‌ها دنباله‌ای حسابی است: a1=29/5a_1 = 29/5 و d=29−29/5=−0/5d = 29 - 29/5 = -0/5.

گام ۲: جملهٔ آخر را برابر ۱/۵ قرار می‌دهیم تا تعداد میله‌ها به‌دست آید:

an=a1+(n−1)d⇒1/5=29/5+(n−1)(−0/5)a_n = a_1 + (n-1)d \Rightarrow 1/5 = 29/5 + (n-1)(-0/5)

گام ۳: حل معادله:

−28=−0/5 (n−1)⇒n−1=56⇒n=57-28 = -0/5\,(n-1) \Rightarrow n-1 = 56 \Rightarrow n = 57

پس ۵۷ میله حفر شده است.

گام ۴: عمق ۳۰ متر مربوط به چاه اصلی (مادرچاه) است. این چاه نیز حفر شده است، پس تعداد کل چاه‌ها 57+1=5857 + 1 = 58 است.

(بررسی: 29/5−56×0/5=29/5−28=1/529/5 - 56 \times 0/5 = 29/5 - 28 = 1/5 ✓)

جواب نهایی

۵۷ میله و یک مادرچاه، یعنی در مجموع ۵۸ چاه

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۶۴ ریاضی و آمار دوازدهم