۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۵۲ ریاضی و آمار دوازدهم

جواب گام‌به‌گام ۱ تمرین صفحهٔ ۵۲ کتاب ریاضی و آمار ۳.

  • ریاضی و آمار ۳
  • فصل ۲: الگوهای خطی
  • پایهٔ دوازدهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت

برای نوشتن جملات یک الگو در مثلث زیر[^2]، اعداد هر سطر را به‌صورت زیر با یکدیگر جمع می‌کنیم:

[شکل: مثلث خیام با سطرهای 1؛ 1 1؛ 1 2 1؛ 1 3 3 1؛ 1 4 6 4 1 و ادامهٔ آن با نقطه‌چین. کنار هر سطر برچسب: عدد سطر نخست، جمع اعداد سطر دوم، جمع اعداد سطر سوم، جمع اعداد سطر چهارم، جمع اعداد سطر پنجم. زیر آن دنباله: 1, 2, 4, 8, 16, ...]

اگر nn شمارهٔ هر سطر و ana_n (جملهٔ nnام الگو) جمع اعداد هر سطر باشد:

الف) با محاسبهٔ مجموع اعداد سطر ششم و هفتم مثلث خیام، جملات ششم (a6a_6) و هفتم (a7a_7) الگو را مشخص کنید.

ب) بر اساس رابطهٔ میان a1a_1 و a2a_2 و رابطهٔ میان a2a_2 و a3a_3 و نیز a3a_3 و a4a_4 می‌توان مقادیر a4a_4 و a5a_5 را مشخص کرد؟ چگونه؟

ج) آیا به کمک قسمت ب، می‌توانیم رابطهٔ میان هر دو جملهٔ متوالی ana_n و an+1a_{n+1} را مشخص کنیم؟ آیا با این رابطه فقط جملات الگوی بالا به‌دست می‌آید؟ چرا؟

د) رابطه‌ای را که بیانگر ارتباط جملات دنباله با یکدیگر است، رابطهٔ بازگشتی[^3] می‌نامیم. برای دنبالهٔ اعداد بالا رابطه‌ای بازگشتی بنویسید که فقط جملات دنبالهٔ بالا را مشخص کند.

هـ) رابطه‌ای میان nn و ana_n بنویسید که جملات الگوی بالا را مشخص کند. (n∈Nn \in \mathbb{N})

و) رابطهٔ بازگشتی به‌دست آمده در قسمت «د» چه تفاوتی با ضابطهٔ به‌دست آمده از قسمت «ج» دارد؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱ (الف): سطر ششم مثلث خیام 1,5,10,10,5,11,5,10,10,5,1 است و مجموع آن 3232 می‌شود. سطر هفتم 1,6,15,20,15,6,11,6,15,20,15,6,1 است و مجموع آن 6464 می‌شود. پس a6=32a_6=32 و a7=64a_7=64.

گام ۲ (ب): در دنبالهٔ 1,2,4,8,16,…1,2,4,8,16,\dots داریم a2=2a1a_2=2a_1، a3=2a2a_3=2a_2 و a4=2a3a_4=2a_3. یعنی هر جمله دو برابر جملهٔ قبلی است. بنابراین a4=2×4=8a_4=2\times4=8 و a5=2×8=16a_5=2\times 8=16.

گام ۳ (ج): بله، رابطهٔ میان دو جملهٔ متوالی این است:

an+1=2ana_{n+1}=2a_n

اما این رابطه فقط جملات این الگو را نمی‌دهد. مثلاً اگر جملهٔ اول 33 باشد، دنبالهٔ 3,6,12,24,…3,6,12,24,\dots هم از همین رابطه به‌دست می‌آید. رابطه جملهٔ اول را مشخص نمی‌کند.

گام ۴ (د): برای اینکه فقط دنبالهٔ بالا به‌دست آید، جملهٔ اول را هم می‌نویسیم:

a1=1,an+1=2ana_1=1,\qquad a_{n+1}=2a_n

گام ۵ (هـ): جملات 1,2,4,8,16,…1,2,4,8,16,\dots را به‌صورت 20,21,22,23,24,…2^0,2^1,2^2,2^3,2^4,\dots می‌نویسیم. پس جملهٔ nnام برابر است با:

an=2n−1a_n=2^{n-1}

بررسی: a5=24=16a_5=2^4=16 و a6=25=32a_6=2^5=32 که با قسمت الف سازگار است.

گام ۶ (و): در رابطهٔ بازگشتی، برای به‌دست آوردن ana_n باید جملات قبلی را یکی‌یکی حساب کنیم. در ضابطهٔ an=2n−1a_n=2^{n-1} با قرار دادن nn مستقیماً ana_n به‌دست می‌آید و به جملات قبلی نیازی نیست.

جواب نهایی

الف) a6=32a_6=32 و a7=64a_7=64
ب) بله؛ هر جمله دو برابر جملهٔ قبلی است، پس a4=8a_4=8 و a5=16a_5=16
ج) بله، an+1=2ana_{n+1}=2a_n؛ ولی فقط جملات این الگو را نمی‌دهد، چون جملهٔ اول مشخص نشده است (مثلاً 3,6,12,…3,6,12,\dots هم در آن صدق می‌کند)
د) a1=1, an+1=2ana_1=1,\ a_{n+1}=2a_n
هـ) an=2n−1a_n=2^{n-1}
و) در رابطهٔ بازگشتی برای یافتن ana_n به جملات قبلی نیاز داریم، ولی ضابطهٔ an=2n−1a_n=2^{n-1} مستقیماً از روی nn جمله را می‌دهد

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۵۲ ریاضی و آمار دوازدهم