فعالیت، سؤال ۱
میخواهیم وزن ماهیهای یک حوضچهٔ پرورش ماهی را به منظور فروش آنها تخمین بزنیم. نخست از قسمت عمیق و در مرحلهٔ بعد، از قسمت کمعمق ۵ ماهی صید میکنیم.
[شکل: کل ماهیهای حوضچه]
[شکل: انتخاب ۵ ماهی از قسمت عمیق]
[شکل: انتخاب ۵ ماهی از قسمت کمعمق]
آیا انتخاب ۵ ماهی از قسمت عمیق، تخمین خوبی از وزن ماهیهای حوضچه به ما میدهد؟ یعنی آیا میتوان برای فروش آنها اعلام آمادگی کرد؟
جواب گامبهگام
گام ۱: ماهیها در حوضچه بهطور یکنواخت پخش نیستند؛ ماهیهای بزرگتر و سنگینتر معمولاً در قسمت عمیق زندگی میکنند و ماهیهای کوچکتر بیشتر در قسمت کمعمقاند.
گام ۲: اگر فقط از قسمت عمیق نمونه بگیریم، همهٔ ماهیهای حوضچه شانس برابر برای انتخاب شدن ندارند و نمونه نمایندهٔ جامعه نیست (نمونه سوگیرانه است).
گام ۳: بنابراین میانگین وزن این ۵ ماهی، میانگین وزن همهٔ ماهیهای حوضچه را درست نشان نمیدهد و تخمین خوبی نیست؛ پس نمیتوان بر پایهٔ آن برای فروش اعلام آمادگی کرد. برای تخمین بهتر باید نمونه را تصادفی و از بخشهای مختلف حوضچه (عمیق و کمعمق) انتخاب کرد.
جواب نهایی
1) خیر؛ نمونه فقط از قسمت عمیق گرفته شده و نمایندهٔ همهٔ ماهیها نیست، پس تخمین مناسبی نیست و نمیتوان برای فروش اعلام آمادگی کرد.