۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۲۱ ریاضی و آمار دهم

جواب گام‌به‌گام ۵ تمرین صفحهٔ ۲۱ کتاب ریاضی و آمار ۱.

  • ریاضی و آمار ۱
  • فصل ۱: معادلهٔ درجهٔ دوم
  • پایهٔ دهم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

کار در کلاس، سؤال ۱

با استفاده از اتحادهای صفحه قبل معادله‌های زیر را حل کنید:

x2+3x−4=0x^2+3x-4=0

از اتحاد یک جمله‌ی مشترک، تساوی را تجزیه کنید:

⇒(x .....)(x .....)=0\Rightarrow (x\,.....)(x\,.....)=0

⇒(x−.....)=0\Rightarrow (x-.....)=0 یا (x .....)=0⇒x=.....(x\,.....)=0 \Rightarrow x=..... یا x=.....x=.....

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: معادله x2+3x−4=0x^2+3x-4=0 را با اتحاد جملهٔ مشترک تجزیه می‌کنیم: به دنبال دو عدد هستیم که حاصل‌ضربشان −4-4 و مجموعشان 33 باشد. این دو عدد 44 و −1-1 هستند.

گام ۲: تجزیه:

x2+3x−4=(x−1)(x+4)=0x^2+3x-4=(x-1)(x+4)=0

گام ۳: هر عامل را مساوی صفر قرار می‌دهیم:

x−1=0یاx+4=0x-1=0 \quad \text{یا} \quad x+4=0

گام ۴: پس x=1x=1 یا x=−4x=-4.

بررسی: 1+3−4=01+3-4=0 و 16−12−4=016-12-4=0 ✓.

جواب نهایی

1) (x−1)(x+4)=0(x-1)(x+4)=0 ⇒ x=1x=1 یا x=−4x=-4

کار در کلاس، سؤال ۲

4x2−(2−x)2=04x^2-(2-x)^2=0

با استفاده از اتحاد ... عبارت جبری سمت چپ تساوی را تجزیه می‌کنیم:

(2x−(2−x))(2x+(2−x))=0⇒.....(2x-(2-x))(2x+(2-x))=0 \Rightarrow .....

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: عبارت سمت چپ به شکل تفاضل دو مربع است: 4x2=(2x)24x^2=(2x)^2 و (2−x)2(2-x)^2 مربع کامل است. پس از اتحاد مزدوج A2−B2=(A−B)(A+B)A^2-B^2=(A-B)(A+B) با A=2xA=2x و B=2−xB=2-x استفاده می‌کنیم.

گام ۲: تجزیه می‌کنیم:

(2x−(2−x))(2x+(2−x))=0(2x-(2-x))(2x+(2-x))=0

گام ۳: داخل پرانتزها را ساده می‌کنیم:

(2x−2+x)(2x+2−x)=0⇒(3x−2)(x+2)=0(2x-2+x)(2x+2-x)=0 \Rightarrow (3x-2)(x+2)=0

گام ۴: حاصل‌ضرب دو عبارت صفر است، پس یکی از آن‌ها صفر است:

3x−2=0⇒x=23یاx+2=0⇒x=−23x-2=0 \Rightarrow x=\frac{2}{3} \qquad \text{یا} \qquad x+2=0 \Rightarrow x=-2

گام ۵: بررسی: برای x=−2x=-2 داریم 4×4−(4)2=04\times4-(4)^2=0. برای x=23x=\frac23 داریم 4×49−(43)2=169−169=04\times\frac49-\left(\frac43\right)^2=\frac{16}{9}-\frac{16}{9}=0. هر دو جواب درست‌اند.

جواب نهایی

با استفاده از اتحاد مزدوج: x=23x=\frac{2}{3} یا x=−2x=-2

تمرین ۱

معادله‌های زیر را حل کنید.

الف) 2x2−8=02x^2-8=0

ب) (x+2)(x−3)=x−3(x+2)(x-3)=x-3

پ) x4−2x2=0x^4-2x^2=0

ت) x2=x−14x^2=x-\frac{1}{4}

ث) 2x2−8x=02x^2-8x=0

ج) x2−5x+6=0x^2-5x+6=0

چ) x23=x\frac{x^2}{3}=x

ح) x2=5−x2x^2=5-x^2

خ) x2+4x+4=0x^2+4x+4=0

د) 9x2+3x−2=09x^2+3x-2=0

ذ) (x−3)2=4(x-3)^2=4

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در (الف) و (ح) از ریشه‌گیری استفاده می‌کنیم.
الف) 2x2−8=0⇒x2=4⇒x=±22x^2-8=0\Rightarrow x^2=4\Rightarrow x=\pm2
ح) x2=5−x2⇒2x2=5⇒x2=52⇒x=±52=±102x^2=5-x^2\Rightarrow 2x^2=5\Rightarrow x^2=\frac52\Rightarrow x=\pm\sqrt{\frac52}=\pm\frac{\sqrt{10}}{2}

گام ۲: در (ث)، (چ) و (پ) فاکتورگیری می‌کنیم.
ث) 2x(x−4)=0⇒x=02x(x-4)=0\Rightarrow x=0 یا x=4x=4
چ) x2=3x⇒x(x−3)=0⇒x=0x^2=3x\Rightarrow x(x-3)=0\Rightarrow x=0 یا x=3x=3
پ) x2(x2−2)=0⇒x=0x^2(x^2-2)=0\Rightarrow x=0 (ریشهٔ مضاعف) یا x2=2⇒x=±2x^2=2\Rightarrow x=\pm\sqrt2

گام ۳: در (ب) عبارت x−3x-3 را به‌عنوان عامل مشترک بیرون می‌آوریم. نباید دو طرف را بر x−3x-3 تقسیم کنیم، چون ممکن است x=3x=3 جواب را از دست بدهیم.
(x+2)(x−3)−(x−3)=0⇒(x−3)(x+1)=0⇒x=3(x+2)(x-3)-(x-3)=0\Rightarrow(x-3)(x+1)=0\Rightarrow x=3 یا x=−1x=-1

گام ۴: در (ج) و (د) از اتحاد جملهٔ مشترک و تجزیه استفاده می‌کنیم.
ج) (x−2)(x−3)=0⇒x=2(x-2)(x-3)=0\Rightarrow x=2 یا x=3x=3
د) (3x−1)(3x+2)=0⇒x=13(3x-1)(3x+2)=0\Rightarrow x=\frac13 یا x=−23x=-\frac23

گام ۵: در (ت) و (خ) از اتحاد مربع کامل استفاده می‌کنیم.
ت) x2−x+14=0⇒(x−12)2=0⇒x=12x^2-x+\frac14=0\Rightarrow\left(x-\frac12\right)^2=0\Rightarrow x=\frac12 (ریشهٔ مضاعف)
خ) (x+2)2=0⇒x=−2(x+2)^2=0\Rightarrow x=-2 (ریشهٔ مضاعف)

گام ۶: در (ذ) ریشه می‌گیریم.
(x−3)2=4⇒x−3=±2⇒x=5(x-3)^2=4\Rightarrow x-3=\pm2\Rightarrow x=5 یا x=1x=1

جواب نهایی

الف) x=2x=2 و x=−2x=-2
ب) x=3x=3 و x=−1x=-1
پ) x=0x=0 (مضاعف)، x=2x=\sqrt2 و x=−2x=-\sqrt2
ت) x=12x=\frac12 (ریشهٔ مضاعف)
ث) x=0x=0 و x=4x=4
ج) x=2x=2 و x=3x=3
چ) x=0x=0 و x=3x=3
ح) x=±102x=\pm\frac{\sqrt{10}}{2}
خ) x=−2x=-2 (ریشهٔ مضاعف)
د) x=13x=\frac13 و x=−23x=-\frac23
ذ) x=5x=5 و x=1x=1

تمرین ۲

از مربعی به ضلع 6 cm6\,\mathrm{cm} سه شکل روبه‌رو بریده شده است. مساحت باقی‌مانده 24 cm224\,\mathrm{cm}^2 است. طول ضلع کوچک بریده شده چقدر است؟

[شکل: مربعی به ضلع ۶ که از آن یک مربع به ضلع xx، یک مستطیل به ابعاد xx و 2x2x و یک مثلث قائم‌الزاویه با دو ضلع 2x\sqrt{2}x بریده شده است]

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مساحت مربع اولیه 6×6=36 cm26\times 6=36\,\mathrm{cm}^2 است. سه شکل بریده‌شده را حساب می‌کنیم. فرض می‌کنیم دو ضلع قائمهٔ مثلث هر کدام 2x\sqrt2x هستند.

گام ۲: مساحت مربع کوچک x2x^2 است. مساحت مستطیل x×2x=2x2x\times 2x=2x^2 است. مساحت مثلث 12×2x×2x=12×2x2=x2\frac12\times\sqrt2x\times\sqrt2x=\frac12\times 2x^2=x^2 است.

گام ۳: مجموع مساحت‌های بریده‌شده x2+2x2+x2=4x2x^2+2x^2+x^2=4x^2 است. مساحت باقی‌مانده را برابر ۲۴ قرار می‌دهیم:

36−4x2=2436-4x^2=24

گام ۴: معادله را حل می‌کنیم:

4x2=12⇒x2=3⇒x=±34x^2=12\Rightarrow x^2=3\Rightarrow x=\pm\sqrt3

چون xx طول است، فقط x=3x=\sqrt3 قابل قبول است.

گام ۵: بررسی: 4x2=4×3=124x^2=4\times3=12 و 36−12=2436-12=24 است، پس جواب درست است.

جواب نهایی

طول ضلع کوچک بریده‌شده x=3 cmx=\sqrt3\,\mathrm{cm} (تقریباً 1/73 cm1/73\,\mathrm{cm}) است.

تمرین ۳

معادله‌ی درجه دومی بنویسید که x=2x=2 و x=−3x=-3 جواب‌های آن باشد.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: اگر معادله‌ای درجهٔ دوم جواب‌های x=2x=2 و x=−3x=-3 داشته باشد، باید عامل‌های (x−2)(x-2) و (x+3)(x+3) را داشته باشد؛ زیرا با قرار دادن هر جواب، یکی از عامل‌ها صفر می‌شود.

گام ۲: پس معادله را به صورت حاصل‌ضرب دو عامل برابر صفر می‌نویسیم:

(x−2)(x+3)=0(x-2)(x+3)=0

گام ۳: با استفاده از اتحاد جملهٔ مشترک، پرانتزها را باز می‌کنیم:

x2+(3−2)x+(−2)(3)=0⇒x2+x−6=0x^2+(3-2)x+(-2)(3)=0 \Rightarrow x^2+x-6=0

گام ۴: بررسی: برای x=2x=2 داریم 4+2−6=04+2-6=0 و برای x=−3x=-3 داریم 9−3−6=09-3-6=0. هر دو درست است.

(پاسخ‌های دیگر نیز ممکن است؛ مثلاً ضرب دو طرف معادله در هر عدد غیرصفر، مانند 2x2+2x−12=02x^2+2x-12=0، همین جواب‌ها را دارد.)

جواب نهایی

x2+x−6=0x^2+x-6=0 (یعنی (x−2)(x+3)=0(x-2)(x+3)=0)

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۲۱ ریاضی و آمار دهم