فعالیت
پوریا علاقهی زیادی به جغرافیا دارد. او فهرستی از مقادیر سه متغیر مربوط به ۱۰ کشور را تهیه کرده است:
| نام کشور | جمعیت (نفر) | مساحت (کیلومتر مربع) | آبها (درصد) | |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | ایران | ۷۹,۲۰۰,۰۰۰ | ۱,۶۴۸,۱۹۵ | ۰/۷۰ |
| ۲ | آمریکا | ۳۲۲,۳۶۹,۳۱۹ | ۹,۸۵۷,۳۰۶ | ۷/۱۰ |
| ۳ | انگلستان | ۶۴,۷۱۶,۰۰۰ | ۲۴۲,۴۹۵ | ۱/۳۴ |
| ۴ | برزیل | ۲۰۵,۳۳۸,۰۰۰ | ۸,۵۱۵,۷۶۷ | ۰/۶۵ |
| ۵ | ترکیه | ۷۹,۴۶۳,۶۶۳ | ۸۱۴,۵۷۸ | ۱/۳۰ |
| ۶ | چین | ۱,۳۷۶,۰۴۹,۰۰۰ | ۹,۵۹۶,۹۶۱ | ۲/۸۰ |
| ۷ | روسیه | ۱۴۴,۱۹۲,۴۵۰ | ۱۷,۰۹۸,۲۴۲ | ۱۳/۰۰ |
| ۸ | عربستان | ۳۰,۷۷۰,۳۷۵ | ۲,۱۴۹,۶۹۰ | ۰/۷۰ |
| ۹ | کانادا | ۳۶,۰۴۸,۵۲۱ | ۹,۹۸۴,۶۷۰ | ۸/۹۲ |
| ۱۰ | هند | ۱,۲۷۶,۲۶۷,۰۰۰ | ۳,۲۸۷,۲۶۳ | ۹/۶۰ |
پوریا میداند که برای هر کدام از متغیرهای مربوط به کشورها، یعنی مساحت و جمعیت و درصد آبها، میتواند نموداری میلهای رسم کند. برای هر جفت از این متغیرها هم میتواند پراکنشنگاشت رسم کند (مثلاً نمودار جمعیت در مقابل مساحت)؛ امّا این سؤال برایش مطرح است که آیا راهی وجود دارد تا هر سه متغیر مربوط به این کشورها را بهطور همزمان فقط در یک نمودار نشان دهد؟
جواب گامبهگام
گام ۱: بله، راهی وجود دارد. با نمودار حبابی میتوان هر سه متغیر را همزمان در یک نمودار نشان داد. این نمودار همان پراکنشنگاشت است، با این تفاوت که بهجای هر نقطه یک دایره (حباب) میکشیم و اندازهی حباب، متغیر سوم را نشان میدهد.
گام ۲: دو متغیر را روی محورها میگذاریم. محور افقی مساحت (برحسب میلیون کیلومتر مربع) و محور عمودی جمعیت (برحسب میلیون نفر) است. هر کشور یک نقطه به این مختصات است:
ایران ، آمریکا ، انگلستان ، برزیل ، ترکیه ، چین ، روسیه ، عربستان ، کانادا ، هند .
گام ۳: مرکز هر حباب را روی نقطهی آن کشور میگذاریم و اندازهی حباب را متناسب با درصد آبها میکشیم. بزرگترین حباب مربوط به روسیه () است. پس از آن هند ()، کانادا () و آمریکا () قرار دارند. حباب چین ()، انگلستان و ترکیه (حدود ) متوسط است. حباب ایران و عربستان () و برزیل () کوچکترین است. کنار هر حباب نام کشور را مینویسیم.
گام ۴: از روی نمودار میتوان نتیجه گرفت که چین و هند بیشترین جمعیت را دارند و روسیه بیشترین مساحت و بیشترین درصد آب را دارد. این پاسخ یکی از حالتهای ممکن است. میتوان نقش متغیرها را جابهجا کرد، مثلاً اندازهی حباب را جمعیت گرفت.
جواب نهایی
بله؛ با رسم نمودار حبابی: مساحت روی محور افقی، جمعیت روی محور عمودی و اندازهی حباب متناسب با درصد آبها (جابهجایی نقش متغیرها هم ممکن است).