فعّالیت
مثلثی رسم کنید.
سپس دو ضلع آن و زاویۀ بین آن دو ضلع را روی سه برگ کاغذ پوستی بکشید.
اکنون سعی کنید مثلثی بسازید که دو ضلع آن با این دو ضلع برابر باشد و زاویۀ بین این دو ضلع هم برابر زاویۀ رسم شده باشد.
آیا این مثلث با مثلث اولیه همنهشت است؟
آیا با این شرایط میتوانید مثلثی بسازید که با مثلث اولیه همنهشت نباشد؟
[شکل: مرحلۀ اوّل، مرحلۀ دوم]
جواب گامبهگام
گام ۱: یک مثلث دلخواه مانند رسم میکنیم. دو ضلع آن، مثلاً و ، و زاویهٔ بین آن دو، یعنی ، را روی سه برگ کاغذ پوستی جداگانه میکشیم.
گام ۲: برای ساختن مثلث جدید، زاویهٔ کشیدهشده را میگذاریم و روی دو بازوی آن، دو پارهخط هماندازهٔ و را جدا میکنیم (هر ضلع روی یک بازوی زاویه). سپس دو سر آزاد این دو ضلع را به هم وصل میکنیم تا ضلع سوم پدید آید.
گام ۳: مثلث ساختهشده را روی مثلث اولیه میگذاریم. زاویهها و ضلعهای مجاورشان کاملاً روی هم میافتند، پس ضلع سوم هم بر ضلع سوم مثلث اولیه منطبق میشود. بنابراین دو مثلث همنهشتاند.
گام ۴: وقتی دو ضلع و زاویهٔ بین آن دو معلوم باشد، جای دو رأس دیگر کاملاً مشخص است و ضلع سوم فقط یک حالت دارد. پس نمیتوان مثلثی با این شرایط ساخت که با مثلث اولیه همنهشت نباشد. این حالت، حالت «ض ز ض» (ضلع، زاویه، ضلع) همنهشتی مثلثهاست.
جواب نهایی
مثلث ساختهشده با مثلث اولیه همنهشت است.
نه، با دو ضلع و زاویهٔ بین آنها نمیتوان مثلثی ناهمنهشت ساخت (حالت «ض ز ض»).