۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۱۴۲ ریاضی هشتم

جواب گام‌به‌گام ۴ تمرین صفحهٔ ۱۴۲ کتاب ریاضی هشتم؛ ۱ بخش دیگر این صفحه هنوز جوابِ بررسی‌شده ندارد.

  • ریاضی هشتم
  • فصل ۹: دایره
  • پایهٔ هشتم
  • به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعّالیت، سؤال ۱

ساعت‌های روبه‌رو چه زمانی را نشان می‌دهند؟ پنج دقیقه بعد، هر یک از ساعت‌ها چه زمانی را نشان می‌دهد؟ در این مدت، عقربهٔ دقیقه‌شمار چند درجه حرکت کرده است؟ در هریک از ساعت‌ها مسیر حرکت عقربهٔ دقیقه‌شمار را رنگ کنید. نوک کدام عقربه مسیر طولانی‌تری را طی کرده است؟

[شکل: دو ساعت]

جواب این بخش هنوز بررسی نشده و این‌جا نیامده است. «حل با عکس» آن را گام‌به‌گام حل می‌کند.

فعّالیت، سؤال ۲

الف) دو نقطهٔ AA و BB دایره را به دو کمان تقسیم کرده‌اند. کمان کوچک‌تر را با AB⌢\overset{\frown}{AB} نمایش می‌دهیم و آن را کمانِ ABAB می‌نامیم. آیا ممکن است دو نقطه، دایره را به دو کمان مساوی تقسیم کنند؟ توضیح دهید.

[شکل: دایره‌ای به مرکز OO با نقاط AA و BB]

ب) مرکز دایره را به دو سر کمان وصل کنید. زاویهٔ AOBAOB زاویهٔ مرکزیِ روبه‌رو به کمان ABAB نامیده می‌شود. کمان ABAB نیز روبه‌رو به زاویهٔ مرکزیِ AOBAOB است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: (الف) دو نقطهٔ AA و BB روی دایره را در نظر می‌گیریم. اگر این دو نقطه دو سر یک قطر باشند، یعنی پاره‌خط ABAB از مرکز OO بگذرد، دایره به دو نیم‌دایرهٔ کاملاً مساوی تقسیم می‌شود.

گام ۲: هر یک از این دو کمان 180∘180^\circ است، چون زاویهٔ مرکزی AOBAOB یک زاویهٔ نیم‌صفحه (راست‌خط) است و 180∘+180∘=360∘180^\circ + 180^\circ = 360^\circ. پس بله، ممکن است.

گام ۳: اگر ABAB قطر نباشد، یکی از کمان‌ها کوچک‌تر از 180∘180^\circ و دیگری بزرگ‌تر از آن است و مساوی نیستند. به همین دلیل در تعریف، «کمان کوچک‌تر» را کمان ABAB نامیدیم.

گام ۴: (ب) مرکز OO را با دو پاره‌خط OAOA و OBOB به دو سر کمان وصل می‌کنیم. زاویهٔ AOB^\widehat{AOB} که رأس آن مرکز دایره است، زاویهٔ مرکزیِ روبه‌رو به کمان ABAB است. این قسمت فقط یک تعریف است و عدد یا محاسبه‌ای ندارد.

جواب نهایی

الف) بله؛ وقتی AA و BB دو سر یک قطر باشند، دایره به دو نیم‌دایره (هر کدام 180∘180^\circ) تقسیم می‌شود.
ب) با وصل کردن OO به AA و BB، زاویهٔ AOB^\widehat{AOB} زاویهٔ مرکزیِ روبه‌رو به کمان ABAB است.

فعّالیت، سؤال ۳

شکل روبه‌رو به شش قسمت مساوی تقسیم شده است. زاویهٔ O1O_1 چه کسری از ۳۶۰ درجه است؟ کمان روبه‌رو به O1O_1 در دایرهٔ c1c_1 چه کسری از دایرهٔ c1c_1 است؟ کمان روبه‌رو به O1O_1 در دایرهٔ c2c_2 چه کسری از دایرهٔ c2c_2 است؟ آیا این دو کسر با هم مساوی‌اند؟ آیا طول این دو کمان مساوی است؟

[شکل: دو دایرهٔ هم‌مرکز c1c_1 و c2c_2 به مرکز OO که به شش قسمت مساوی تقسیم شده‌اند؛ زاویهٔ O1O_1]

اندازهٔ کمان AB⌢\overset{\frown}{AB}؛ با اندازهٔ زاویهٔ مرکزی روبه‌رو به آن برابر است؛ بنابراین، ممکن است دو کمان با اندازه‌های مساوی، طول‌های متفاوتی داشته باشند.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: شکل به شش قسمت مساوی تقسیم شده است و این شش زاویهٔ مرکزی دور نقطهٔ OO جمعاً 360∘360^\circ هستند. پس زاویهٔ O1O_1 برابر است با:

360∘6=60∘⇒60∘360∘=16\frac{360^\circ}{6}=60^\circ \Rightarrow \frac{60^\circ}{360^\circ}=\frac{1}{6}

یعنی زاویهٔ O1O_1 یک‌ششم از 360∘360^\circ است.

گام ۲: در دایرهٔ c1c_1، شش زاویهٔ مساوی، دایره را به شش کمان مساوی تقسیم کرده‌اند. پس کمان روبه‌رو به O1O_1 یک‌ششم دایرهٔ c1c_1 است.

گام ۳: همین استدلال در دایرهٔ c2c_2 هم برقرار است؛ کمان روبه‌رو به O1O_1 یک‌ششم دایرهٔ c2c_2 است.

گام ۴: دو کسر با هم مساوی‌اند (هر دو 16\frac16).

گام ۵: ولی طول دو کمان مساوی نیست؛ زیرا شعاع و محیط دایرهٔ c2c_2 بزرگ‌تر از c1c_1 است و یک‌ششم محیط بزرگ‌تر، طول بیشتری دارد. پس کمان‌های هم‌اندازه (هر دو 60∘60^\circ) می‌توانند طول‌های متفاوتی داشته باشند.

جواب نهایی

زاویهٔ O1O_1 برابر 16\frac16 از 360∘360^\circ است؛ کمان روبه‌رو به آن در c1c_1 برابر 16\frac16 دایرهٔ c1c_1 و در c2c_2 برابر 16\frac16 دایرهٔ c2c_2 است؛ دو کسر مساوی‌اند، ولی طول دو کمان مساوی نیست (کمان دایرهٔ بزرگ‌تر c2c_2 بلندتر است).

فعّالیت، سؤال ۴

چرا در فعّالیت (۳) اندازهٔ کمان روبه‌رو به O1O_1 در هریک از دایره‌های c1c_1 و c2c_2 برابر ۶۰ درجه است؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در فعّالیت (۳) شکل به شش قسمت مساوی تقسیم شده است؛ یعنی دور مرکز OO شش زاویهٔ مساوی داریم و مجموع آن‌ها یک دور کامل، یعنی 360∘360^\circ است.

گام ۲: پس اندازهٔ هر زاویه، از جمله O1O_1، برابر است با:

360∘6=60∘\frac{360^\circ}{6}=60^\circ

گام ۳: طبق تعریف کتاب، اندازهٔ هر کمان با اندازهٔ زاویهٔ مرکزیِ روبه‌رو به آن برابر است. کمان روبه‌رو به O1O_1 هم در دایرهٔ c1c_1 و هم در دایرهٔ c2c_2 روبه‌رو به همین زاویهٔ مرکزی 60∘60^\circ است.

گام ۴: بنابراین اندازهٔ کمان در هر دو دایره 60∘60^\circ است، هرچند طول کمان در دایرهٔ بزرگ‌تر بیشتر است (اندازهٔ کمان به شعاع بستگی ندارد، ولی طول کمان به شعاع بستگی دارد).

جواب نهایی

چون زاویهٔ مرکزی O1O_1 برابر 360∘6=60∘\frac{360^\circ}{6}=60^\circ است و اندازهٔ کمان با زاویهٔ مرکزیِ روبه‌رو به آن برابر است، کمان در هر دو دایره 60∘60^\circ است.

فعّالیت، سؤال ۵

در شکل رو به رو زاویهٔ xOyxOy برابر ۳۶ درجه است. کمان ABAB چند درجه است؟ طول کمان ABAB چه کسری از دایره است؟ برای پاسخ دادن به این پرسش از تساوی روبه‌رو کمک بگیرید.

[شکل: دایره‌ای به مرکز OO با نقاط AA و BB و نیم‌خط‌های OxOx و OyOy]

اندازهٔ کمان AB360∘=طول کمان ABمحیط دایره\frac{\text{اندازهٔ کمان } AB}{360^\circ} = \frac{\text{طول کمان } AB}{\text{محیط دایره}}

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: اندازهٔ کمان با اندازهٔ زاویهٔ مرکزیِ روبه‌رو به آن برابر است. چون زاویهٔ xOyxOy برابر 36∘36^\circ است و کمان ABAB روبه‌رو به این زاویهٔ مرکزی قرار دارد، پس کمان ABAB برابر 36∘36^\circ است.

گام ۲: از تساوی داده‌شده استفاده می‌کنیم:

36∘360∘=طول کمان ABمحیط دایره\frac{36^\circ}{360^\circ}=\frac{\text{طول کمان } AB}{\text{محیط دایره}}

گام ۳: سمت چپ را ساده می‌کنیم:

36360=110\frac{36}{360}=\frac{1}{10}

گام ۴: بنابراین طول کمان ABAB برابر 110\frac{1}{10} محیط دایره است.

جواب نهایی

اندازهٔ کمان ABAB برابر 36∘36^\circ است و طول آن 110\frac{1}{10} محیط دایره است.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۱۴۲ ریاضی هشتم