۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۷۷ ریاضی هفتم

جواب گام‌به‌گام ۴ تمرین صفحهٔ ۷۷ کتاب ریاضی هفتم.

  • ریاضی هفتم
  • فصل ۶: سطح و حجم
  • پایهٔ هفتم
  • به‌روزرسانی: ۱۹ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

فعالیت، سؤال ۱

یک استوانه را به شکل زیر، روی یک صفحه می‌غلتانیم و سطحی که استوانه در مسیر حرکتش پوشانده را مشخص می‌کنیم.

[شکل: سه مرحله از غلتاندن استوانه روی یک صفحه]

با این کار چه شکلی به‌دست می‌آید؟
طول و عرض آن چگونه مشخص می‌شود؟
مساحت این شکل را چگونه باید محاسبه کنیم؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: وقتی استوانه را روی صفحه می‌غلتانیم، یک دور کامل که بغلتد، سطح پوشانده‌شده یک مستطیل است.

گام ۲: عرض (ارتفاع) این مستطیل برابر ارتفاع استوانه یعنی hh است. طول مستطیل برابر مسیری است که استوانه در یک دور کامل طی می‌کند؛ این مسیر همان محیط قاعده (محیط دایره) است:

P=2πrP = 2\pi r

گام ۳: مساحت مستطیل برابر است با حاصل‌ضرب طول در عرض، یعنی محیط قاعده در ارتفاع:

S=P×h=2πr×h=2πrhS = P \times h = 2\pi r \times h = 2\pi r h

این مساحت همان مساحت جانبی استوانه است.

جواب نهایی

1) شکل به‌دست‌آمده مستطیل است؛ طول آن محیط قاعده (2πr2\pi r) و عرض آن ارتفاع استوانه (hh) است؛ مساحت آن را با ضرب طول در عرض حساب می‌کنیم: 2πrh2\pi r h.

فعالیت، سؤال ۲

با توجه به سؤالات بالا مساحت جانبی یک استوانه به ارتفاع h و شعاع قاعدهٔ r را با عبارت جبری نشان دهید.

[شکل: استوانه؛ اندازه‌ها: r، h]

S = ــــــــــــــ

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: وقتی استوانه روی صفحه غلتانده می‌شود، سطحی مستطیل‌شکل به‌دست می‌آید که همان سطح جانبی استوانه است.

گام ۲: عرض این مستطیل برابر ارتفاع استوانه است، یعنی hh. طول آن برابر محیط قاعده (دایره) است، یعنی 2πr2\pi r.

گام ۳: مساحت مستطیل برابر طول در عرض است. پس مساحت جانبی استوانه برابر است با (محیط قاعده) × (ارتفاع):

S=2πr×h=2πrhS = 2\pi r \times h = 2\pi r h

جواب نهایی

2) S=2πrhS = 2\pi r h

کار در کلاس، سؤال ۱

با توجه به فعالیت بالا با یک مستطیل می‌توان یک سطح استوانه‌ای درست کرد.

[شکل: مستطیل که به سطح استوانه‌ای تبدیل می‌شود]

این سطح استوانه‌ای را روی کاغذ بگذارید و دور آن خط بکشید. این دایره، قاعدهٔ استوانه است. هر استوانه دو قاعده دارد؛ پس دو دایره و یک مستطیل مساحت کل استوانه را تشکیل می‌دهند.

[شکل: مستطیل و دو دایره، بالا و پایین آن]

شکل مقابل را گستردهٔ استوانه می‌گویند.
چه رابطه‌ای بین دایره و مستطیل در این گسترده وجود دارد؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: مستطیل را به صورت سطح استوانه‌ای در می‌آوریم. یک ضلع مستطیل دور دایرهٔ قاعده می‌پیچد و دو سر آن به هم می‌رسند.

گام ۲: پس طول مستطیل با محیط دایرهٔ قاعده برابر است:

طول مستطیل=2πr\text{طول مستطیل}=2\pi r

گام ۳: ضلع دیگر مستطیل، فاصلهٔ دو قاعده است، پس عرض مستطیل برابر ارتفاع استوانه است:

عرض مستطیل=h\text{عرض مستطیل}=h

گام ۴: مساحت جانبی برابر مساحت مستطیل است: S=2πrhS=2\pi r h. مساحت کل از اضافه کردن مساحت دو دایرهٔ قاعده به دست می‌آید:

Sکل=2πrh+2πr2S_{\text{کل}}=2\pi r h+2\pi r^2

جواب نهایی

1) طول مستطیل برابر محیط دایرهٔ قاعده (2πr2\pi r) و عرض آن برابر ارتفاع استوانه (hh) است؛ پس مساحت کل استوانه 2πrh+2πr22\pi r h+2\pi r^2 می‌شود.

کار در کلاس، سؤال ۲

گستردهٔ یک منشور شش پهلو با قاعدهٔ شش ضلعی منتظم و گستردهٔ یک مکعب مستطیل با قاعدهٔ مربع در شکل‌های زیر رسم شده‌اند.

[شکل: گستردهٔ منشور شش‌پهلو و گستردهٔ مکعب مستطیل]

چه رابطه‌ای بین قاعده‌ها و مستطیل‌ها وجود دارد؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: در گستردهٔ منشور شش‌پهلو، دو قاعدهٔ شش‌ضلعی منتظم (بالا و پایین) و شش مستطیل جانبی داریم. هر مستطیل با یکی از ضلع‌هایش به یک ضلع قاعده چسبیده است.

گام ۲: پس طول هر مستطیل برابر ضلع قاعده است. چون قاعده شش‌ضلعی منتظم است، شش مستطیل کاملاً هم‌اندازه‌اند. عرض هر مستطیل برابر ارتفاع منشور hh است.

گام ۳: در گستردهٔ مکعب مستطیل با قاعدهٔ مربع، چهار مستطیل جانبی داریم و هر کدام به یک ضلع مربع قاعده چسبیده‌اند. طول هر مستطیل برابر ضلع مربع و عرض آن برابر ارتفاع است. چون چهار ضلع مربع مساوی‌اند، چهار مستطیل هم‌اندازه‌اند.

گام ۴: اگر مستطیل‌های جانبی را کنار هم بگذاریم، یک مستطیل بزرگ پدید می‌آید. طول آن برابر مجموع ضلع‌های قاعده، یعنی محیط قاعده PP، و عرض آن برابر ارتفاع hh است. پس مساحت جانبی برابر S=P×hS=P\times h است.

جواب نهایی

2) یک ضلع هر مستطیل جانبی برابر یکی از ضلع‌های قاعده است و ضلع دیگرش برابر ارتفاع منشور است. مجموع طول مستطیل‌ها برابر محیط قاعده است، پس مساحت جانبی برابر (محیط قاعده) × (ارتفاع) است.

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۷۷ ریاضی هفتم