۱۰۰ هزار تومان هدیهٔ ثبت‌نام، تا ۱ میلیونبا ثبت‌نام گردونهٔ هدیه را بچرخان: دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه، بدون کارت بانکیگردونهٔ هدیه۱ میلیون برای تو، ۱ میلیون برای دوستتدوستانت را دعوت کن: برای هر دوستی که فعال شود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان اعتبار هدیه می‌گیری و خودش هم ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانجوایز
1xAi

حل تمرین صفحه ۶۷ ریاضی هفتم

جواب گام‌به‌گام ۶ تمرین صفحهٔ ۶۷ کتاب ریاضی هفتم.

  • ریاضی هفتم
  • فصل ۵: شمارنده‌ها و اعداد اول
  • پایهٔ هفتم
  • به‌روزرسانی: ۱۹ آبان ۱۴۰۵

صورت هر تمرین همان متن کتاب است. جواب را هوش مصنوعی گام‌به‌گام نوشته و هوش مصنوعی دیگری از یک شرکت دیگر، بی‌آنکه آن را ببیند، همان تمرین را حل کرده؛ فقط جوابی این‌جا آمده که هر دو به آن رسیده‌اند. اول خودت روی کاغذ حل کن، بعد راهت را با گام‌ها مقایسه کن.

تمرین ۱

هر ۲۰ دقیقه یک اتوبوس خط A از پایانهٔ مسافربری حرکت می‌کند. اتوبوس‌های خط B هر ۳۰ دقیقه از پایانه حرکت می‌کنند. ساعت ۱۲ ظهر دو اتوبوس در خط‌های A و B همزمان حرکت کرده‌اند. در چه ساعتی به‌طور همزمان اتوبوس‌ها از این دو خط حرکت می‌کنند؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: اتوبوس‌های خط A هر ۲۰ دقیقه و اتوبوس‌های خط B هر ۳۰ دقیقه حرکت می‌کنند. هر دو در ساعت ۱۲ با هم حرکت کرده‌اند. پس زمان‌های حرکت همزمان بعدی، مضرب مشترک ۲۰ و ۳۰ هستند و اولین بار همزمان، ک.م.م آن‌هاست.

گام ۲: تجزیهٔ دو عدد:

20=2×2×530=2×3×520 = 2 \times 2 \times 5 \qquad 30 = 2 \times 3 \times 5

گام ۳: ک.م.م را از ضرب شمارندهٔ اول‌های مشترک (یک بار) و شمارندهٔ اول‌های غیرمشترک می‌گیریم:

[20,30]=2×2×3×5=60[20, 30] = 2 \times 2 \times 3 \times 5 = 60

گام ۴: یعنی ۶۰ دقیقه (۱ ساعت) بعد از ساعت ۱۲، دو اتوبوس دوباره همزمان حرکت می‌کنند. پس ساعت ۱۳ (۱ بعدازظهر). همچنین بعد از آن هر ۶۰ دقیقه یک‌بار همزمان حرکت می‌کنند (ساعت ۱۴، ۱۵ و ...).

جواب نهایی

۱) ساعت ۱ بعدازظهر (۱۳)، یعنی ۶۰ دقیقه بعد از ساعت ۱۲ ظهر؛ چون [20,30]=60[20, 30] = 60.

تمرین ۲

یک پیست دو‌ومیدانی کوچک در یک مجتمع فرهنگی‌ورزشی قرار دارد. امید و فرامرز از یک نقطه شروع به دویدن می‌کنند. اگر امید هر ۳۵ ثانیه یک دور کامل، میدان دو را طی کند و فرامرز هر ۲۱ ثانیه یک دور کامل طی کند، پس از چند ثانیه فرامرز و امید با هم به همان نقطهٔ شروع می‌رسند؟ در این صورت هر کدام چند دور دویده‌اند؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: امید هر ۳۵ ثانیه و فرامرز هر ۲۱ ثانیه به نقطهٔ شروع می‌رسند. زمانی که هر دو با هم به نقطهٔ شروع برسند، مضرب مشترک ۳۵ و ۲۱ است. چون اولین بار را می‌خواهیم، باید ک.م.م را پیدا کنیم.

گام ۲: تجزیهٔ عددها:

35=5×721=3×735 = 5 \times 7 \qquad 21 = 3 \times 7
[35,21]=3×5×7=105[35, 21] = 3 \times 5 \times 7 = 105

گام ۳: پس بعد از ۱۰۵ ثانیه، هر دو با هم به نقطهٔ شروع می‌رسند.

گام ۴: تعداد دورها:

105÷35=3(امید)105 \div 35 = 3 \quad \text{(امید)}
105÷21=5(فرامرز)105 \div 21 = 5 \quad \text{(فرامرز)}

جواب نهایی

۱۰۵ ثانیه بعد؛ امید ۳ دور و فرامرز ۵ دور دویده است.

تمرین ۳

آیا ۲۱۰ مضرب مشترک ۷ و ۳۰ است؟ چرا؟
آیا ۴۲۰ مضرب مشترک ۷ و ۳۰ است؟ چرا؟
دو عدد ۷ و ۳۰ چند مضرب مشترک دارند؟

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: عدد ۲۱۰ را بر هر دو عدد تقسیم می‌کنیم: 210÷7=30210 \div 7 = 30 و 210÷30=7210 \div 30 = 7. هر دو تقسیم بدون باقی‌مانده‌اند، پس ۲۱۰ مضرب مشترک ۷ و ۳۰ است.

گام ۲: به همین ترتیب 420÷7=60420 \div 7 = 60 و 420÷30=14420 \div 30 = 14. هر دو تقسیم دقیق‌اند، پس ۴۲۰ هم مضرب مشترک ۷ و ۳۰ است.

گام ۳: ۷ اول است و ۳۰ بر ۷ بخش‌پذیر نیست، پس (7,30)=1(7, 30) = 1. بنابراین ک.م.م برابر حاصل‌ضرب دو عدد است:

[7,30]=7×30=210[7, 30] = 7 \times 30 = 210

گام ۴: هر مضرب مشترک ۷ و ۳۰ مضربی از ک.م.م آنهاست، یعنی از ۲۱۰:

210, 420, 630, 840, …210,\ 420,\ 630,\ 840,\ \dots

این فهرست پایان ندارد، پس این دو عدد بی‌شمار مضرب مشترک دارند.

جواب نهایی

الف) بله، چون 210=7×30210 = 7 \times 30 و بر هر دو عدد بخش‌پذیر است.
ب) بله، چون 420=7×60=30×14420 = 7 \times 60 = 30 \times 14.
پ) بی‌شمار مضرب مشترک (همهٔ مضرب‌های [7,30]=210[7,30]=210).

تمرین ۴

دلیل درستی جمله‌های زیر را بیان کنید.

  • اگر عددی بر عدد دیگر بخش‌پذیر باشد، عدد بزرگ‌تر ک.م.م دو عدد است.
  • اگر ب.م.م دو عدد یک باشد، ک.م.م دو عدد، برابر حاصل‌ضرب دو عدد است.
  • ک.م.م دو عدد اول برابر حاصل‌ضرب آنهاست.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: جملهٔ اول: اگر عدد بزرگ‌تر aa بر عدد کوچک‌تر bb بخش‌پذیر باشد، aa مضرب bb است. هر مضرب مشترک دو عدد باید حداقل به اندازهٔ عدد بزرگ‌تر باشد و خود aa هم مضرب خودش و هم مضرب bb است. پس کوچک‌ترین مضرب مشترک همان عدد بزرگ‌تر است. مثال: [12,4]=12[12, 4] = 12.

گام ۲: جملهٔ دوم: اگر (a,b)=1(a, b) = 1 باشد، دو عدد هیچ شمارندهٔ اول مشترکی ندارند. در ک.م.م باید همهٔ شمارنده‌های اول هر دو عدد (در تجزیه) را بیاوریم و چون هیچ‌کدام مشترک نیستند، همهٔ آنها را یک بار می‌نویسیم؛ یعنی حاصل‌ضرب تجزیهٔ aa در تجزیهٔ bb. پس [a,b]=a×b[a, b] = a \times b. مثال: [9,4]=36=9×4[9, 4] = 36 = 9 \times 4.

گام ۳: جملهٔ سوم: دو عدد اول متفاوت، فقط شمارندهٔ ۱ مشترک دارند، پس ب.م.م آنها ۱ است. طبق جملهٔ قبل، ک.م.م برابر حاصل‌ضرب آنهاست. مثال: [3,7]=21=3×7[3, 7] = 21 = 3 \times 7. (اگر دو عدد اول برابر باشند، ک.م.م خود آن عدد است، طبق جملهٔ اول یا [n,n]=n[n,n]=n.)

جواب نهایی

1) عدد بزرگ‌تر مضرب عدد کوچک‌تر است و خودش اولین مضرب مشترک می‌شود، پس ک.م.م همان عدد بزرگ‌تر است.
2) وقتی ب.م.م برابر ۱ است، شمارندهٔ اول مشترکی نیست و همهٔ شمارنده‌های اول هر دو عدد در ک.م.م می‌آیند، پس ک.م.م برابر حاصل‌ضرب است.
3) دو عدد اول متفاوت ب.م.م برابر ۱ دارند، پس ک.م.م آنها حاصل‌ضربشان است.

تمرین ۵

برای هر کدام از جمله‌های درستِ زیر یک مثال بزنید.

  • [n,1]=n[n, 1] = n
  • [n,n]=n[n, n] = n
  • ب.م.م دو عدد شمارندهٔ ک.م.م دو عدد است.
  • حاصل‌ضرب دو عدد، برابر حاصل‌ضرب ک.م.م و ب.م.م دو عدد است.

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: برای [n,1]=n[n,1]=n مثال می‌زنیم n=8n=8. مضرب‌های ۱ همهٔ عددها هستند و کوچک‌ترین مضرب ۸ خودِ ۸ است، پس [8,1]=8[8,1]=8.

گام ۲: برای [n,n]=n[n,n]=n مثال می‌زنیم n=9n=9. کوچک‌ترین مضرب مشترک ۹ و ۹ خودِ ۹ است، پس [9,9]=9[9,9]=9.

گام ۳: برای «ب.م.م شمارندهٔ ک.م.م است» دو عدد ۱۲ و ۱۸ را درنظر می‌گیریم. از تجزیه 12=2×2×312=2\times2\times3 و 18=2×3×318=2\times3\times3 به دست می‌آید (12,18)=2×3=6(12,18)=2\times3=6 و [12,18]=2×2×3×3=36[12,18]=2\times2\times3\times3=36. چون 36=6×636=6\times6، عدد ۶ شمارندهٔ ۳۶ است.

گام ۴: برای «حاصل‌ضرب دو عدد برابر حاصل‌ضرب ک.م.م و ب.م.م است» همان دو عدد را به کار می‌بریم:

12×18=216,36×6=21612\times18=216,\qquad 36\times6=216

هر دو برابرند، پس تساوی برقرار است.

(مثال‌های دیگر نیز می‌توانند درست باشند.)

جواب نهایی

1) مثلاً [8,1]=8[8,1]=8
2) مثلاً [9,9]=9[9,9]=9
3) مثلاً (12,18)=6(12,18)=6 و [12,18]=36[12,18]=36 و ۶ شمارندهٔ ۳۶ است
4) مثلاً 12×18=216=36×612\times18=216=36\times6

تمرین ۶

به‌صورت ذهنی تساوی‌ها را کامل کنید.

(30,20)=(30, 20) = (7,5)=\quad (7, 5) = (15,3)=\quad (15, 3) = [12,4]=\quad [12, 4] =

(9,4)=(9, 4) = [30,15]=\quad [30, 15] = (38,19)=\quad (38, 19) = [50,30]=\quad [50, 30] =

[6,4]=[6, 4] = (3,2,7)=\quad (3, 2, 7) = [3,2,7]=\quad [3, 2, 7] = [9,4]=\quad [9, 4] =

جواب گام‌به‌گام

گام ۱: نماد (a,b)(a,b) یعنی ب.م.م و نماد [a,b][a,b] یعنی ک.م.م.

گام ۲: ب.م.م‌ها:

  • (30,20)=10(30,20)=10 چون بزرگ‌ترین شمارندهٔ مشترک ۳۰ و ۲۰ برابر ۱۰ است.
  • (7,5)=1(7,5)=1 چون هر دو عدد اول و متفاوت‌اند.
  • (15,3)=3(15,3)=3 چون ۱۵ بر ۳ بخش‌پذیر است.
  • (9,4)=1(9,4)=1 چون شمارندهٔ مشترکی جز ۱ ندارند.
  • (38,19)=19(38,19)=19 چون 38=2×1938=2\times19.
  • (3,2,7)=1(3,2,7)=1 چون این سه عدد اول و متفاوت‌اند.

گام ۳: ک.م.م‌هایی که یک عدد بر دیگری بخش‌پذیر است (جواب همان عدد بزرگ‌تر است):

  • [12,4]=12[12,4]=12
  • [30,15]=30[30,15]=30

گام ۴: ک.م.م‌هایی که ب.م.م آنها ۱ است (جواب حاصل‌ضرب دو عدد است):

  • [9,4]=9×4=36[9,4]=9\times4=36

گام ۵: بقیهٔ ک.م.م‌ها:

  • [50,30][50,30]: مضرب‌های ۵۰ عبارت‌اند از ۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰ و ... . عدد ۱۵۰ اولین مضرب ۵۰ است که بر ۳۰ بخش‌پذیر است، پس [50,30]=150[50,30]=150.
  • [6,4]=12[6,4]=12
  • [3,2,7]=3×2×7=42[3,2,7]=3\times2\times7=42 چون سه عدد اول و متفاوت‌اند.

جواب نهایی

1) (30,20)=10(30,20)=10، (7,5)=1(7,5)=1، (15,3)=3(15,3)=3، [12,4]=12[12,4]=12
2) (9,4)=1(9,4)=1، [30,15]=30[30,15]=30، (38,19)=19(38,19)=19، [50,30]=150[50,30]=150
3) [6,4]=12[6,4]=12، (3,2,7)=1(3,2,7)=1، [3,2,7]=42[3,2,7]=42، [9,4]=36[9,4]=36

از هوش مصنوعی بپرس: حل با عکس

جایی از این جواب‌ها را نفهمیدی یا تمرینت این‌جا نیست؟ از سوال عکس بگیر؛ «حل با عکس» در پنل یادگیری 1xAi آن را گام‌به‌گام و فارسی حل می‌کند، دلیل هر گام را می‌گوید، با یک مدل دیگر چک می‌کند و صفحهٔ کتاب درسی را نشان می‌دهد. با «از این بپرس» هر گام را می‌پرسی. پلن رایگان سهمیهٔ روزانه دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

صفحهٔ ۶۷ ریاضی هفتم